Khi các tỉnh đều được khoác chiếc áo đồng phục

- Rừng vàng vẫn còn xa xôi đối với các tỉnh có rừng; biển bạc vẫn chập chờn khi có khi không đối với các tỉnh có biển; Hòn ngọc Viễn Đông đang còn là dĩ vãng ở đất phương Nam.

LTS:Tuần Việt Nam mở Diễn đàn "Vì Việt Nam hùng cường" với mong muốn thu nhận từ quý độc giả những ý kiến, bài viết về các giải pháp phát triển đất nước trong tất cả các lĩnh vực nhằm khơi thông tiềm năng phát triển, cổ vũ niềm tin của cộng đồng vào tương lai Việt Nam.

Chủ đề đầu tiên của Diễn đàn tập trung vào thể chế kinh tế. Mời quý vị cùng theo dõi.

Báo chí đã tốn không biết bao nhiêu bút mực để nói về “Sài Gòn, hòn ngọc viễn đông xưa”, nhưng nay đã tụt lại vài chục năm so với Singapore, Băng Cốc, Thượng Hải, Seoul… Đây là sự thật hiển nhiên, không phải bàn cãi, nhưng phải làm gì để khắc phục? Cũng đã có không ít đề án nghiên cứu từ cấp thấp đến cấp quốc gia đưa ra những trả lời cho câu hỏi trên, cuối cùng đều chung một kiến nghị về cởi vòng kim cô, giao cho thành phố Hồ Chí Minh một cơ chế đặc biệt để phát triển.

Tuy nhiên, thành phố Hồ Chí Minh không phải là địa phương đầu tiên, và cũng không phải là nơi cuối cùng xin Trung ương cho riêng mình một cơ chế đặc biệt để thoát khỏi tình trạng không mong muốn.

Đáp lại, Trung ương cũng đã cố gắng giao cho nhiều tỉnh, thành phố những cơ chế đặc biệt riêng như: năm 1993 cho thành phố Hồ Chí Minh cơ chế khu Công nghiệp, khu Chế xuất; năm 1996 cho tỉnh Quảng Ninh cơ chế khu Kinh tế cửa khẩu Móng Cái; năm 1997 giao thành phố Hải Phòng trình đề án về Đặc khu kinh tế Hải Phòng; năm 2003 cho tỉnh Quảng Nam cơ chế khu Kinh tế mở Chu Lai; năm 2005 cho Quảng Ngãi cơ chế Khu kinh tế Dung Quất; năm 2006 cho tỉnh Thanh Hóa cơ chế Khu kinh tế Nghi Sơn; năm 2015 giao tỉnh Quảng Ninh, Khánh Hòa, Kiên Giang lập dự án về Đặc khu kinh tế Vân Đồn, Vân Phong, Phú Quốc. Riêng thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Cần Thơ và gần đây là Đà Nẵng và Hải Phòng còn được Bộ Chính Trị, Quốc hội ban hành nghị quyết riêng để phát triển.

Khi các tỉnh đều được khoác chiếc áo đồng phục
Khi mỗi tỉnh, thành phố đều có những cơ chế đặc biệt để phát triển thì mỗi địa bàn đó sẽ trở thành những đặc sắc riêng, tạo nên sự phong phú cho nền kinh tế Việt Nam được thống nhất trong đa dạng.

Nhiều cơ chế đặc biệt đã có thành công và lan tỏa, nhưng cũng có những cơ chế đặc biệt không qua được khâu phê chuẩn cuối cùng, và cả những cơ chế đặc biệt chỉ mới được đề xuất ở tầm ý tưởng, chủ trương. Hầu hết cơ chế được Trung ương “cho” trên đây đều chỉ là cơ chế khu kinh tế, khu công nghiệp - hầu như còn những hạn hẹp khá xa so với những gì các tỉnh, thành phố kiến nghị, yêu cầu. Đây cũng là điều dễ hiểu bởi trong khi các Bộ ở Trung ương có chức năng quản lý từng ngành, thì kinh tế trên địa bàn từng tỉnh, thành phố lại là một tổng thể nhiều ngành.

