Chiều nay, Quốc hội thảo luận tại tổ về các dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng.

Phát biểu tại tổ TP Hà Nội về Luật Thủ đô, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh việc sửa đổi luật lần này không chỉ đơn thuần là hoàn thiện một đạo luật mà đây là một cơ hội, "thực chất là một bước đi ý nghĩa chiến lược" nhằm kiến tạo một mô hình thể chế phát triển mới cho Thủ đô.

Tinh thần xuyên suốt được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu là: Luật Thủ đô phải trở thành thiết chế pháp lý đặc thù, vượt trội, có tính dẫn dắt đủ mạnh để tháo gỡ những điểm nghẽn, đồng thời phải bảo đảm được kỷ cương, kỷ luật và tính thống nhất cao của hệ thống pháp luật vì lợi ích chung của quốc gia.

W-Tô Lâm_1921.jpg
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại tổ

"Yêu cầu đặt ra rất rõ là phải trao quyền mạnh hơn, phân cấp, phân quyền triệt để hơn nhưng đồng thời phải rõ trách nhiệm giải trình, cơ chế kiểm soát quyền lực phải được chặt chẽ hơn. Giao quyền rồi nhưng phải có cơ chế kiểm soát chứ không phải buông lỏng" - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ.

Theo ông, thực tiễn những điểm nghẽn lớn của Thủ đô hiện nay như quy hoạch, hạ tầng, quản trị đô thị, phân cấp, phân quyền, nguồn lực chưa được giải quyết cơ bản.

Trong quy hoạch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chia sẻ mấy nhiệm kỳ vừa qua đều góp ý cho quy hoạch Hà Nội. Yêu cầu của quy hoạch là phải bền vững và có tầm nhìn.

“Phải có không gian quy hoạch, xem sau 5 năm, 10 năm sau Hà Nội sẽ như thế nào. Chỗ nào là trường học, chỗ nào là bệnh viện, chỗ nào là khu đô thị… thì phải có quy hoạch tổng thể” - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chia sẻ.

Ông nhắc lại các câu hỏi đặt ra tại cuộc làm việc với Hà Nội trước đó: Tại sao ngày xưa người Pháp quy hoạch Hà Nội hay thế, không bao giờ có tắc đường, ngập lụt? Bây giờ xây dựng thế nào mà cứ xây đến đâu tắc đường đến đấy? Vào các khu trung tâm, đô thị mới đi lại rất khó khăn vì vấn đề đường sá, rồi ngập lụt vì không có hệ thống ngầm thoát nước, cứ xây nhà lên để bán mà không có quy hoạch...

Theo ông, đây là vấn đề bức xúc từ lâu. Nêu việc quy hoạch xác định rõ vùng lõi và việc phát triển đô thị vệ tinh, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng người dân bao lâu nay quen sống trong phố cổ, chật chội sẽ vui vẻ và sẵn sàng di dời.

Về định hướng chung xây dựng luật, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo, phát triển.

“Không phải chỉ quy định những gì được làm và không được làm mà quan trọng hơn là phải tạo ra không gian thể chế để Thủ đô chủ động thiết kế, thử nghiệm và triển khai các chính sách phù hợp với đặc thù“ - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước phân tích.

Bên cạnh đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý nghiên cứu kỹ cơ chế phân cấp, phân quyền vì đây là nội dung then chốt. Ủng hộ hướng tiếp cận phân quyền mạnh cho Thủ đô, song theo ông, vấn đề không chỉ là phân quyền nhiều hơn mà phải phân quyền rõ ràng, thực chất và có kiểm soát, bởi phân quyền nhiều nhưng không rõ ràng rất khó thực hiện.

“Phân quyền phải đi đôi với năng lực thực thi và nguồn lực tài chính, tránh tình trạng giao quyền nhưng không đủ điều kiện thực hiện thì rất rủi ro trong quản lý, thực thi nhiệm vụ, làm nửa chừng, không hoàn thành được” - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu quan điểm.

“Xây dựng luật không được để lưng chừng. Đã phân quyền phải thực chất, đã giao quyền phải ràng buộc trách nhiệm, đã thí điểm phải kiểm soát được rủi ro” - ông nhấn mạnh và nói thêm Hà Nội phải là hình mẫu về quản trị hiện đại, kỷ luật nghiêm minh và trách nhiệm. Nếu làm tốt, Thủ đô không chỉ đột phá mà còn trở thành mô hình thể chế tiêu biểu cho cả nước.

