Đổi mới cách tuyên truyền để đồng bào dễ hiểu và làm theo
Bản Ón, xã Tam Chung (Thanh Hóa) là nơi sinh sống của 39 hộ đồng bào dân tộc Mông. Trước đây, do điều kiện đi lại khó khăn, đời sống thiếu thốn, người dân chủ yếu lên nương từ sáng sớm đến tối muộn nên việc tiếp cận thông tin, kiến thức pháp luật và khoa học kỹ thuật còn nhiều hạn chế.

Từ thực tế đó, Đồn Biên phòng Tam Chung (Bộ đội Biên phòng Thanh Hóa) đã phối hợp cấp ủy, chính quyền xã triển khai nhiều hoạt động thiết thực nhằm xây dựng mô hình điểm “Bản sáng vùng biên" từ năm 2024. Đến nay, đã lắp đặt 90 cột đèn năng lượng mặt trời dọc các tuyến đường chính trong bản. Tuy nhiên, điểm nổi bật của mô hình không chỉ nằm ở việc thắp sáng đường quê mà còn ở cách lực lượng biên phòng tận dụng không gian sinh hoạt cộng đồng để đổi mới công tác tuyên truyền, giảm nghèo thông tin cho người dân.
Thay vì tuyên truyền khô cứng, cán bộ, chiến sĩ đồn Biên phòng Tam Chung lựa chọn cách tiếp cận gần gũi, phù hợp với đời sống đồng bào dân tộc Mông. Các buổi sinh hoạt cộng đồng được tổ chức vào buổi tối, thời điểm bà con đi nương trở về đông đủ. Dưới ánh điện tại nhà văn hóa và các tuyến đường trong bản, cán bộ biên phòng tuyên truyền về pháp luật như Luật Biên phòng Việt Nam, quy chế khu vực biên giới, phòng chống tảo hôn, bài trừ hủ tục bằng ngôn ngữ đơn giản, dễ hiểu.
Trong các buổi sinh hoạt, cán bộ chiến sĩ thường bắt đầu bằng việc ghi nhận những đổi thay tích cực của bản như đường làng sạch đẹp hơn, trẻ em đi học đầy đủ hay người dân tích cực tham gia vệ sinh môi trường. Từ đó, cán bộ chiến sĩ khéo léo lồng ghép tuyên truyền, vận động bà con nâng cao ý thức giữ gìn tài sản chung như bảo quản hệ thống đèn năng lượng mặt trời, giữ vệ sinh đường làng, bảo vệ cây xanh và các công trình công cộng.
Cùng với đó, các nội dung về chấp hành pháp luật, bảo vệ đường biên cột mốc, cảnh giác với các đối tượng xấu tiếp tục được truyền tải bằng những ví dụ gần gũi trong cuộc sống. Cách tuyên truyền “mưa dầm thấm lâu”, nói đi đôi với làm đã giúp người dân từng bước thay đổi nhận thức, chủ động tham gia giữ gìn an ninh trật tự và xây dựng bản làng.
Đặc biệt, lực lượng biên phòng chú trọng tuyên truyền gắn với hỗ trợ sinh kế. Cán bộ, chiến sĩ trực tiếp hướng dẫn người dân kỹ thuật chăn nuôi vịt xiêm, nuôi cá, chăm sóc cây cam và xây dựng mô hình VAC theo hình thức “cầm tay chỉ việc”. Đồng thời, Bộ đội biên phòng còn phối hợp với người dân xây dựng cảnh quan nông thôn mới, trồng hoa dọc các tuyến đường và giữ gìn vệ sinh môi trường.
Người dân thay đổi nhận thức, chủ động phát triển kinh tế và giữ gìn biên cương
Nhờ được Bộ đội Biên phòng thường xuyên tuyên truyền, “cầm tay chỉ việc” trong phát triển kinh tế và trực tiếp chứng kiến hiệu quả từ mô hình “Bản sáng vùng biên”, người dân bản Ón đã từng bước thay đổi nhận thức, chủ động vươn lên phát triển kinh tế và tham gia giữ gìn an ninh biên giới.
Nếu trước đây nhiều hộ chỉ quen trồng lúa, chăn nuôi nhỏ lẻ theo tập quán cũ thì nay đã mạnh dạn chuyển đổi cây trồng, vật nuôi sau khi được cán bộ biên phòng trực tiếp hướng dẫn kỹ thuật và phân tích hiệu quả kinh tế. Khi thấy cùng một diện tích nhưng trồng cam cho thu nhập cao hơn nhiều lần so với trồng lúa, nhiều hộ đã chuyển đổi sang trồng cây ăn quả, mở rộng chăn nuôi gia súc, gia cầm và đào ao thả cá.
Nhờ đó, đời sống người dân từng bước được cải thiện, nhiều hộ có thu nhập ổn định. Không chỉ thay đổi trong sản xuất, bà con còn nâng cao ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường, bảo vệ tài sản chung và tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng. Những hủ tục lạc hậu từng bước được hạn chế khi người dân được tiếp cận thông tin thường xuyên hơn.
Nhận thức pháp luật được nâng lên cũng giúp người dân chủ động phối hợp với lực lượng biên phòng trong bảo vệ đường biên, cột mốc và giữ gìn an ninh trật tự địa bàn. Từ chỗ e dè, ít tham gia hoạt động chung, nay nhiều người dân đã tích cực cùng bộ đội tuần tra biên giới, cung cấp thông tin liên quan đến an ninh khu vực.
Theo lãnh đạo xã Tam Chung, mô hình “Bản sáng vùng biên” đã tạo sự đồng thuận lớn trong nhân dân, giúp bà con thêm tin tưởng vào chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước. Điều thay đổi lớn nhất chính là nhận thức và ý thức trách nhiệm của bà con trong phát triển kinh tế hộ gia đình cũng như bảo vệ chủ quyền lãnh thổ nơi biên giới.
Nói về kế hoạch trong thời gian tới, Đại tá Lê Văn Long, Phó Chính ủy Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Thanh Hóa cho biết, đến năm 2027, dự kiến toàn bộ các điểm bản tại khu vực triển khai sẽ được phủ sáng bằng hệ thống đèn năng lượng mặt trời. Bộ đội Biên phòng tỉnh Thanh Hóa sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với địa phương để hoàn thành kế hoạch, duy trì hiệu quả các chương trình hỗ trợ phát triển kinh tế, củng cố cơ sở chính trị và xây dựng “cột mốc lòng dân”, góp phần giữ vững bình yên nơi biên cương.