Các tỉnh cái gì cũng có, nhưng không có cái gì

Hàng loạt tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương hết năm này tới năm khác, liên tục xin Trung ương cho riêng mình những cơ chế đặc biệt. Nhưng tại sao cái gọi là cơ chế đặc biệt riêng lại là đòi hỏi chung của hầu như tất cả 63 tỉnh, thành phố trong cả nước?

Nếu nhìn thẳng vào sự thật, sẽ thấy ngay câu trả lời xác đáng. Đó là 63 tỉnh, thành phố từ nhiều thập kỷ qua đều được vận hành bởi những cơ chế chung để tiến tới 63 nền kinh tế, trong đó cái gì cũng có, nhưng không cái gì ra cái gì, tất cả đều gần như là nhỏ và vừa, năng suất thấp, chuỗi giá trị bị rơi rụng ra toàn cầu nhiều hơn là tích tụ lại trong nước.

Khi mỗi tỉnh, thành phố đều có những cơ chế đặc biệt để phát triển thì mỗi địa bàn đó sẽ trở thành những đặc sắc riêng, tạo nên sự phong phú cho nền kinh tế Việt Nam được thống nhất trong đa dạng. Nếu những cơ chế chung do Trung ương ban hành là để tạo ra sự thống nhất, thì cơ chế đặc biệt cho mỗi tỉnh, thành phố lại là sự cần thiết khách quan, nhất thiết phải được đáp ứng để tạo ra sự phong phú, đa dạng đó, tránh phải mặc đồng phục trong các cuộc thi thời trang.

Trên thế giới, các quốc gia tổ chức theo thể chế Liên bang thì cơ chế chung và cơ chế riêng giữa Liên bang với Bang đã được định hình, vận hành, hoàn thiện với lịch sử tính bằng thế kỷ. Điều đáng nói là thể chế Liên bang không chỉ được áp dụng vào các quốc gia có tiêu chí diện tích đất đai và dân số khổng lồ (như Nga, Mỹ…), mà cả ở nhiều quốc gia có các tiêu chí đó ở mức thấp hơn (như Đức, Miến Điện…), thậm chí rất thấp (như Thụy Sĩ…).

Đối với Việt Nam, trong Hiến pháp trước đây, Hội đồng nhân dân được định nghĩa “là  cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương”. Tuy nhiên, hội đồng này chỉ được quyền “ra nghị quyết về các biện pháp bảo đảm thi hành nghiêm chỉnh Hiến pháp và pháp luật ở địa phương”, tức là không có quyền ban hành cơ chế đặc biệt riêng cho địa phương mình.

Trong khi đó, ở Trung ương, không có bộ nào là cơ quan quản lý nhà nước đối với tổng thể kinh tế trên địa bàn tỉnh, thành phố. Những năm trước Đổi mới, hầu như tại các bộ đều có vụ địa phương, nhưng hiện nay chỉ còn rất ít cơ quan như Bộ Nội vụ giữ lại tổ chức này (Vụ Chính quyền địa phương). Bởi thế, ngoài cơ chế chung do Quôc hội ban hành từ quyền Lập Hiến và Lập Pháp, thì Chính phủ từ quyền Lập Qui chỉ ban hành cơ chế chung cho cả nước, không ban hành cơ chế đặc biệt riêng cho từng tỉnh, thành phố.

Như vậy, cả Trung ương và địa phương đều không ban hành loại cơ chế này. Trong khi đó các tỉnh, thành phố liên tục “xin”. Món nợ “xin-cho” kéo dài, chưa dứt được cho tới hiện nay và các tỉnh, thành phố phải sử dụng cơ chế chung do Trung ương ban hành.

