Mua đỉnh nhưng bán đáy

Vào ngày 22/1, anh Trung Hiếu (Hà Nội) mua 1 thỏi bạc với giá 97,76 triệu đồng/kg. Lúc này, giá kim loại bạc đã tăng cao so với đợt cuối năm 2025.

1 tuần sau đó, vào ngày 29/1, khi giá bạc thỏi trong nước giao dịch quanh mốc 120-124 triệu đồng/kg (mua-bán), anh Hiếu ước tính đã có thể ‘bỏ túi’ hơn 22 triệu đồng.

Tuy nhiên, ngay vào hôm sau (30/1), giá bạc thỏi tụt mạnh xuống quanh mức 115-118 triệu đồng/kg (mua-bán). Do đó, số tiền lời của anh lập tức giảm, chỉ còn khoảng 17 triệu đồng. 

Nhà đầu tư cá nhân này tỏ ra lo lắng khi thấy nguy cơ giá bạc còn có thể giảm tiếp. “Tôi lần đầu tiên mua bạc bằng số tiền tiết kiệm cá nhân và không biết có nên chốt lời ngay ở thời điểm này hay không”, anh băn khoăn.

Những nhà đầu tư trên thị trường như anh Hiếu không hiếm và họ có thể được liệt vào nhóm đầu tư mang tâm lý FOMO (fear of missing out - hội chứng sợ bỏ lỡ cơ hội). 

Theo giải thích từ các tổ chức tài chính uy tín, FOMO trong đầu tư là nỗi sợ bỏ lỡ cơ hội tiềm năng trên thị trường. Tâm lý này thường xuất hiện khi thị trường đang tăng trưởng tốt, khiến nhà đầu tư cảm thấy cần đầu tư ngay để không bỏ lỡ lợi nhuận. Điều này cũng có thể dẫn đến những quyết định đầu tư vội vàng và gây ra hậu quả tài chính nghiêm trọng.

W-mua bac.jpg
Người dân chờ đợi mua bạc khi giá kim loại này đang ở mức cao. (Ảnh: T.C)

Nói với PV VietNamNet về tâm lý FOMO, TS Nguyễn Tuấn Anh, giảng viên ngành Tài chính, Đại học RMIT Việt Nam cho rằng, đây là rủi ro cực kỳ nghiêm trọng đối với nhà đầu tư cá nhân đang mua đuổi bạc ở mức giá cao, với kỳ vọng giá sẽ tiếp tục tăng mạnh. Tâm lý này thường dẫn đến hành vi đám đông: mua ở đỉnh, bán ở đáy, và cuối cùng chịu lỗ nặng nề. 

FOMO thường xuất hiện muộn trong các đợt tăng giá phi mã. Ví dụ điển hình là biến động giá bạc trong tháng 1/2026, khi giá đã tăng khoảng 60% chỉ trong tháng (từ đầu năm đến nay), rồi có những phiên điều chỉnh mạnh, thậm chí giảm 13% chỉ trong vài giờ ở một số thời điểm – đây chính là dấu hiệu kinh điển của một đỉnh cao chót vót trước khi sụp đổ nhanh chóng.

Theo ông Tuấn Anh, lịch sử thị trường đã chứng kiến nhiều trường hợp tương tự do FOMO chi phối.

Trường hợp thứ nhất là bong bóng dotcom vào năm 2000. FOMO đã đẩy giá cổ phiếu công nghệ tăng gấp 5 lần, sau đó giảm tới 78%.

Trường hợp thứ hai là giá bitcoin vào năm 2017. Giá bitcoin đã tăng gấp 20 lần, rồi mất 84% giá trị khi nhà đầu tư cá nhân đổ xô mua ở đỉnh.

Trường hợp thứ ba là đợt tăng phi mã giá bạc vào năm 2011. FOMO từ nhà đầu tư nhỏ lẻ đã đẩy giá lên đỉnh kỷ lục, rồi sụp đổ tới 70% do đầu cơ vượt xa nền tảng cơ bản.

Hiện nay, nếu Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất trở lại hoặc nhu cầu công nghiệp (như từ năng lượng tái tạo, điện tử) giảm sút, bong bóng có thể vỡ, dẫn đến giá bạc giảm mạnh đối với những ai mua đuổi ở vùng giá cao.

Do đó, ông Tuấn Anh khuyên nhà đầu tư nên tránh hoàn toàn FOMO, thay vào đó hãy tập trung phân tích kỹ lưỡng các yếu tố cơ bản, duy trì kỷ luật và đa dạng hóa danh mục đầu tư.

“Chỉ nên xem bạc như một phần nhỏ trong danh mục đầu tư để giảm thiểu rủi ro cảm xúc và biến động mạnh. Đầu tư bền vững luôn dựa trên lý trí, chứ không phải nỗi sợ bỏ lỡ”, vị chuyên gia nhấn mạnh.

Giá bạc sẽ đi về đâu?

Hiện nay, theo tính toán dựa trên dữ liệu thị trường, ông Nguyễn Tuấn Anh nhận định, giá bạc trong nước đang chênh lệch khoảng 20-25% so với giá thế giới. Đây là con số phản ánh phần chênh lệch giá nội địa do nhu cầu cao và chi phí logistics. 

Đi vào phép tính cụ thể, tại các hệ thống lớn như Phú Quý, khi giá bạc thỏi 999 được niêm yết ở mức 117 - 120,7 triệu đồng/kg, thì giá bạc giao ngay thế giới là 117,68 USD/ounce và tỷ giá là 26.020 VND/USD. Như vậy, giá trị thực tế của bạc chỉ vào khoảng 98,5 triệu đồng/kg. 

