Không hình sự hoá quan hệ kinh tế, chỉ dấu của văn minh

Thực hiện đúng pháp luật, không để oan sai, không hình sự hoá cũng là tạo động lực cho phát triển.

Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Lê Minh Trí có kiến nghị quan trọng là những tội phạm về kinh tế nên cho phép khắc phục hậu quả để giảm xử lý hình sự tại Hội nghị tổng kết 10 năm phòng chống tham nhũng, tiêu cực. Ông cho rằng tăng cường phòng ngừa, giảm xử lý hình sự những vấn đề kinh tế. Quan điểm này cũng phù hợp với cách thức nhiều nước phát triển đã làm và với xu thế chung.

Ở nước ta có lúc, có nơi hình sự hoá cả những quan hệ kinh tế. Có vụ án đơn thuần chỉ là giao dịch dân sự nhưng lại hình sự hoá. Một vụ án xảy ra ở một tỉnh miền Tây trước đây, chủ doanh nghiệp vay tiền ngân hàng bằng việc thế chấp đất đai, nhà xưởng. Khi ngân hàng và doanh nghiệp đánh giá và cho vay, cơ quan điều tra của tỉnh lại đánh giá theo cách riêng, cho rằng, làm thất thoát tiền của Nhà nước. Kết quả là chủ doanh nghiệp và một số cán bộ ngân hàng bị bắt, nhà máy dở dang…họ phải kêu cứu ra Trung ương.

Có thể kể ra không ít vụ án tương tự xảy ra thời gian qua, nhiều người vướng vào vòng lao lý không cần thiết. Nhà nước không thể thu hồi được của cải vật chất thất thoát, cá nhân mất cơ hội khắc phục.

Tội phạm kinh tế có nhiều loại khác nhau. Có những tranh chấp dân sự, có vô tình hay do thời thế làm thua lỗ.., đương nhiên có cố ý làm sai, có cố tình chiếm đoạt tài sản, tham nhũng…Cần làm rõ để có xử lý thích hợp.

Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Lê Minh Trí

Trong phát biểu gần đây tại Hội nghị phát triển thị trường vốn an toàn minh bạch ngày 22/4, Thủ tướng Phạm Minh Chính cho rằng không hình sự hoá các quan hệ dân sự, kinh tế.

Không phải lúc nào các cơ quan chức năng cũng phân biệt hay xử lý rạch ròi được như vậy. Đặc biệt, cùng một vụ án nhưng các cá nhân lại có những hành vi , tội khác nhau. Theo Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, cần xử lý nghiêm người cầm đầu nhưng phải giảm nhẹ cho người làm theo, chỉ chấp hành mệnh lệnh và không vụ lợi. Hoặc họ khai nhận, hợp tác tốt,  khắc phục được hậu quả thì cũng sẽ được giảm nhẹ.

Trong vụ án xử ông Nguyễn Đức Chung, Toà phúc thẩm đã giảm nhẹ tội cho ông vì đã khắc phục được hậu quả. Cụ thể sau khi người nhà ông Chung đã nộp 25 tỷ để khắc phục hậu quả trong vụ mua chế phẩm Redoxy-3C trái quy định, Toà đã giảm án cho ông từ 8 năm xuống còn 5 năm.

Ông Nguyễn Đức Chung được giảm án sau khi khắc phục hậu quả

Nói như ông ĐBQH Trương Trọng Nghĩa, về nguyên tắc trong xử lý với các hành vi đan xen giữa dân sự, hành chính và hình sự, không hình sự hoá nhưng cũng không dân sự hoá mà tất cả phải theo luật. Ông cho rằng bản chất là hình sự thì phải sự theo hình sự, dân sự thì phải xử dân sự.

Như vậy, hình sự hay dân sự đều phải căn cứ theo luật pháp. Chính vì vậy, trong kiến nghị của mình, ông Lê Minh Trí đề nghị cần tập trung rà soát và kịp thời ban hành văn bản pháp lý cần thiết đảm bảo đồng bộ, thống nhất và đầy đủ để đảm bảo 2 yêu cầu là kỷ cương chặt chẽ và có hành lang pháp lý, hạn chế rủi ro tạo động lực cho phát triển.

Thực hiện đúng pháp luật, không để oan sai, không hình sự hoá cũng là tạo động lực cho phát triển. Nhiều chủ doanh nghiệp cũng vì vướng vào vòng lao lý mà tài sản bị huỷ hoại, đất đai bị tẩu tán “tiêu gia bại sản” không còn khả năng khắc phục, hồi phục. Nhà nước thiệt thòi, cá nhân “danh bại thân liệt”. Trong khi đó, nếu được tạo điều kiện, nhiều trường hợp có thể khắc phục được.

Luật pháp phải nghiêm minh nhưng cũng cần nhân văn. Nhân văn không có nghĩa là bỏ qua hay tha bổng. Nhân văn trước hết là nhìn nhận đúng bản chất, nhân văn còn có nghĩa là làm đúng luật, là tôn trọng sự thật. Vấn đề không hình sự hoá chính là loại bỏ cách nghĩ, cách làm xơ cứng, chủ quan. Nguyên tắc “suy luận vô tội” chính là thể hiện tính nhân văn đó.

Không phải trường hợp nào bồi thường cũng được giảm án. Nếu như vậy lại là không nhân văn, làm tăng tội phạm. Họ chỉ cần có tiền sẽ được giảm án hay trắng án từ đó lại không có ý nghĩa răn đe.