 

Tuy nhiên, phát triển lương thực vùng miền núi khác với vùng đồng bằng; phát triển ngành lúa gạo ở Đồng bằng sông Cửu Long khác với Đồng bằng sông Hồng; thu hút đầu tư nước ngoài vào các vùng kinh tế trọng điểm khác với các vùng không phải là trọng điểm; phát triển kinh tế tư nhân tại các tỉnh, thành phố phía Nam không giống hoàn toàn với phía Bắc;kKinh tế biển của mỗi tỉnh đều có những khác biệt so với nhau; thậm chí ngành cấp thoát nước cũng không thể hoạt động như nhau ngay giữa các tỉnh, thành phố liền kề.

Trên thực tế, bất chấp tất cả những sự khác biệt đó, các tỉnh, thành phố đều phải thực hiện những cơ chế chung cho cả nước. Làm sao họ tránh khỏi những bất cập và tận dụng được lợi thế so sánh của riêng mình?

Các tỉnh phát triển kém hiệu quả

Đây là lý do vì sao các tỉnh, thành phố phát triển kém bền vững, kém hiệu quả trong nhiều thập kỷ qua, từ những đầu tầu như Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội tới những toa cuối cùng của đoàn tầu kinh tế Việt Nam như Đắk Nông, Bắc Kạn.

Rừng vàng vẫn còn xa xôi đối với các tỉnh có rừng; biển bạc vẫn chập chờn khi có khi không đối với các tỉnh có biển; Hòn ngọc Viễn Đông đang còn là dĩ vãng ở đất phương Nam.

Rõ ràng, đã đến lúc tất cả các tỉnh, thành phố đều cần được trang bị những cơ chế đặc biệt riêng để vận hành quá trình hình thành, phát triển, hoàn thiện tổng thể kinh tế trên địa bàn nhắm tới mục tiêu thịnh vượng, làm cho đất nước hùng cường trên từng tỉnh, thành phố với những đặc điểm riêng có của mình.

Để điều mong ước trên đây trở thành hiện thực, có nhiều việc phải làm, nhưng trước tiên là cần tạo một đột phá về thể chế. Đột phá này không nằm ở quyền Lập Qui của Chính phủ, nhưng cũng không tới mức phải sử dụng quyền Lập Hiến của Quốc hội.

Tình huống này có được chính là nhờ có Khoản 2 của Điều 113 Hiến pháp năm 2013 qui định “Hội đồng nhân dân quyết định các vấn đề của địa phương do luật định”. Đây là sự sửa đổi, bổ sung rất quan trọng so với các Hiến pháp trước vốn chỉ cho Hội đồng nhân dân được quyền ban hành các “biện pháp” đảm bảo thi hành Hiến pháp và luật pháp tại địa phương.

Qui chế mới này mở ra khả năng cho phép Luật Tổ chức Chính quyền địa phương năm 2015 giao cho Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, thành phố được quyền ban hành cơ chế đặc biệt để phát triển tổng thể kinh tế trên địa bàn phù hợp với những đặc điểm và thế mạnh riêng của mình.

Hiện tại, trong 143 Điều của luật này chưa có qui định nào về quyền ban hành trên. Và như vậy, khả năng tạo đột phá về thể chế trên đây hoàn toàn có thể trở thành hiện thực trong ngắn hạn khi Luật Tổ chức Chính quyền địa phương năm 2015 được sửa đổi, bổ sung.

Hệ thống chính trị của cấp tỉnh, thành phố gồm đảng bộ, chính quyền, đoàn đại biểu Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể được xây dựng, củng cố qua các thời kỳ tại các địa bàn này là cơ sở vững chắc để có sự tin cậy không thua kém so với các bộ ở Trung ương trong việc hoạch định cơ chế chính sách chung cho cả nước và riêng cho từng tỉnh, thành phố.

