Thủ tướng Lê Minh Hưng sẽ tham dự Hội nghị cấp cao Kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga và có các hoạt động song phương tại Kazan (Nga), từ ngày 16 - 18/6.
Có những mối quan hệ giữa các quốc gia được hình thành chủ yếu từ lợi ích. Khi hoàn cảnh thay đổi, lợi ích dịch chuyển, quỹ đạo quan hệ cũng đổi khác. Nhưng cũng có những mối quan hệ được bồi đắp qua thời gian dài đến mức người ta không còn nhìn nhau hoàn toàn bằng những phép tính ngắn hạn. Quan hệ giữa Việt Nam và Liên bang Nga, trong cảm nhận của rất nhiều thế hệ người Việt thuộc về trường hợp thứ hai.
Khi theo dõi chuyến công tác của Thủ tướng Lê Minh Hưng tới Kazan (Nga), tôi không nhìn đây như một hoạt động đối ngoại thông thường. Điều đáng suy nghĩ hơn là: Sau tất cả những gì hai dân tộc đã cùng đi qua, lòng tin ấy hôm nay sẽ được chuyển hóa thành điều gì cho tương lai.
Đối với nhiều người Việt, nước Nga là một phần ký ức. Đó là nơi đã đào tạo nhiều thế hệ trí thức Việt Nam, là nơi lưu giữ tuổi trẻ của không ít kỹ sư, bác sĩ, nhà khoa học, giáo viên Việt Nam. Đó cũng là nơi mà trong ký ức của nhiều người, sự giúp đỡ không chỉ được hiểu bằng vật chất hay kỹ thuật mà còn là cảm giác rằng có những lúc khó khăn nhất của lịch sử, người ta đã không quay lưng với nhau.

Nhưng nếu chỉ dừng lại ở ký ức thì sẽ là chưa đủ. Giá trị của một mối quan hệ không nằm ở việc nhắc lại quá khứ bao nhiêu lần, mà nằm ở khả năng biến những điều tốt đẹp của quá khứ thành động lực cho hiện tại và nền móng cho tương lai. Không dân tộc nào phát triển bằng việc sống trong ký ức. Nhưng cũng có những dân tộc không muốn đi về phía trước bằng cách quên đi những người từng đồng hành cùng mình.
Có lẽ đó là điều làm cho Kazan mang một ý nghĩa rất khác. Đó là một thành phố giao thoa giữa châu Âu và châu Á, giữa truyền thống và hiện đại, giữa bản sắc và hội nhập. Việc lựa chọn Kazan làm nơi diễn ra những cuộc gặp gỡ lần này dường như cũng gửi đi một thông điệp rất rõ: Chúng ta gặp nhau không chỉ để cùng nhìn lại thế kỷ trước, mà còn để cùng bàn về thế kỷ mới.
Và để bước vào tương lai ấy, lòng tin cần được chuyển hóa thành những giá trị cụ thể hơn.
Việt Nam là cầu nối giữa Nga và ASEAN
Nhìn ở một tầng rộng hơn, chuyến đi lần này còn mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ song phương khi gắn với dấu mốc quan hệ ASEAN – Nga. Trong nhiều năm qua, Việt Nam luôn là một trong những quốc gia duy trì được sự tin cậy và đối thoại ổn định với cả Liên bang Nga và cộng đồng ASEAN. Chính nền tảng ấy tạo cho Việt Nam một vị trí đặc biệt: trở thành một cầu nối tự nhiên giữa không gian Á – Âu rộng lớn với một Đông Nam Á năng động và đang phát triển mạnh mẽ.
Vai trò của một cầu nối không nằm ở việc đứng giữa để lựa chọn bên này hay bên kia, mà nằm ở khả năng tạo ra sự kết nối. Nếu Việt Nam có thể góp phần để các dòng chảy thương mại, giáo dục, khoa học và năng lượng giữa ASEAN và Nga trở nên thuận lợi hơn, thì đó không chỉ là lợi ích của riêng Việt Nam, mà còn là đóng góp thiết thực cho một khu vực rộng lớn hơn.
Bên cạnh điều này, quan hệ Việt – Nga còn mang một sắc thái khác.
Tôi vẫn nghĩ rằng giữa một thế giới ngày càng coi trọng tốc độ, hiệu quả và những phép tính ngắn hạn, việc giữ được khả năng ghi nhớ và trân trọng những mối quan hệ đã được thử thách bởi thời gian không phải là biểu hiện của sự lạc hậu. Ngược lại, đó là một dạng bản lĩnh. Bởi một dân tộc biết mở rộng quan hệ với thế giới nhưng không quên những người đã từng đồng hành cùng mình trong lúc khó khăn thường cũng là một dân tộc có chiều sâu văn hóa và lương tri.