Sự chênh lệch về giá bạc cũng xảy ra tương tự tại các thị trường mới nổi như Ấn Độ, nơi chênh lệch giá bạc lên đến 15-20% do thuế nhập khẩu và nhu cầu lễ hội. Tại Việt Nam, nguyên nhân còn đến từ việc thị trường bạc thiếu tính liên thông và thanh khoản thấp hơn vàng, khiến các nhà bán lẻ phải nới rộng biên độ giá để phòng ngừa rủi ro.

Dù đã có nhịp điều chỉnh mạnh về giá vào ngày 30/1, nhưng giá bạc tại thị trường trong nước vẫn ở mức cao. Nếu so với giá bạc thỏi ở mức khoảng trên 30 triệu đồng/kg vào tháng 2/2025, thì giá bạc hiện nay đang cao hơn gần gấp 4 lần.

DSC04660.jpg
TS Nguyễn Tuấn Anh, giảng viên ngành Tài chính, Đại học RMIT Việt Nam. (Ảnh: NVCC)

Hiện, mức giá bạc giao ngay phản ánh một chu kỳ bùng nổ do kết hợp giữa nhu cầu công nghiệp mạnh mẽ, bất ổn địa chính trị và đồng USD suy yếu. 

Theo dự báo trên Discovery Alert, nhu cầu công nghiệp từ năng lượng tái tạo (như pin mặt trời và xe điện) dự kiến tăng 8-12% hàng năm đến 2026, dẫn đến thiếu hụt cung cầu toàn cầu kéo dài 5 năm liên tiếp. 

Bất ổn địa chính trị, như căng thẳng thương mại Mỹ-Trung và xung đột Trung Đông, đã đẩy giá bạc lên 150% trong năm 2025, tương tự giai đoạn những năm 1970 khi lạm phát và chiến tranh Việt Nam khiến giá bạc tăng vọt. 

Đồng USD yếu với chỉ số USD (DXY) giảm 10% trong năm qua, cũng đã hỗ trợ giá bạc.

Nêu ra các dẫn chứng trên, song thành viên của Đại học RMIT cho rằng, các yếu tố trên khó duy trì tác động lâu dài để giá bạc tiếp tục tăng không ngừng. Lịch sử cho thấy các đợt tăng giá bạc thường kết thúc bằng bong bóng và sụp đổ.

"Các yếu tố trên không bền vững", ông nói. Bởi, khai thác bạc chủ yếu là từ phụ phẩm của mỏ kẽm, chì, và đồng, cần 7-10 năm để mở rộng sản xuất. Dẫu vậy, suy thoái kinh tế toàn cầu có thể làm giảm nhu cầu công nghiệp, như dự báo của CBS News nếu Fed thắt chặt lãi suất. 

Dữ liệu lịch sử cũng cho thấy, bong bóng Hunt Brothers năm 1980 (sự kiện làm đảo lộn thị trường bạc) đã đẩy giá bạc lên 48 USD/ounce rồi tụt mạnh xuống 11 USD/ounce trong vài tháng, hoặc đợt bạc tăng phi mã gấp 3 lần vào năm 2011, rồi mất 70% giá trị đến 2015 do đầu cơ quá mức. 

Dấu hiệu mua quá và tâm lý FOMO từ nhà đầu tư cá nhân, cho thấy rủi ro điều chỉnh giảm mạnh nếu chính sách tiền tệ đảo chiều hoặc nguồn cung tăng đột ngột từ Trung Quốc.  

“Giá bạc có thể chạm mức 120-170 USD/ounce ngắn hạn nhưng khó duy trì dài hạn, do đó, cần đa dạng hóa kênh đầu tư thay vì theo đuổi đà tăng của giá bạc”, ông Tuấn Anh dự báo.

Theo Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), áp lực chốt lời gia tăng là nguyên nhân chủ đạo khiến giá bạc đảo chiều mạnh trong phiên ngày 30/1. Việc giá vượt nhanh các mốc tâm lý quan trọng, đặc biệt là ngưỡng 100 USD/ounce, đã kích hoạt làn sóng hiện thực hóa lợi nhuận của giới đầu tư ngắn hạn, khiến thị trường bước vào nhịp điều chỉnh kỹ thuật.

Đà giảm của bạc cũng chịu tác động cộng hưởng từ diễn biến kém tích cực của nhóm kim loại quý, trong đó có vàng - mặt hàng thường có mối tương quan cao với bạc trong các giai đoạn biến động mạnh. 

Bên cạnh đó, những đồn đoán xoay quanh chính sách tiền tệ Mỹ, sau thông tin Tổng thống Mỹ chuẩn bị công bố ứng viên Chủ tịch Fed mới với lập trường cứng rắn hơn về lạm phát, đã đẩy lợi suất trái phiếu Mỹ và chỉ số USD đi lên, qua đó làm suy giảm sức hấp dẫn của bạc trong ngắn hạn.

Trên thị trường tài chính, dòng tiền đầu tư vào bạc cũng cho thấy dấu hiệu suy yếu. Tổng lượng nắm giữ của các quỹ ETF bạc đã giảm khoảng 5,1 triệu ounce trong phiên gần nhất, ghi nhận phiên rút vốn thứ 5 liên tiếp. Việc dòng vốn tổ chức rút lui khi giá đang ở vùng cao đã góp phần gia tăng áp lực điều chỉnh, khiến thị trường bạc khép lại tháng 1 với nhịp giảm sâu sau giai đoạn tăng nóng.