Cựu chiến binh Mỹ, cậu bé 12 tuổi, người bảo vệ nghĩa địa năm nào - các nhân chứng với nhiều hoàn cảnh khác nhau nhưng cùng mang ký ức không thể quên về những hầm mộ tập thể chôn hàng trăm liệt sĩ đã ngã xuống năm 1968.
Theo đại diện Ban chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban chỉ đạo quốc gia), trong nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm, có nhiều chủ trương, biện pháp chỉ đạo công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; xây dựng nghĩa trang liệt sĩ, bia ghi tên, đài tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ.
Đến nay, trên 1.075.000 mộ (hài cốt) liệt sĩ đã được tìm kiếm, quy tập. Tuy nhiên, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn gặp rất nhiều khó khăn, phức tạp và bức xúc. Hiện nay, số lượng hài cốt liệt sĩ cần phải tiếp tục tìm kiếm, quy tập còn khoảng hơn 175.000 và gần 300.000 mộ liệt sĩ đang an táng trong nghĩa trang chưa xác định được thông tin.
Ban chỉ đạo quốc gia đã phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” (từ 15/3/2026 đến 27/7/2027) hướng tới kỷ niệm 80 năm ngày Thương binh - Liệt sĩ.
Mục tiêu chiến dịch nhằm tìm kiếm, quy tập được khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; hoàn thành việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ đối với khoảng 230.000 mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính trong các nghĩa trang liệt sĩ và hài cốt tìm kiếm, quy tập được; giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt liệt sĩ...
Về kết quả triển khai, đến nay, chiến dịch đã tìm kiếm, quy tập được 1.109 hài cốt liệt sĩ (trong nước 242, Lào 173, Campuchia 694) và 2 mộ liệt sĩ tập thể tại Tuyên Quang.
Có 2 hội thảo khoa học xác minh, kết luận thông tin mộ liệt sĩ tập thể tại khu vực phường Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi (ngày 29/5) và khu vực công viên Lê Thị Riêng, TPHCM (ngày 8/6) đã được tổ chức. Sau hội thảo, Phó Thủ tướng, Trưởng Ban chỉ đạo quốc gia đã chỉ đạo khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, huy động mọi nguồn lực, sử dụng phương pháp, công nghệ hiện đại (rađa xuyên đất) để sớm khảo sát, đào tìm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Hiện nay, các đơn vị liên quan đang tổ chức đào tìm tại khu vực Nghĩa trang liệt sĩ phường Đắk Cấm và khu vực đường Trường Chinh, phường Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi.
Về công tác tổ chức lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ, đến nay, 100% quân khu, các tỉnh, thành phố đã xây dựng kế hoạch; thành lập 297 tổ, đội lấy mẫu, quân số 3.615 người; tổ chức làm trước, lấy mẫu tại 3.651 mộ liệt sĩ (mộ đủ điều kiện lấy mẫu 2.510 mộ, tỷ lệ 68,75%; không đủ điều kiện lấy mẫu 1.145 mộ).
Để hoàn thành các chỉ tiêu của chiến dịch, Ban chỉ đạo quốc gia đã xác định một số nội dung nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới, trong đó có việc ứng dụng khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo để đẩy nhanh tốc độ, sự chính xác trong nhận diện, phân tích, phân lập dữ liệu hồ sơ về liệt sĩ để bóc tách, tìm kiếm, quản lý các trường thông tin hữu ích trong việc tìm kiếm, quy tập.
Bên cạnh đó là ưu tiên tăng cường lực lượng, phương tiện, công tác bảo đảm cho hoạt động tìm kiếm, quy tập; chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ thu thập, phân tích, đối chiếu ADN cho thân nhân liệt sĩ để tích hợp vào ngân hàng gen xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin; đẩy mạnh tăng cường hợp tác quốc tế trong cung cấp, trao đổi thông tin, di vật, kỷ vật; chia sẻ kinh nghiệm, bồi dưỡng nâng cao năng lực, kỹ thuật và công nghệ giám định ADN phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ...
Suốt 8 năm đối chiếu ảnh chụp từ không trung, giải mã bản đồ và thu thập nhân chứng, nhóm nghiên cứu đã xác định vị trí 3 rãnh mộ tập thể chôn khoảng 900 liệt sĩ hy sinh trong trận Mậu Thân 1968 dưới lòng công viên Lê Thị Riêng.
.svg){kind=icon}
