Theo Latin America Reports, năm nay là lần đầu tiên UNAM tổ chức kỳ thi tuyển sinh đại học theo hình thức trực tuyến nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho thí sinh trên khắp cả nước, thay vì phải đến các điểm thi tập trung chủ yếu ở thủ đô Mexico City và vùng phụ cận.

Để ngăn chặn gian lận, trường triển khai hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng ghi nhận mọi hành vi của thí sinh trong quá trình làm bài, kết hợp với đội ngũ giám sát viên.

Tuy nhiên, sau khi công bố kết quả vào ngày 17/7, UNAM phát hiện nhiều dấu hiệu bất thường và mở cuộc điều tra.

Theo hội đồng rà soát, trong giai đoạn 2021-2025, chỉ khoảng 3,5% thí sinh đạt từ 100/120 điểm trở lên. Năm nay, tỷ lệ này tăng vọt lên 16,3%.

Hệ thống AI cũng ghi nhận nhiều trường hợp sử dụng điện thoại, nhờ người khác hỗ trợ hoặc mạo danh trong quá trình làm bài. Hội đồng kỹ thuật được thành lập ngày 27/7 kết luận những dấu hiệu này làm dấy lên nghi vấn nghiêm trọng về tính trung thực của kỳ thi.

Trong tổng số 158.727 bài thi được tổ chức qua ba cuối tuần của tháng 5 và 6, khoảng 2% (gần 3.000 bài) đã bị hủy kết quả. UNAM cũng gửi đơn tới cơ quan chức năng để điều tra vụ việc.

Unam Mexico.webp
UNAM là biểu tượng của nền giáo dục đại học Mexico. Ảnh: UNAM

Những dấu hiệu bất thường

Bà Alma Maldonado, thành viên hội đồng kỹ thuật được giao điều tra vụ việc, cho biết số bài thi đạt điểm tuyệt đối năm nay tăng gấp ba lần so với các năm trước.

"Đó là điều chúng tôi chưa từng chứng kiến trước đây", bà nói với chương trình Perspectivas của CNN.

Theo bà Maldonado, số thí sinh không làm đúng câu nào hoặc chỉ trả lời đúng một đến hai câu cũng tăng đáng kể, khiến cơ quan điều tra càng nghi ngờ có dấu hiệu bất thường.

Trong khi đó, trên TikTok và nhiều nền tảng mạng xã hội xuất hiện hàng loạt video hướng dẫn cách qua mặt hệ thống giám sát của kỳ thi.

Một thí sinh tên Daniel Flores Miranda cho biết từng được một người quen chào bán phần mềm có thể tự giải bài thi với giá khoảng 2.500 peso (gần 4 triệu đồng). Dù không sử dụng, anh cho biết có những người đã dùng phần mềm này và vượt qua kỳ thi.

Territorium Life - công ty được UNAM thuê tổ chức kỳ thi - đã lên tiếng bảo vệ hệ thống giám sát của mình trước những chỉ trích cho rằng nhà trường quá phụ thuộc vào AI.

Trong văn bản gửi hội đồng điều tra, doanh nghiệp khẳng định nền tảng vận hành đúng thiết kế và tính bảo mật của kỳ thi không chỉ phụ thuộc vào công nghệ mà còn cần sự phối hợp giữa các giải pháp kỹ thuật và các biện pháp bảo đảm liêm chính học thuật.

Khoảng 58.000 thí sinh phải thi lại

Theo khuyến nghị của hội đồng kỹ thuật, UNAM sẽ tổ chức kỳ thi trực tiếp trên giấy đối với khoảng 58.000 thí sinh, gồm những người đã được thông báo trúng tuyển năm nay và các thí sinh không trúng tuyển nhưng có điểm bằng hoặc cao hơn mức điểm chuẩn thấp nhất trong giai đoạn 2021-2025.

Nhà trường hiện chưa công bố thời gian và địa điểm tổ chức kỳ thi mới.

Quyết định này gây nhiều tranh cãi trong cộng đồng thí sinh. Một số cho rằng cần tổ chức thi lại toàn bộ kỳ thi tuyển sinh, trong khi những người khác đề nghị giữ nguyên kết quả đã công bố. Đầu tuần trước, hàng chục thí sinh đã tập trung tại cơ sở chính của UNAM để phản đối quyết định của nhà trường.

Hiệu trưởng UNAM Leonardo Lomelí bày tỏ sự ủng hộ đối với quyết định tổ chức thi lại nhưng cũng gửi lời xin lỗi tới những thí sinh đã được thông báo trúng tuyển.

"Tôi xin gửi lời xin lỗi tới các thí sinh đã được thông báo trúng tuyển sơ bộ. Tuy nhiên, biện pháp này là cần thiết để bảo đảm tính minh bạch, tạo sự chắc chắn và bảo đảm mọi người có cơ hội tiếp cận giáo dục đại học một cách công bằng", ông nói.

Ông cũng kêu gọi các thí sinh đề cao tinh thần trung thực, nhấn mạnh rằng hành vi gian lận không chỉ gây tổn hại cho nhà trường mà còn làm ảnh hưởng tới toàn xã hội và cần phải được loại bỏ.

Trường đại học có sức cạnh tranh hàng đầu Mexico

Được thành lập từ thế kỷ XVI và trao quyền tự trị vào năm 1929, UNAM được xem là biểu tượng của nền giáo dục đại học Mexico, đồng thời mở ra cơ hội vươn lên cho nhiều người trẻ thông qua giáo dục.

Mỗi năm, hơn 100.000 thí sinh đăng ký dự tuyển vào UNAM nhưng khoảng 80-90% không trúng tuyển. Bài thi tuyển sinh gồm 120 câu hỏi, điểm chuẩn thay đổi theo từng ngành tùy mức độ cạnh tranh. Ngành Y thường có điểm chuẩn cao nhất do lượng thí sinh đăng ký rất lớn.

Vụ việc cũng làm dấy lên tranh cãi về hiệu quả của hệ thống giám sát bằng AI. Nhiều thí sinh cho rằng nhà trường quá phụ thuộc vào công nghệ trong khi chưa có đủ sự giám sát của con người.

Sự việc nhanh chóng thu hút sự quan tâm của giới chính trị Mexico. Tổng thống Claudia Sheinbaum, cũng là cựu sinh viên ngành Vật lý của UNAM, đã đề nghị nhà trường phối hợp với Viện Tổng chưởng lý để điều tra, làm rõ toàn bộ vụ việc.