Tin lời hứa, con trai từ chối nhận đất để xây nhà cho cha mẹ
Theo trình bày của ông Nh. (ngụ tỉnh Long An, nay là tỉnh Tây Ninh), ông là con ruột của ông Trương Văn L. và bà Nguyễn Thị L. Khi trưởng thành, ông tự lập, kinh doanh và trở thành chủ một tiệm vàng tại địa phương.
Năm 2000, cha mẹ ông có ý định bán 3 thửa đất nông nghiệp. Do đất trũng, giá trị thấp nên ông Nh. đã bỏ tiền san lấp mặt bằng để nâng giá trị khu đất. Tuy nhiên, việc chuyển nhượng không thực hiện được. Đến năm 2019, cha mẹ ông mới bán được các thửa đất này với giá cao hơn nhưng không hoàn trả chi phí san lấp.
Đến năm 2008, căn nhà của cha mẹ ông xuống cấp nghiêm trọng. Theo ông Nh., khi đó cha mẹ ông dự định chia đất cho các con, mỗi người một phần. Thay vì nhận phần đất như các anh chị em, ông chọn bỏ tiền xây nhà mới cho cha mẹ sau khi được hứa sẽ giao phần đất rộng khoảng 12m ngang cùng căn nhà để quản lý sau này.
Theo ông Nh., ông đã cho tháo dỡ căn nhà cũ, đầu tư hơn 600 triệu đồng xây dựng căn nhà cấp 4 để cha mẹ sinh sống.
Tuy nhiên, khi mâu thuẫn gia đình phát sinh, ông Nh. cho rằng mẹ mình có ý định bán toàn bộ khu đất, bao gồm cả phần đất đã hứa giao cho ông. Sau khi yêu cầu cha mẹ hoàn tất thủ tục sang tên không được chấp nhận, ông khởi kiện ra tòa.
Trong quá trình giải quyết vụ án, ông Nh. rút yêu cầu giao đất, chỉ yêu cầu cha mẹ thanh toán giá trị căn nhà đã xây và chi phí san lấp, tổng cộng hơn 443 triệu đồng.
Ngược lại, vợ chồng ông L. không đồng ý. Hai ông bà cho rằng con trai tự ý phá dỡ căn nhà cũ để xây mới, không được cha mẹ đồng ý. Theo họ, việc xây nhà chỉ là hành động báo hiếu sau nhiều năm được cha mẹ giúp đỡ về tiền bạc và công sức.
Ông bà cũng cho biết từng cho con mượn tiền, vàng, trả nợ thay, nhiều năm chăm sóc trang trại, trông coi xây dựng nhà nhưng chưa bao giờ yêu cầu thanh toán. Chỉ sau khi bị con khởi kiện, ông bà mới yêu cầu hoàn trả các khoản này để cấn trừ nghĩa vụ và đề nghị khôi phục căn nhà cũ.
Hai người con gái của ông bà xác nhận ông Nh. là người bỏ tiền xây căn nhà hiện nay cho cha mẹ ở, nhưng cho rằng anh trai có nhiều mâu thuẫn với cha mẹ nên không đồng tình việc cha mẹ tặng đất cho ông.
Điểm mấu chốt khiến cha mẹ thua kiện con trai
Tại phiên tòa sơ thẩm, TAND huyện Bến Lức, tỉnh Long An (nay là TAND khu vực 4 - tỉnh Tây Ninh) xác định ông Nh. thực tế đã bỏ tiền xây dựng căn nhà và chi phí san lấp đất. Tòa chấp nhận yêu cầu khởi kiện, buộc vợ chồng ông L. thanh toán hơn 443 triệu đồng, gồm 431 triệu đồng giá trị căn nhà và 12 triệu đồng chi phí san lấp mặt bằng; đồng thời bác toàn bộ yêu cầu phản tố của vợ chồng ông L.
Không đồng ý với bản án, vợ chồng ông L. kháng cáo.
Tại phiên phúc thẩm, TAND tỉnh Long An (nay là TAND tỉnh Tây Ninh) nhận định, yêu cầu buộc con trai thanh toán hơn 1,3 tỷ đồng tiền công chăm sóc trang trại, làm vườn và trông coi xây dựng nhà là không có căn cứ.
Theo tòa phúc thẩm, vợ chồng ông L. không xuất trình được chứng cứ chứng minh giữa các bên có thỏa thuận thuê mướn hay hợp đồng trả công. Việc cha mẹ nhiều năm hỗ trợ con trong làm ăn, chăm sóc trang trại, phụ giúp xây dựng nhà hay kinh doanh xuất phát từ tình cảm gia đình, thể hiện sự yêu thương và trách nhiệm của cha mẹ đối với con cái, chứ không phải quan hệ dân sự có đền bù. Chỉ khi phát sinh mâu thuẫn, các khoản hỗ trợ này mới được yêu cầu thanh toán nên không có cơ sở chấp nhận.
Đối với các khoản tiền và vàng mà vợ chồng ông L. cho rằng đã cho con trai vay hoặc trả nợ thay, tòa cũng xác định vợ chồng ông không chứng minh được việc vay mượn. Việc chỉ yêu cầu cấn trừ sau khi bị con trai khởi kiện cho thấy những khoản hỗ trợ trước đây hoàn toàn mang tính tự nguyện.
Về căn nhà tranh chấp, toà phúc thẩm cho rằng không có căn cứ xác định ông Nh. tự ý phá dỡ nhà cũ. Thực tế, khi căn nhà xuống cấp, vợ chồng ông L. không phản đối việc xây dựng mà còn trực tiếp quản lý thi công, phụ giúp thợ và tiếp tục sinh sống trong căn nhà mới suốt nhiều năm. Vì vậy, yêu cầu buộc ông Nh. khôi phục hiện trạng căn nhà cũ cũng bị bác bỏ.
Từ những phân tích trên, tòa phúc thẩm kết luận bản án sơ thẩm giải quyết đúng quy định pháp luật và quyết định giữ nguyên toàn bộ phán quyết.
(Tham khảo Bản án số 477/2020/DS-PT ngày 31/12/2020 của TAND tỉnh Long An, nay là TAND tỉnh Tây Ninh)
.svg){kind=icon}