Tiến sỹ Đinh Đức Sinh

Trân trọng kinh mời quý vị độc giả gửi bài cho Diễn đàn “Vì Việt Nam hùng cường” theo địa chỉ email: tuanvietnam@vietnamnet.vn

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Giá của có điện
Giá của có điện
Tiêu điểmicon21/03/2019  
 - Không một thị trường nào có thể phát triển được trên nền tảng của sự 'bao cấp', của mệnh lệnh hành chính duy ý chí. Đừng để đến khi mất điện mới nhận ra cái giá của nó lớn đến như thế nào.  
"Việt Nam cần một cuộc Đổi Mới"
"Việt Nam cần một cuộc Đổi Mới"
Tiêu điểmicon20/03/2019  
 - Việt Nam cần thêm một cuộc Đổi mới nữa để đạt được khát vọng trở thành quốc gia hiện đại, có thu nhập cao.
Để 'thể chế là số một'
Để 'thể chế là số một'
TuanVietNamicon19/03/2019  
 - Làm sao để có “thể chế” tốt, đảm bảo quyền kinh doanh của người dân và hạn chế sự can thiệp không cần thiết của các bộ, ngành.
Khi Thủ tướng ước có 600 tỷ đô la
Khi Thủ tướng ước có 600 tỷ đô la
TuanVietNamicon19/03/2019  
 - Thủ tướng ước ao, nếu phấn đấu đạt 500 triệu đồng/ha thì chúng ta có 600 tỷ USD/năm. Việc này có thể thực hiện được.
Nhanh chóng khắc phục các nguy cơ lớn để Việt Nam hùng cường
Nhanh chóng khắc phục các nguy cơ lớn để Việt Nam hùng cường
TuanVietNamicon18/03/2019  
 - Cần phân tích các nguy cơ lớn được xác định rõ cách đây 1/4 thế kỷ nhằm tránh lặp lại những sai lầm trong 1/4 thế kỷ tiếp theo để hiện thực hóa 'Khát vọng 2045'.
Ông Trump quyết đòi 8,6 tỷ USD xây tường biên giới
Ông Trump quyết đòi 8,6 tỷ USD xây tường biên giới
Tiêu điểmicon17/03/2019  
 - Ông Trump tiếp tục đấu với phe Dân chủ bằng cách yêu cầu quốc hội phê duyệt 8,6 tỷ USD để nâng cấp hàng rào an ninh trên tuyến biên giới với Mexico.   
Chuyện làm phim: Người Việt có tâm lý tự ty
Chuyện làm phim: Người Việt có tâm lý tự ty
Tiêu điểmicon16/03/2019  
- Vào những năm trước 2010 tôi làm phim ở Hoành Điếm lâu dài, đã quan sát cách mà nền công nghiệp thương mại điện ảnh của họ vận hành.
Dân mới là vạn đại và ai cũng trở về làm dân
Dân mới là vạn đại và ai cũng trở về làm dân
Tiêu điểmicon15/03/2019  
- Nếu chín muồi mới tiến hành sửa đổi, còn chưa chín muồi thì nên dời lại, không lỡ mất cơ hội. Việc dời xem xét hai luật này thêm một kỳ họp Quốc hội hi vọng là vì tinh thần đó.
Cấm xe máy và những câu hỏi cho Hà Nội
Cấm xe máy và những câu hỏi cho Hà Nội
Tiêu điểmicon15/03/2019  
 - Câu hỏi thiết thân với người dân là: Nếu không có xe máy, thì người dân đi bằng gì và các phương tiện công cộng đáp ứng được đến đâu nhu cầu di chuyển?    
Không thể đặt rủi ro cho Thủ tướng
Không thể đặt rủi ro cho Thủ tướng
TuanVietNamicon14/03/2019  
 - Tiền đầu tư của tư nhân mà lại quy định Thủ tướng quyết định chủ trương đầu tư là rất rủi ro cho Thủ tướng.
Vì sao Việt Nam xếp ‘hạng bét’ về khởi nghiệp kinh doanh?
Vì sao Việt Nam xếp ‘hạng bét’ về khởi nghiệp kinh doanh?
Việt Nam hùng cườngicon11/03/2019  
 - Chỉ số gia nhập thị trường của Việt Nam trong Báo cáo Môi trường Kinh doanh đang xếp 'hạng bét' nhưng có thể được cải thiện hàng chục bậc.
