Tỉnh Nghệ An có diện tích tự nhiên lớn nhất cả nước với trên 1,64 triệu ha, trong đó đất sản xuất nông nghiệp đạt 292.697 ha, đất lâm nghiệp 1.180.055 ha. Quy mô sản xuất lớn, cơ cấu cây trồng, vật nuôi đa dạng vừa là lợi thế, vừa đặt ra yêu cầu cao đối với công tác quản lý, dự báo và tổ chức sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững.
Thực hiện Đề án Ứng dụng công nghệ thông tin trong thu thập, phân tích và dự báo thị trường nông sản gắn với chuyển đổi số nông nghiệp, tỉnh đang từng bước triển khai đồng bộ nhiều giải pháp công nghệ nhằm nâng cao năng lực dự báo, định hướng sản xuất theo tín hiệu thị trường và ổn định đầu ra cho nông sản.
Trong tình hình thị trường nông sản biến động mạnh, chịu tác động từ thời tiết, dịch bệnh và quan hệ cung - cầu, việc đưa công nghệ thông tin, dữ liệu số và các công nghệ thông minh vào quản lý và dự báo là hướng đi tất yếu, góp phần giúp ngành nông nghiệp Nghệ An phát triển bền vững.
Những năm gần đây, tỉnh chú trọng xây dựng và số hóa cơ sở dữ liệu ngành nông nghiệp, bao gồm dữ liệu về đất đai, cây trồng, vật nuôi, sản lượng, mùa vụ, vùng chuyên canh và các doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị. Thông qua việc thu thập dữ liệu tập trung và cập nhật thường xuyên, các cơ quan quản lý có thể theo dõi cung - cầu, dự báo sản lượng, nhận diện nguy cơ dư thừa hoặc thiếu hụt, từ đó kịp thời đưa ra khuyến nghị điều chỉnh kế hoạch sản xuất cho người dân và doanh nghiệp.
Song song với đó, Nghệ An đặt mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành số hóa toàn bộ dữ liệu vùng trồng, cơ sở chế biến và doanh nghiệp xuất khẩu, bảo đảm đồng bộ, liên thông với cơ sở dữ liệu quốc gia. Việc số hóa tạo nền tảng cho phân tích cung - cầu từng sản phẩm theo thời gian, dự báo giá cả, sản lượng và lưu lượng thị trường dựa trên dữ liệu lớn (Big Data) và các thuật toán phân tích, đồng thời từng bước gắn trí tuệ nhân tạo (AI) vào dự báo rủi ro thị trường, dịch bệnh và thời tiết.
Cùng với dữ liệu thị trường, tỉnh còn đẩy mạnh ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao trong sản xuất. Các công nghệ như IoT, AI, cảm biến thông minh được triển khai theo hướng tự động hóa và dữ liệu hóa toàn bộ quá trình sản xuất. Hệ thống cảm biến môi trường giúp theo dõi nhiệt độ, độ ẩm, dinh dưỡng đất, chất lượng nước; phần mềm và AI phân tích dữ liệu, dự báo sâu bệnh, điều khiển tưới tiêu, bón phân tự động, quản lý nhật ký điện tử và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Nhờ ứng dụng công nghệ cao, người nông dân từng bước chuyển từ sản xuất dựa vào kinh nghiệm sang sản xuất dựa trên dữ liệu, chủ động điều chỉnh quy mô, thời vụ và cơ cấu sản phẩm phù hợp với tín hiệu thị trường. Các mô hình nhà màng, nhà lưới, thủy canh, canh tác hữu cơ kết hợp cảm biến thông minh được triển khai ngày càng phổ biến, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và tính ổn định của nguồn cung.
Bên cạnh đó, Nghệ An cũng đẩy mạnh gắn mã QR truy xuất nguồn gốc cho nhiều sản phẩm chủ lực và sản phẩm OCOP giúp minh bạch thông tin, nâng cao giá trị nông sản và tạo ra dòng dữ liệu quan trọng phục vụ phân tích thị trường tiêu thụ. Khi dữ liệu về diện tích gieo trồng, thời gian thu hoạch, sản lượng dự kiến được liên thông với dữ liệu tiêu thụ và giá cả, ngành nông nghiệp có thêm cơ sở để dự báo chính xác nhu cầu thị trường, hạn chế tình trạng “được mùa, mất giá”.
Một trong những điểm nổi bật trong ứng dụng công nghệ thông tin tại Nghệ An là việc đưa nông sản lên các sàn thương mại điện tử và nền tảng số. Hoạt động này không chỉ mở rộng kênh tiêu thụ mà còn giúp thu thập dữ liệu giao dịch, phản hồi của người tiêu dùng theo thời gian thực. Trên cơ sở dữ liệu bán hàng trực tuyến, lượt truy cập, đơn hàng và mức giá, cơ quan quản lý và doanh nghiệp có thêm căn cứ để phân tích xu hướng tiêu dùng, thị hiếu thị trường, từ đó điều chỉnh kế hoạch sản xuất và phân phối phù hợp.
Tại Tọa đàm “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác khuyến nông” do Trung tâm Khuyến nông Quốc gia phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An tổ chức tháng 8 vừa qua, ông Tạ Quang Sáng, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Nghệ An cho biết, Nghệ An có diện tích sản xuất nông nghiệp lớn, đa dạng cây trồng, vật nuôi, nên việc ứng dụng AI sẽ mang lại hiệu quả rõ rệt, đặc biệt trong giám sát dịch bệnh, dự báo năng suất và quản lý vùng sản xuất.
Theo đó, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đã được tỉnh tích cực triển khai thông qua các mô hình nông nghiệp thông minh và ứng dụng công nghệ cao. Tuy nhiên, việc ứng dụng AI trong quá trình chuyển đổi số vẫn đang ở giai đoạn đầu về sự quan tâm và áp dụng; chỉ có các doanh nghiệp và trang trại lớn đang đầu tư có hệ thống và toàn diện hơn.
Một số hợp tác xã và nông dân cá thể trên địa bàn tỉnh đã ứng dụng công nghệ AI để điều chỉnh linh hoạt lịch trồng trọt, giảm thiểu thiệt hại do mưa lớn đột ngột. Một số trang trại và các hợp tác xã rau an toàn cũng đã triển khai AI cho hệ thống tưới tự động, giám sát nhiệt độ và độ ẩm, theo dõi sâu bệnh và cảnh báo tự động qua Zalo, giúp giảm chi phí thuốc trừ sâu khoảng 10 - 15%.
Thời gian tới, Nghệ An sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan triển khai mô hình thí điểm, đồng thời tăng cường đào tạo cán bộ kỹ thuật và nông dân nhằm nâng cao khả năng tiếp cận, sử dụng hiệu quả các công nghệ mới.
Tỉnh tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu ngành nông nghiệp, mở rộng phạm vi ứng dụng công nghệ thông tin và tích hợp các giải pháp phân tích dữ liệu, trí tuệ nhân tạo vào công tác dự báo thị trường nông sản. Qua đó, Đề án Ứng dụng công nghệ thông tin trong thu thập, phân tích và dự báo thị trường nông sản không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, mà còn hỗ trợ người dân, doanh nghiệp định hướng sản xuất phù hợp với nhu cầu thị trường, nâng cao giá trị nông sản và hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững.
.svg){kind=icon}
