Ukraine 'kiện' Nga: Phán quyết bước đầu

Chiều 16/3, Tòa án Công lý quốc tế (ICJ) ra phán quyết về “vụ kiện” của Ukraine đối với LB Nga liên quan đến cáo buộc về diệt chủng.

Trước đó, ngày 26/2, Ukraine đệ đơn “kiện” LB Nga ra Tòa này. Ngày 7/3, Tòa mở phiên điều trần đầu tiên để nghe hai bên trình bày quan điểm, lập luận, nhưng chỉ có đại diện của Ukraine có mặt cùng với nhóm luật sư; phía Nga gửi văn bản đệ trình. 

Sau hơn 1 tuần xem xét, ICJ với 13/15 thẩm phán đã thông qua phán quyết chấp thuận các biện pháp khẩn cấp tạm thời theo yêu cầu của Ukraine; 2 thẩm phán người Nga và Trung Quốc không đồng ý.

Yêu cầu Nga chấm dứt mọi hành động quân sự trên lãnh thổ Ukraine

Trước hết, về mặt thẩm quyền xem xét vụ kiện, Tòa bác bỏ quan điểm của phía Nga. Trong bản đệ trình nộp Tòa, Nga chỉ dựa trên lý lẽ về quyền tự vệ để biện hộ cho việc đưa quân vào Ukraine, mà không nhắc đến nạn diệt chủng nữa như trong phát biểu chính thức của Tổng thống Putin và nhiều quan chức khác. 

{keywords}
Sau khi có phán quyết của ICJ, các quốc gia thành viên Liên hợp quốc sẽ buộc phải tỏ thái độ rõ ràng hơn về hành động của Nga đối với Ukraine

Chiến thuật này nhằm phủ nhận mối liên hệ giữa hành động của Nga với cáo buộc diệt chủng, qua đó phủ nhận thẩm quyền của Tòa trong vụ này theo nội dung kiện của Ukraine. Nhưng Tòa đã tuyên bố mình có thẩm quyền xem xét vụ kiện, vì trước đó phát biểu của ông Putin và các quan chức khác của Nga đã nhiều lần cáo buộc Ukraine gây ra diệt chủng ở Donbass, Nga phải đưa quân vào để cứu người Nga.

Vì vậy, Ukraine đã có cơ sở khi dựa trên điều 9, Công ước Diệt chủng để lập luận, hai bên có quan điểm khác nhau liên quan đến diệt chủng, vì vậy đưa vụ việc ra để Tòa phân xử.  

Về mặt nội dung, ICJ cho rằng, hiện không có bằng chứng cho thấy diệt chủng đối với người Nga ở Donbass như Nga cáo buộc, cần được tiếp tục tìm hiểu, xem xét. Hơn nữa, Tòa không cho rằng Công ước về diệt chủng cho phép một quốc gia được đơn phương sử dụng vũ lực trên lãnh thổ quốc gia khác với mục đích ngăn ngừa hoặc trừng phạt tội diệt chủng.

Vì vậy, Tòa cho rằng, “Ukraine có quyền không phải chịu hành động quân sự của LB Nga trên lãnh thổ Ukraine nhằm ngăn ngừa hoặc trừng phạt tội diệt chủng”.

Từ những lập luận trên đây, Tòa yêu cầu LB Nga chấm dứt mọi hành động quân sự trên lãnh thổ Ukraine, đảm bảo rằng mọi tổ chức, cá nhân chịu ảnh hưởng của Nga không được có những hành động tương tự trong tương lai. Như vậy, hầu như các yêu cầu của Ukraine đã được Tòa đáp ứng; thậm chí có yêu cầu còn được đáp ứng hơn cả mong đợi. 

Ukraine chỉ yêu cầu Nga và các lực lượng chịu ảnh hưởng của Nga chấm dứt các hành động quân sự có mục đích chấm dứt, ngăn ngừa diệt chủng. 

Thế nhưng, Tòa đã yêu cầu Nga và các lực lượng chịu ảnh hưởng của Nga chấm dứt mọi hành động quân sự nói chung trên lãnh thổ Ukraine, với hàm ý phòng ngừa trường hợp lý do khác sẽ được đưa ra để biện hộ cho việc tiếp diễn các hành động quân sự. 

Giải quyết xung đột một cách văn minh, hòa bình

Quyết định của Tòa có tính chung thẩm và bắt buộc đối với các bên tham gia vụ kiện. Nhưng khả năng cao là Nga sẽ không tuân thủ, nhất là khi Tòa không có công cụ cưỡng chế thi hành phán quyết.

Nếu vậy, cộng với việc không xuất hiện tại Tòa, hành động của chính quyền Nga cho thấy sự coi thường pháp luật quốc tế, càng làm xấu đi hình ảnh của họ, tự cô lập mình trước cộng đồng quốc tế. Nhưng biết đâu đấy, phán quyết của Tòa có khi lại là lối thoát cho cuộc chiến, là cái cớ để Nga rút quân mà vẫn giữ được thể diện, lại được tiếng là tôn trọng pháp luật quốc tế.

Dù sao chăng nữa, sau khi có phán quyết của ICJ, các quốc gia thành viên của LHQ sẽ buộc phải tỏ thái độ rõ ràng hơn về hành động của Nga đối với Ukraine, vì đã rõ về mặt pháp lý ai đúng, ai là kẻ quanh co. 

Thắng lợi của Ukraine trong cuộc chiến ở ICJ cho thấy, một nước nhỏ có thể dùng công cụ pháp lý để giải quyết tranh chấp, xung đột một cách văn minh, hòa bình. Đặc biệt, thắng lợi này có ý nghĩa tinh thần mạnh mẽ đối với tất cả. 

