Trước yêu cầu đổi mới và phát triển ngày càng cao, ngành nông nghiệp Tuyên Quang đang đối mặt với nhiều thách thức, nhất là về năng suất, chất lượng sản phẩm và tác động của biến đổi khí hậu. Tỉnh đã triển khai Đề án “Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong thu thập thông tin, phân tích và dự báo tình hình thị trường nông sản” nhằm tăng tính minh bạch, chính xác của thông tin thị trường, giảm thiểu rủi ro, nâng cao giá trị gia tăng và phát triển nông nghiệp bền vững.
Đề án hướng tới xây dựng hệ thống dữ liệu tập trung về nông sản (data warehouse) phục vụ phân tích và dự báo thị trường; phát triển các công cụ, phần mềm thu thập và xử lý dữ liệu về diện tích, sản lượng, nhu cầu tiêu thụ, giá cả và các chỉ tiêu liên quan đến sản phẩm nông nghiệp; đồng thời từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) trong dự báo biến động cung, cầu, giá vật tư và giá nông sản.
Thực tế cho thấy, một trong những hạn chế lớn của sản xuất nông nghiệp truyền thống là thiếu thông tin thị trường, dẫn đến sản xuất mang tính tự phát, dễ rơi vào tình trạng “được mùa, mất giá”.
Khắc phục bất cập này, Tuyên Quang đã triển khai đồng bộ các giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin nhằm xây dựng hệ thống dữ liệu nông sản thống nhất, làm cơ sở cho công tác phân tích và dự báo thị trường. Theo đó, các thông tin về diện tích gieo trồng, sản lượng, thời vụ, giá cả, nhu cầu tiêu thụ và xu hướng thị trường được thu thập, cập nhật thường xuyên thông qua các nền tảng số. Sau khi được chuẩn hóa, dữ liệu trở thành nguồn đầu vào quan trọng cho việc phân tích, đánh giá và dự báo cung – cầu nông sản không chỉ trên địa bàn tỉnh mà còn đối với các thị trường liên quan.
Hệ thống dự báo góp phần cung cấp thông tin kịp thời, chính xác cho cơ quan quản lý, doanh nghiệp, hợp tác xã và người nông dân, qua đó định hướng sản xuất theo tín hiệu thị trường thay vì dựa chủ yếu vào kinh nghiệm truyền thống. Dự báo thị trường được ví như “kim chỉ nam” trong điều hành sản xuất, tiêu thụ và xuất khẩu nông sản. Đối với nông dân và doanh nghiệp, dự báo giúp đưa ra các quyết định hợp lý trong đầu tư, tổ chức sản xuất và lựa chọn thị trường tiêu thụ.
Điểm mới trong công tác dự báo thị trường nông sản của Tuyên Quang là việc từng bước ứng dụng các công nghệ hiện đại như AI, Big Data và công nghệ viễn thám. Thông qua phân tích khối lượng lớn dữ liệu lịch sử kết hợp với các yếu tố thời tiết và thị trường, hệ thống có khả năng dự báo xu hướng biến động về giá cả, sản lượng và nhu cầu tiêu thụ trong từng giai đoạn. Công nghệ viễn thám sử dụng để xác định diện tích và tình trạng sinh trưởng cây trồng, qua đó ước tính sản lượng một cách khách quan và chính xác hơn, giúp các cơ quan quản lý và đơn vị sản xuất chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất, tiêu thụ phù hợp.
Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dự báo thị trường không chỉ phục vụ công tác quản lý nhà nước mà còn mang lại lợi ích thiết thực cho nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp. Thông qua các thiết bị di động và ứng dụng thông minh, người sản xuất có thể nhanh chóng tiếp cận thông tin về giá cả, nhu cầu thị trường và xu hướng tiêu dùng. Nhờ đó, tư duy sản xuất dần chuyển từ dựa vào kinh nghiệm sang dựa trên dữ liệu và dự báo khoa học; quy mô, cơ cấu cây trồng, vật nuôi và thời điểm thu hoạch, tiêu thụ được điều chỉnh linh hoạt hơn, giảm thiểu rủi ro do biến động thị trường.
Song song với công tác dự báo, tỉnh Tuyên Quang cũng chú trọng ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp như IoT, cảm biến môi trường, thiết bị tự động, truy xuất nguồn gốc sản phẩm bằng mã QR và tiêu thụ nông sản trên các sàn thương mại điện tử. Những giải pháp này không chỉ nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn giúp người dân và doanh nghiệp tiếp cận thị trường và dữ liệu thị trường thực tế một cách thuận lợi hơn.
Tại thôn Gốc Quéo, xã Tân Thanh, trang trại thủy canh công nghệ cao của anh Nguyễn Việt Lâm là một minh chứng rõ nét. Sau hơn 7 năm đầu tư, trang trại đã mở rộng quy mô lên trên 8.000 m² nhà màng, chuyên canh dưa lưới, ớt chuông và dưa chuột. Hệ thống tưới nhỏ giọt kết hợp cảm biến tự động điều chỉnh độ ẩm và mực nước giúp tối ưu điều kiện sinh trưởng, tạo ra sản phẩm chất lượng cao.
Trên phạm vi toàn tỉnh, nhiều trang trại đã ứng dụng hệ thống tưới nhỏ giọt tự động, thiết bị bay không người lái trong phun thuốc bảo vệ thực vật và hệ thống cảm biến môi trường đất, nước nhằm tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả canh tác. Hiện Tuyên Quang có trên 3.900 ha cây trồng áp dụng các tiêu chuẩn nông nghiệp hiện đại, nông nghiệp thông minh. Nhờ ứng dụng công nghệ, giá trị sản phẩm tăng thêm từ 30 - 40% so với sản xuất truyền thống; tỷ lệ sâu bệnh giảm 35 - 40%, không xảy ra dịch hại trên diện rộng.
Ngành nông nghiệp tỉnh cũng triển khai ứng dụng công nghệ để định danh 100 cây chè shan tuyết cổ thụ thuộc khu vực quản lý của Hợp tác xã Trà Dược Thượng Sơn (xã Thượng Sơn). Các cây chè được gắn tem chip điện tử RFID nhằm định danh cây nguyên liệu, làm cơ sở hoàn thiện quy trình truy xuất nguồn gốc và cấp “hộ chiếu số” cho sản phẩm. Với giải pháp TrueData tích hợp RFID, AI và Blockchain, việc truy xuất nguồn gốc được thực hiện minh bạch, góp phần bảo vệ quyền lợi người sản xuất, nâng cao giá trị thương hiệu và mở ra cơ hội tiếp cận các thị trường tiêu chuẩn cao như Nhật Bản, Liên minh châu Âu và Hoa Kỳ.
Việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong dự báo thị trường nông sản đang mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp Tuyên Quang. Từ sản xuất dựa trên dữ liệu, dự báo khoa học đến phát triển nông nghiệp thông minh, các giải pháp này không chỉ giúp nâng cao giá trị nông sản, giảm rủi ro thị trường mà còn tạo nền tảng vững chắc để nông nghiệp Tuyên Quang phát triển theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập sâu rộng.
.svg){kind=icon}
