Văn hóa ứng xử gia đình hình thành nên nhiều giá trị truyền thống người Việt

Nghị quyết Hội nghị Trung ương 9 khóa XI Về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước nhấn mạnh nhiệm vụ thực hiện chiến lược phát triển gia đình Việt Nam, xây dựng gia đình thật sự là nơi hình thành, nuôi dưỡng nhân cách văn hóa và giáo dục nếp sống cho con người…

Nhiều thế hệ gia đình Việt Nam luôn biết cách tạo dựng, giữ gìn những nét văn hóa ứng xử tạo nên nền nếp gia phong, xây dựng gia đình đạt chuẩn văn hóa. Văn hóa ứng xử gia đình đã hình thành nên nhiều giá trị truyền thống của người Việt Nam như: Sự hòa thuận, thủy chung, nghĩa tình, lòng yêu thương, hi sinh cho con cái, sự tôn trọng, hiếu lễ với ông bà, cha mẹ, anh em... Truyền thống gia đình người Việt đáng quý nhất là dạy con biết đối nhân xử thế, học trước hết phải học làm người, giáo dục đạo đức con người là gốc.

Rất nhiều câu thành ngữ, tục ngữ đúc kết quá trình giáo dục về cách ứng xử của người Việt: Ăn xem nồi, ngồi xem hướng; Học ăn, học nói, học gói, học mở; Giấy rách phải giữ lấy lề; Lời chào cao hơn mâm cỗ; Ăn quả nhớ kẻ trồng cây; Uống nước nhớ nguồn... được lưu truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác. 

Theo Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình do Bộ VH-TT&DL ban hành, tôn trọng là tiêu chí ứng xử đầu tiên. Đây là tiêu chí có nhiều khía cạnh và có những nội dung sâu sắc. Đặc biệt, tôn trọng về tuổi tác: kính già - yêu trẻ; đi hỏi già về hỏi trẻ. Người già là cây cao bóng cả được mọi người tôn kính, được tin yêu, được nghe lời, được chăm sóc tốt nhất từ miếng ăn đến giấc ngủ và sự dưỡng lão cần thiết, tốt nhất trong gia đình.

Cuộc đời bà Hoàng Thị Sâm ở xã Suối Bạc (huyện Sơn Hòa, Phú Yên) là tấm gương sáng để con cháu noi theo. Người phụ nữ đã ngoài 60 tuổi luôn kính trọng và dành tình yêu thương hết mực cho hai bên nội, ngoại, kể cả lúc người chồng tào khang của bà còn sống hay lúc đã khuất. Với hàng xóm, cộng đồng, người phụ nữ luôn tràn đầy lạc quan ấy luôn truyền đi năng lượng tích cực bằng lối ứng xử chan hòa, chân tình.

Bà Sâm chia sẻ, một trong những điều bà luôn dạy bảo, nhắc nhở con cháu là sự yêu thương, chia sẻ, tha thứ, tôn trọng và nhường nhịn lẫn nhau. Cần phải sống với những người thân yêu và mọi người bằng tấm lòng rộng mở, bao dung bởi “nhân vô thập toàn".

Đối thoại, chia sẻ trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau cũng là bí quyết để gia đình bà Trần Thị Trúc ở xã An Hiệp (huyện Tuy An, Phú Yên) gìn giữ mái ấm hơn 40 năm nay. Gia đình bà cũng luôn đề cao tinh thần nêu gương của ông bà, cha mẹ; các cháu được nhắc nhở, dạy dỗ tình yêu thương, lễ phép, hiếu kính với người lớn tuổi. Nhờ đó, các con bà Trúc đều có gia đình yên ấm, hạnh phúc, và trở thành những công dân tốt cho xã hội.

Nhịp sống hiện đại lấy đi phần lớn thời gian của nhiều gia đình, đe dọa sự gắn kết giữa các thành viên trong tổ ấm. Khi ấy, chính tình cảm yêu thương, sự sẻ chia và chăm sóc, nét văn hóa truyền thống gia đình, càng cần được gìn giữ, vun đắp và phát huy.

Tại Phú Yên, đến cuối năm 2022, toàn tỉnh có 96,6% gia đình được công nhận Gia đình văn hóa. Xây dựng gia đình văn hóa không chỉ là phong trào mà thực sự lan tỏa sâu rộng trong cuộc sống, thấm vào từng nếp sống, suy nghĩ và ý thức của đại đa số người dân.

Bà Nguyễn Thị Hồng Thái, Giám đốc Sở VH-TT&DL tỉnh Phú Yên, đánh giá phong trào xây dựng gia đình văn hóa trên địa bàn tỉnh được thực hiện hiệu quả với nhiều hoạt động ý nghĩa, thiết thực, tác động tích cực đến mọi mặt của đời sống xã hội, khơi dậy tinh thần đoàn kết trong cộng đồng, giúp đỡ nhau phát triển kinh tế.