"Nếu Ukraine thua thì công lý thua, nền hòa bình thế giới thua" - câu trả lời phỏng vấn của Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh rất phù hợp với sự kiện này. Phán quyết của Tòa là một chiến thắng bước đầu không chỉ của Ukraine. Đó còn là thắng lợi của pháp luật quốc tế, của Công lý - như tên gọi của Tòa - trong cuộc chiến đầy tang thương.

Nguyễn Đức Lam

Cục diện quan hệ Nga - Trung - Mỹ giữa chiến sự ác liệt tại Ukraine

Cục diện quan hệ Nga - Trung - Mỹ giữa chiến sự ác liệt tại Ukraine

Cuộc chiến Nga - Ukraine được xem là xung đột địa chính trị nghiêm trọng nhất kể từ Thế chiến thứ 2. Nó có tác động mạnh, tạo nên bước chuyển mới trong cục diện quan hệ giữa 3 cường quốc Nga - Trung - Mỹ.

tin nổi bật

Các quốc đảo Thái Bình Dương trong ‘vòng ngắm’ của Trung Quốc

Chuyến thăm kéo dài 10 ngày của Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị tới các quần đảo Thái Bình Dương giàu tài nguyên đã đưa nơi từng bị coi là "vùng nước khuất ngoại giao" trở thành tâm điểm chú ý trên bản đồ địa chính trị thế giới.

Tác động của khủng hoảng kép đến kinh tế Việt Nam

Những hệ lụy của khủng hoảng kép trên thế giới đã nêu trong bài trước sẽ có thể ảnh hưởng xấu đến phục hồi kinh tế đến nước ta như thế nào?

Khủng hoảng kép chưa từng có tiền lệ

Cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu lần này có 2 đặc điểm nổi bật, chưa có tiền lệ so với các cuộc khủng hoảng trước mà nhân loại từng chứng kiến.

Khẩu trang và miễn dịch cộng đồng

Gần đây, tôi đến một cơ quan nhà nước nhưng không được cho vào. Những người bảo vệ - trong khi không hề đeo khẩu trang - dứt khoát không cho tôi đi qua cổng vì không có khẩu trang.

Viết giữa hai dòng chữ trên báo và trên Facebook

Gần đây, trên Facebook tôi viết một status ngắn phê phán một bức ảnh chụp tấm áp phích cổ động SEA Games 31. Tấm áp phích đó có tận 5 lỗi ngữ pháp rất ngớ ngẩn, cả tiếng Anh lẫn tiếng Việt, ví dụ, “Đại hội thể thao Đông Lam Á”, “Welcom”.

Thực nghiệm bắn nỏ thần: Tìm về truyền thuyết để minh chứng lịch sử oai hùng

Đánh giá kết quả thực nghiệm bắn nỏ Liên Châu tại khu di tích Cổ Loa, các nhà khoa học, tướng lĩnh quân đội cơ bản cho rằng đây là công trình nghiên cứu có hiệu quả, nỏ bắn được nhiều mũi tên, có tầm xa và độ sát thương…

Bệnh viện mà lại thiếu thuốc, điểm nghẽn ở đâu cần xóa ngay

Đúng như những gì đã dự đoán mấy tháng trước, chuỗi cung ứng thuốc chữa bệnh đã thực sự bị đứt gãy, nhiều bệnh viện lâm vào tình trạng thiếu thuốc và vật tư y tế.

Món nợ mang tên độc quyền vàng

Câu chuyện tranh cãi về quản lý thị trường vàng dường như đã có tín hiệu để đi đến hồi kết.

Chuyện thu thuế, thị trường đất đai từ trả lời của Bộ trưởng Hồ Đức Phớc

Tại phiên chất vấn của Quốc hội hôm qua, có một số quan điểm rất đáng lưu tâm về sự phát triển của thị trường bất động sản, về thị trường đất đai.

Đổi mới ngành ngoại thương, hội nhập kinh tế từ bên trong

Anh Ba Châu vào gặp anh em chúng tôi và đề nghị xây dựng đề cương về cải cách hệ thống ngân hàng. Sau đề tài về ngân hàng, chúng tôi tập trung nghiên cứu về việc đổi mới ngành ngoại thương và hội nhập kinh tế từ bên trong (kinh tế vùng).

Tân Thủ tướng Australia bước lên đỉnh cao nhờ nghị lực phi thường

Với câu chuyện cá nhân đầy xúc động và nghị lực phi thường, ông Anthony Albanese dẫn dắt Công đảng Australia vượt qua thách thức của phe đối lập và trở thành Thủ tướng mới của xứ sở chuột túi.

Thành phố của Đức và cách dạy những bài học lịch sử

Cách dạy và học lịch sử. Các câu hỏi lịch sử. Ôn cố tri tân, không chỉ để rút kinh nghiệm mà còn để nhìn về tương lai, dự báo và chuẩn bị, và còn ngăn chặn và răn đe: lịch sử sẽ phán xét.

Những rào cản đất đai

Đất đai là nguồn lực rất lớn nhưng lại đang bị trói bởi nhiều quy định, làm cho nguồn lực này chưa thể thị trường hóa, trở thành nguồn lực cho nền kinh tế.

Đồng bằng sông Cửu Long: Quy hoạch phải vượt lên trên lợi ích cục bộ địa phương

Hội nghị cán bộ toàn quốc diễn ra mới đây nhằm triển khai phương hướng phát triển kinh tế - xã hội đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Học thuyết Monroe của Australia giữa thỏa thuận an ninh Trung Quốc - Solomon

Sự đổ dồn chú ý về hiệp ước an ninh gần đây giữa Trung Quốc và quần đảo Solomon làm sáng tỏ khái niệm về phạm vi ảnh hưởng trong khu vực của Australia. Tại sao Australia lại cảm thấy lo lắng?