Việt Nam kêu gọi giải quyết hoà bình tranh chấp ở Biển Đông trên cơ sở UNCLOS

Việt Nam luôn đề cao tôn chỉ và mục tiêu của UNCLOS

Cuối tháng 9, trong khuôn khổ tham dự Phiên thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc Khóa 80, Chủ tịch nước Lương Cường đã kêu gọi giải quyết hòa bình tranh chấp ở Biển Đông, trên cở sở luật pháp quốc tế và UNCLOS 1982; phát huy vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc an ninh khu vực.

Tại cuộc gặp ngày 22/9, Chủ tịch nước Lương Cường và Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres đã trao đổi nhiều vấn đề, trong đó nhất trí phát huy vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc an ninh và phát triển tại khu vực, trong đó có giải quyết các tranh chấp ở Biển Đông bằng các biện pháp hòa bình, tuân thủ Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982 cũng như đóng góp chung cho các vấn đề toàn cầu.

Ngày 23/9, phát biểu tại Phiên thỏa luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc Khóa 80, Chủ tịch nước Lương Cường kêu gọi cộng đồng quốc tế cùng đề cao chủ nghĩa đa phương và hệ thống quốc tế dựa trên luật pháp quốc tế, kêu gọi các nước tuân thủ pháp luật quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc, tôn trọng độc lập chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, không can thiệp vào công việc nội bộ, không sử dụng vũ lực hay đe dọa sử dụng vũ lực, giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình; duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải, hàng không ở Biển Đông trên cơ sở luật pháp quốc tế, UNCLOS 1982.

Cách nay hơn 30 năm, ngày 16/11/1994 là dấu mốc quan trọng trong sự phát triển của luật pháp quốc tế khi Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS) bắt đầu có hiệu lực, trở thành cơ sở pháp lý quan trọng điều chỉnh các vấn đề liên quan đến biển và đại dương. Được coi là “Hiến pháp của đại dương”, UNCLOS đã được vận dụng hiệu quả để giải quyết nhiều tranh chấp, bất đồng trên biển, đồng thời mở ra nhiều cơ hội hợp tác cho các quốc gia trong các vấn đề liên quan đến biển và đại dương.

Là một quốc gia ven biển có bờ biển dài trên 3.260km, với hàng nghìn hòn đảo lớn nhỏ, trong đó gồm hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, Việt Nam có nhiều lợi ích gắn liền với biển. Nhận thức rõ tầm quan trọng của biển, Việt Nam đã tích cực tham gia quá trình xây dựng UNCLOS.

Sau khi UNCLOS được thông qua, Việt Nam là một trong 107 nước đầu tiên ký và sớm tiến hành thủ tục phê chuẩn. Ngày 23/6/1994, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ban hành Nghị quyết về việc phê chuẩn UNCLOS. Ngày 14/7/1994, Việt Nam đã nộp văn kiện phê chuẩn cho Tổng thư ký Liên hợp quốc. Do vậy, ngày 16/11/1994, UNCLOS cũng đồng thời là ngày văn kiện này có hiệu lực đối với Việt Nam.

Khuôn khổ quan trọng để giải quyết các tranh chấp và tăng cường hợp tác biển

UNCLOS không chỉ là công cụ pháp lý quan trọng điều chỉnh các vấn đề trên biển, bảo đảm các quyền và lợi ích hợp pháp của các quốc gia, bao gồm cả các quốc gia ven biển, quốc gia quần đảo, quốc gia tham gia vào hoạt động khai thác biển, mà còn là khuôn khổ quan trọng để các quốc gia giải quyết các tranh chấp và tăng cường hợp tác biển.

Trên cơ sở UNCLOS, một số sáng kiến hợp tác đã được đề xuất và thúc đẩy giữa các nước ASEAN và giữa ASEAN với các đối tác đối thoại nhằm ứng phó với các thách thức an ninh biển.

Bên cạnh các thách thức an ninh truyền thống như tranh chấp biển đảo, nguy cơ đụng độ giữa các lực lượng thực thi pháp luật tại các vùng chồng lấn khủng bố, tội phạm cướp biển và cướp có vũ trang trên biển… ngày càng có nhiều thách thức đặt ra cho các nước trong quản lý biển như biến đổi khí hậu, nước biển dâng, khai thác tài nguyên biển thiếu bền vững, ô nhiễm biển do các hoạt động của con người, các vấn đề này sẽ tác động trực tiếp đến an ninh và phát triển bền vững của các quốc gia.