Muốn thực hiện được những điều trên phải đảm bảo hai điều kiện: hành lang pháp lý đúng, đủ và con người thực thi phải trung thực làm đúng luật. Đó cũng chính là xu hướng của một xã hội văn minh hướng tới.

Nguyễn Đăng Tấn

tin nổi bật

Nạn nhân người Việt đầu tiên được nhận dạng trong vụ cháy ở Anh

Theo Đại sứ quán Việt Nam tại Anh, ngày 12/8, cảnh sát nước này thông báo đã nhận dạng được nạn nhân đầu tiên trong vụ cháy tại Manchester.

Xây dựng đề án xử lý dự án Đạm Ninh Bình theo hướng tái cơ cấu nợ vay

Chiều 13/8, ngay sau khi làm việc về dự án Đạm Hà Bắc tại Bắc Giang, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã về Ninh Bình, kiểm tra, khảo sát thực địa và làm việc với ngành chức năng về phương án tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc cho dự án Đạm Ninh Bình.

Công an làm việc với 2 nữ học viên gây tai nạn khiến bé 3 tuổi tử vong

Hai học viên ngồi trên xe dạy lái gây tai nạn cho bé 3 tuổi (Nam Định) bị cơ quan công an mời lên làm việc.

Tòa xử đến 21h40, cựu đại tá Phùng Anh Lê nói sẽ kêu oan đến lúc chết

Đến 21h ngày 13/8, phiên tòa xét xử cựu đại tá Phùng Anh Lê (cựu Trưởng Công an quận Tây Hồ, Hà Nội) vẫn nóng phần tranh tụng. Khi nói lời sau cùng, bị cáo Lê kêu oan và nói sẽ kêu oan đến lúc chết.

Tìm kiếm 3 mẹ con kẹt trong căn nhà cháy, suốt 12 tiếng chưa thấy dấu tích

Sau nhiều giờ đám cháy được dập tắt, hàng chục cảnh sát vẫn đang lục từng đống đổ nát để tìm kiếm người mẹ cùng hai con nhỏ bị kẹt trong căn nhà ở TP Phan Rang - Tháp Chàm.

Lửa cháy đỏ rực tại kho mút xốp ở Hà Nội

Kho để đồ cũ, thảm và mút xốp ở thôn Thụy Hà (Bắc Hồng, Đông Anh) bốc cháy dữ dội. Lực lượng Cảnh sát PCCC điều hàng chục chiến sĩ đến dập lửa.

Sau mưa hai ngày, nước vẫn ngập sâu 70 cm ở khu biệt thự vùng ven Hà Nội

Mặc dù mưa tạnh đã hơn 24 giờ nhưng cảnh ngập úng vẫn diễn ra tại khu đô thị Vân Canh, Hoài Đức (Hà Nội), chiều 13/8. Ở đây có nhiều căn biệt thự được rao bán bằng bảng quảng cáo rao vặt.

Thủ tướng kiểm tra, khảo sát thực địa dự án Đạm Ninh Bình

Thủ tướng kiểm tra, khảo sát thực địa và làm việc về phương án tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc cho dự án Đạm Ninh Bình.

Điều máy xúc phá nhà, tìm 3 mẹ con kẹt trong đám cháy ở Ninh Thuận

Nhiều giờ sau đám cháy được dập tắt nhưng 3 mẹ con bị kẹt bên trong căn nhà ở Ninh Thuận. Lực lượng chức năng điều máy xúc phá dỡ tường nhà để tìm kiếm.

Hai nhóm thanh niên hỗn chiến, đốt xe máy gây náo loạn đường phố

Xảy ra mâu thuẫn, hai nhóm thanh niên ở Bình Phước hỗn chiến gây náo loạn, một chiếc xe máy cũng bị đốt cháy rụi.

Chiến sĩ cứu hỏa bị bỏng cả tay chân khi nỗ lực chữa cháy ở Hà Nội

Chiến sĩ Cảnh sát PCCC&CNCH thuộc Công an Hà Nội đã bị bỏng tay và chân trong lúc nỗ lực dập tắt đám cháy tại Khu đô thị Pháp Vân (Hoàng Mai).

Thủ tướng: Hoàn thiện đề án xử lý dự án Đạm Hà Bắc trong tháng 8/2022

Sáng 13/8, tại Bắc Giang, Thủ tướng Phạm Minh Chính kiểm tra, khảo sát thực địa và làm việc với các ngành liên quan về phương án tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc cho dự án cải tạo, mở rộng Nhà máy sản xuất đạm Hà Bắc.

Đề nghị tuyên phạt cựu đại tá Phùng Anh Lê mức án 9- 10 năm tù

Chiều nay (13/8), đại diện VKS đề nghị tuyên phạt cựu đại tá Phùng Anh Lê (cựu Trưởng Công an quận Tây Hồ) mức án 9-10 năm tù vì tội Nhận hối lộ.

Vụ cướp tiệm vàng: Nghi phạm vào nhà trưởng công an huyện đầu thú

Sau khi được lực lượng công an điện thoại vận động, Nguyễn Minh Tú đã đến nhà Trưởng Công an huyện Nam Giang để đầu thú.

Bộ Công an không tổ chức tiếp khách nhân ngày truyền thống 19/8

Bộ Công an không tổ chức tiếp khách, không nhận hoa chúc mừng tại trụ sở cơ quan Bộ và các đơn vị, địa phương vào dịp kỷ niệm 77 năm Ngày truyền thống lực lượng Công an nhân dân.