Chuyển mạnh từ khen thưởng theo quá trình sang theo giá trị thực chất, hiệu quả

Về dự án Luật Thi đua khen thưởng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhìn nhận việc sửa đổi lần này rất cần thiết. Việc này không chỉ nhằm khắc phục những vướng mắc kỹ thuật mà quan trọng hơn là tạo lập khuôn khổ pháp lý mới, đảm bảo khen thưởng thực sự trở thành động lực phát triển.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước gợi mở: "Quan điểm xây dựng luật cần quán triệt rõ tinh thần chuyển mạnh từ khen thưởng theo quá trình sang khen thưởng theo giá trị thực chất và hiệu quả. Khen thưởng phải nhằm vào đổi mới sáng tạo, phục vụ hiệu quả cao".

Như với danh hiệu Anh hùng, đó là hành vi, hành động chỉ trong giây lát mà trở thành anh hùng, chứ không phải làm bao nhiêu việc, bao nhiêu năm thì trở thành anh hùng.

Vì vậy, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh tính đột phá, dẫn dắt có vai trò quan trọng. Theo ông, thi đua khen thưởng không chỉ là công cụ ghi nhận thành tích mà phải là cơ chế tạo động lực, khơi dậy đổi mới sáng tạo, khuyến khích dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

W-Tô Lâm_1868 copy.jpg

Trong nguyên tắc thi đua khen thưởng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhận định dự thảo luật đã có bước điều chỉnh quan trọng khi làm rõ phạm vi áp dụng nguyên tắc "một thành tích chỉ khen thưởng một lần, một hình thức", đã khắc phục tình trạng hiểu và áp dụng chưa thống nhất trong thực tiễn là "cộng dồn thành tích".

Với việc thay thế tiêu chí tổ chức đảng, đoàn thể "trong sạch vững mạnh" bằng tiêu chí "hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng đây là điều cần thiết, phù hợp thực tế, tháo gỡ điểm nghẽn. Tuy nhiên, ông lưu ý tránh hạ thấp tiêu chí dẫn đến "phổ thông hóa" danh hiệu, bình quân hóa hoặc chia tỷ lệ chỉ tiêu thi đua khen thưởng.

Ngoài ra, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng lưu ý "tránh tình trạng năm nay anh được rồi sang năm nhường cho em", "sang năm kỷ niệm 50 năm em phải có danh hiệu này", bởi danh hiệu như thế không đi vào thực chất.

Ông cũng cho rằng cần phân cấp, phân quyền trong thi đua khen thưởng, đổi mới nội dung khen thưởng, bổ sung tiêu chí liên quan khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. Các tiêu chí này cần được lượng hóa, tránh quy định mang tính khẩu hiệu khó áp dụng.

Để đảm bảo tính thực chất của khen thưởng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặc biệt lưu ý chú trọng khắc phục tình trạng bệnh thành tích, khen thưởng tràn lan, hình thức. Khen thưởng phải hướng mạnh về cơ sở, người trực tiếp lao động, sản xuất. Thi đua khen thưởng phải tạo sự công bằng, minh bạch, sự lan tỏa, niềm tin trong xã hội, "khen một người để động viên nhiều người khác".

"Thi đua khen thưởng không chỉ là vấn đề quản lý nhà nước mà còn là vấn đề văn hóa đạo đức và niềm tin xã hội" - ông phát biểu.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng cho rằng nếu mở rộng khen thưởng mà không giữ được chuẩn mực sẽ dẫn đến lạm phát danh hiệu, nhưng nếu quá thận trọng không kịp thời ghi nhận thì cũng sẽ triệt tiêu động lực phấn đấu.

"Luật phải được thiết kế với tinh thần dứt khoát, không nửa vời. Khen thưởng phải thực chất, phải đo được, kiểm chứng được và có sức lan tỏa. Không thể để tiếp tục tình trạng khen thưởng dựa vào hồ sơ, thủ tục mà chưa phản ánh đúng giá trị đóng góp thực tiễn" - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho hay.