Trong bối cảnh xung đột Nga-Ukraine bước sang giai đoạn mới với các cuộc không kích tầm xa ngày càng dày đặc, thông tin từ The Sunday Times giữa tháng 8/2026 đã gây chấn động dư luận quốc tế: Ukraine đã bí mật sử dụng UAV phản lực tàng hình Nyan do Anh sản xuất để tấn công sâu vào lãnh thổ Nga trong suốt sáu tháng qua. 

Những mục tiêu được nhắc đến bao gồm các nhà máy lọc dầu quan trọng tại Volgograd và Yaroslavl, cùng nhiều cơ sở logistics và quân sự khác. 

Sự xuất hiện của UAV Nyan không chỉ đánh dấu lần đầu tiên các hệ thống tấn công do Anh chế tạo được xác nhận tham gia chiến dịch sâu trong đất liền Nga, mà còn mở ra một chương mới về công nghệ drone ‘one-way effector’, loại vũ khí một chiều rẻ hơn tên lửa hành trình nhưng vẫn đủ sát thương để làm tê liệt hạ tầng năng lượng đối phương.

UAV Nyan 4.jpg
Ukraine sử dụng UAV Nyan do Anh sản xuất trong các đòn tập kích sâu vào các mục tiêu của Nga. Ảnh: thedefensenews.com

UAV Nyan One-Way Effector (OWE), còn được gọi là Nyan Maritime One Way Effector trong một số tài liệu, được phát triển bởi công ty Callen-Lenz, đơn vị thuộc FalconWorks, bộ phận công nghệ của Tập đoàn quốc phòng BAE Systems. 

Thiết kế của UAV Nyan hướng đến khả năng hoạt động trong môi trường bị tranh chấp cao, nơi hệ thống định vị vệ tinh có thể bị nhiễu hoàn toàn. 

Thân máy bay được chế tạo chủ yếu từ sợi carbon composite, tạo nên khung nhẹ nhưng bền, đồng thời giảm đáng kể mặt cắt radar (low radar cross-section). 

Đây chính là yếu tố ‘tàng hình’ được nhiều nguồn nhấn mạnh: kết hợp với miệng xả động cơ được che chắn đặc biệt, UAV Nyan khó bị phát hiện hơn so với các drone cánh quạt thông thường ở khoảng cách xa.

Theo thedefensenews.com, về thông số kỹ thuật, UAV Nyan có sải cánh 2,9 mét, khối lượng cất cánh tối đa vượt 75kg, trong đó phần tải trọng hữu ích khoảng 20kg, đủ để mang đầu đạn sát thương hoặc các mô-đun cảm biến tùy nhiệm vụ. 

Động cơ là một turbine khí nhỏ (microturbine/gas turbine), cho phép máy bay đạt tốc độ hành trình khoảng 222 km/h. 

UAV Nyan.jpg

Mẫu UAV Nyan One Way Effector của BAE Systems. Ảnhr: Bộ Quốc phòng Anh

Tầm hoạt động được công bố vượt 240-250km, đủ để từ các khu vực biên giới Ukraine tiếp cận nhiều mục tiêu phía tây và trung tâm Nga. 

Việc phóng được thực hiện bằng hệ thống phóng khí nén (pneumatic catapult) đặt trên ray, cho phép triển khai nhanh và liên tục mà không cần đường băng. 

Thiết kế mô-đun giúp UAV Nyan linh hoạt: có thể cấu hình cho nhiệm vụ tấn công trực diện, đóng vai trò mồi nhử kích hoạt hệ thống phòng không đối phương, hoặc hoạt động theo lộ trình đã lập trình sẵn dựa trên bản đồ số mà không phụ thuộc GPS.

Theo militarnyi.com, điểm đáng chú ý về mặt công nghệ nằm ở khả năng hoạt động trong môi trường GNSS-denied, tức là khi tín hiệu định vị toàn cầu bị gây nhiễu hoặc bị chặn. 

Thay vì dựa hoàn toàn vào vệ tinh, UAV Nyan sử dụng hệ thống dẫn đường quán tính kết hợp bản đồ số được nạp trước, giúp duy trì độ chính xác tương đối ngay cả khi bị tác chiến điện tử mạnh. 

Điều này giải thích vì sao một số chuyên gia Nga nhận định “tác chiến điện tử (EW) gần như không thể làm nhiễu hoàn toàn” loại drone này. 

UAV Nyan 1.jpg
UAV Nyan do Công ty Callen-Lenz thuộc Tập đoàn BAE Systems của Anh sản xuất. Ảnh: TELEGRAPH

Chi phí ước tính khoảng 50.000-100.000 bảng Anh mỗi chiếc, rẻ hơn nhiều so với tên lửa Storm Shadow (hơn 750.000 bảng), cho phép Ukraine sử dụng theo kiểu “đàn” để quá tải hệ thống phòng thủ đối phương.

Theo thetimes.com, UAV Nyan đã tham gia các cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu Volgograd (sau đòn ngày 31/7/2026 khiến cơ sở này tạm dừng chế biến) và Yaroslavl (ngày 6/8/2026 làm hư hỏng các bể chứa). 

Ngoài ra, drone này còn được ghi nhận trong các hoạt động gần Belgorod và một số mục tiêu logistics khác. Cùng với UAV Nyan, Ukraine còn sử dụng một loại UAV Anh khác có tầm bay vượt 960 km nhưng chưa được công bố tên vì lý do an ninh. 

Theo newsukraine.rbc.ua, từ góc nhìn công nghệ, UAV Nyan đại diện cho xu hướng chuyển dịch từ drone trinh sát truyền thống sang “vũ khí một chiều” giá rẻ, sản xuất hàng loạt, dễ triển khai và khó đánh chặn hoàn toàn. 

Việc kết hợp vật liệu composite, động cơ turbine nhỏ, khả năng phóng khí nén và dẫn đường độc lập đã tạo ra một nền tảng vừa tàng hình vừa linh hoạt. 

(Theo The Sunday Times, Militarnyi, The Defense News, Ukrainska Pravda, URA.RU, VPK.name)