Chuyện làm phim: Trương Nghệ Mưu thành cỗ máy in tiền từ đâu_Phần 2
Chuyện làm phim: Trương Nghệ Mưu thành cỗ máy in tiền từ đâu_Phần 2
Tiêu điểmicon10/03/2019  
- Bấy giờ Trương Nghệ Mưu đã là máy in tiền của xã hội Trung Quốc. Ngoài làm phim ăn khách, ông ta đạo diễn 4 chương trình biểu diễn ngoài trời, bắt đầu từ Tây Hồ Hàng Châu và đang chuẩn bị đạo diễn cho Olimpic Bắc Kinh.
Đừng áp lệnh hành chính lên 5 triệu hộ kinh doanh cả nước
Đừng áp lệnh hành chính lên 5 triệu hộ kinh doanh cả nước
TuanVietNamicon07/03/2019  
 - Người dân phải được quyền tự do lựa chọn hình thức kinh doanh phù hợp nhất cho mình, và Nhà nước phải đảm bảo quyền đó cho họ.
Không thể đặt 30%GDP ra "ngoài vòng pháp luật"
Không thể đặt 30%GDP ra "ngoài vòng pháp luật"
Tiêu điểmicon04/03/2019  
- Viết bài này cho Diễn đàn Vì Việt Nam hùng cường, tôi muốn đặc biệt nhấn mạnh đến khu vực kinh tế hộ gia đình đang chiếm tới hơn 30% GDP nhưng lại bị bỏ quên, hay đặt ra ngoài vòng luật pháp.
Thượng đỉnh Mỹ-Triều: “Mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên”
Thượng đỉnh Mỹ-Triều: “Mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên”
TuanVietNamicon03/03/2019  
 - “Mỹ-Triều đã dự thảo sẵn hai văn kiện là Tuyên bố chung và Tuyên bố Hà Nội về chấm dứt chiến tranh. Tiếc là mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên”. 
Hà Nội – Ánh sáng hòa bình
Hà Nội – Ánh sáng hòa bình
Tiêu điểmicon01/03/2019  
Cho dù chưa đạt tới kết quả mong đợi, nhưng cuộc gặp đã được tiến hành trong bầu không khí cởi mở, thân thiện, giúp cho lãnh đạo hai nước hiểu biết nhau hơn.
Mỹ-Triều không ra được tuyên bố chung: Đừng thất vọng
Mỹ-Triều không ra được tuyên bố chung: Đừng thất vọng
Tiêu điểmicon28/02/2019  
 Dưới góc nhìn của Phạm Vũ Thiều Quang, 17 tuổi, học sinh tú tài quốc tế năm cuối ở Thụy Điển, chúng ta không nên thất vọng về kết quả của Hội nghị thượng đỉnh Mỹ -Triều mà ngược lại, có nhiều điều để hi vọng.
Khi vị giám đốc khoát tay rồi bỏ đi gần như chạy
Khi vị giám đốc khoát tay rồi bỏ đi gần như chạy
TuanVietNamicon28/02/2019  
 - Tôi đặt câu hỏi, liệu ông có kế hoạch tham vọng lọt vào danh sách top những doanh nghiệp lớn của tạp chí Fortune không, nhưng rồi ông ấy bỏ đi như chạy.
Đại sứ Phạm Quang Vinh: cả Mỹ-Triều đều trông đợi kết quả đàm phán
Đại sứ Phạm Quang Vinh: cả Mỹ-Triều đều trông đợi kết quả đàm phán
TuanVietNamicon27/02/2019  
 - Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Triều tại Hà Nội đang thu hút được sự quan tâm tràn ngập. Tuần Việt Nam trao đổi với Đại sứ Phạm Quang Vinh về sự kiện này.
Việt Nam trong cuộc hòa giải lịch sử Mỹ - Triều Tiên
Việt Nam trong cuộc hòa giải lịch sử Mỹ - Triều Tiên
TuanVietNamicon26/02/2019  
 - Việt Nam, một quốc gia có địa chính trị quan trọng ở khu vực Đông Nam Á, trở thành tâm điểm chú ý của thế giới khi đóng vai trò chủ nhà cho cuộc hòa giải lịch sử Mỹ - Triều Tiên.
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN