Khảo sát toàn cầu về an ninh mạng công bố ngày 19/11 của hãng bảo mật Kaspersky cho thấy làn sóng tấn công lợi dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang gia tăng mạnh tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương (APAC).

Kaspersky_AI Security tấn công
Tỷ lệ các sự cố tấn công mạng nhằm vào các tổ chức tại châu Á - Thái Bình Dương trong một năm qua. Nguồn: Kaspersky

Trong khi hình thức lừa đảo trực tuyến truyền thống (phishing) chiếm tỷ trọng lớn nhất khu vực ở mức 24%, các phương thức tinh vi hơn như khai thác lỗ hổng AI và sử dụng công nghệ giả mạo hình ảnh, giọng nói (deepfake) đều ghi nhận tỷ lệ 14%.

Đáng chú ý, tại Việt Nam, các cuộc tấn công sử dụng deepfake chiếm tới 21% tổng số sự cố được ghi nhận, gần gấp đôi mức trung bình toàn cầu là 11% và bỏ xa mức 14% của khu vực.

Bên cạnh đó, theo khảo sát, 75% tổ chức tại Việt Nam thừa nhận từng chịu ảnh hưởng từ các cuộc tấn công khai thác điểm yếu do nhân viên thiếu nhận thức về an toàn thông tin - cao nhất tại APAC, cao hơn mức trung bình khu vực (63%) và toàn cầu (60%).

Trước sức ép của các kịch bản lừa đảo bằng công nghệ cao, các tổ chức tại Việt Nam đang dẫn đầu khu vực về mức độ cởi mở và sẵn sàng đầu tư cho các công cụ bảo mật tích hợp AI với tỷ lệ 87%, xếp trên Malaysia (76%) và Indonesia (74%).

Tuy nhiên, Kaspersky chỉ ra năng lực chuyên môn của đội ngũ vận hành lại chưa theo kịp tốc độ mua sắm công nghệ, khiến doanh nghiệp khó khai thác tối đa hiệu quả phòng vệ.

Về thực trạng này, ông Adrian Hia, Giám đốc Điều hành Kaspersky khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nhận định: "AI có thể hỗ trợ các chuyên gia phát huy năng lực, song không thể thay thế khả năng phán đoán, nhận thức và hiểu biết thực tế. Đây là những kỹ năng cốt lõi mà đội ngũ IT trong khu vực cần gấp rút củng cố".

Theo các chuyên gia, công nghệ AI hoạt động dựa trên dữ liệu đã được huấn luyện nên thường gặp hạn chế trước các thủ đoạn giả mạo hoặc phương thức tấn công mới chưa từng xuất hiện. Ngoài ra, hệ thống tự động không thể thay thế con người trong việc đặt câu hỏi phản biện trước các cảnh báo, đánh giá mức độ ảnh hưởng kinh doanh khi rò rỉ dữ liệu hay chịu trách nhiệm giải trình trước ban lãnh đạo.

Thực tế tuyển dụng tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương phản ánh sự thay đổi rõ nét trong tiêu chuẩn nhân lực an ninh mạng. Đào tạo thực hành và kinh nghiệm làm việc là hai yếu tố được nhà tuyển dụng đánh giá cao nhất (cùng đạt 76%), vượt qua chứng chỉ chuyên môn (74%) và bằng cấp đại học (57%).

Bên cạnh đó, 70,4% chuyên gia an ninh thông tin cho rằng kỹ năng mềm quan trọng ngang kiến thức kỹ thuật.

Hiện nay, các doanh nghiệp trong khu vực đang thiếu hụt nghiêm trọng nhân sự có kỹ năng lập trình hệ thống (62%), kiến thức về khung phát triển phần mềm (61%) và công nghệ mạng (46%). Ở nhóm kỹ năng mềm, điểm yếu tập trung vào tư duy phân tích (48%) và khả năng giải quyết vấn đề (43%).

Để đối phó hiệu quả với các chiến dịch tấn công bằng AI và deepfake, giới chuyên môn khuyến nghị doanh nghiệp cần từ bỏ quan niệm đào tạo an ninh mạng theo một khuôn mẫu đồng nhất. Thay vào đó, các tổ chức cần xây dựng lộ trình phát triển năng lực chuyên biệt cho từng vị trí như vận hành an ninh mạng (Security Operations), tình báo mối đe dọa (Threat Intelligence), phân tích mã độc hay bảo mật mạng, giúp đội ngũ nhân sự làm chủ công cụ AI và nâng cao sức đề kháng trước các chiêu trò giả mạo tinh vi.