Sau bầu cử giữa kỳ, nước Mỹ dưới thời Trump vẫn khó lường

 - Với thắng lợi tại Hạ viện, liệu đảng Dân chủ có cứu vãn di sản của Chính quyền Obama và thúc đẩy các ưu tiên truyền thống hay không? 

Trật tự tự do bị thách thức 

Trong ba cuốn sách gần đây, ba học giả Mỹ Robert Kagan, John Mearsheimer và Stephen Walt dường như có ý cho rằng “trật tự tự do” kiểu Mỹ đang cáo chung. Kagan lập luận thực ra “trật tự tự do” không xuất hiện một cách tự nhiên, thậm chí còn đi ngược lại lịch sử và bản chất của con người. Nó chẳng “trật tự” mà cũng không “tự do”. Theo học giả này, nó chỉ là “nền hòa bình kiểu bá quyền” hay “nền hòa bình kiểu đế quốc”.

Ở một khía cạnh khác, Mearsheimer và Walt phủ nhận việc Mỹ có một đại chiến lược sau Chiến tranh Lạnh, đồng thời cho rằng chủ nghĩa tự do quốc tế kiểu Mỹ đã thất bại. Hàm ý của cả các học giả này là chủ nghĩa tự do không hay ho gì cho nước Mỹ. Bên trong, nó làm tư tưởng người Mỹ bị phân biệt thành bên tốt bên xấu. Bên ngoài, do sự câu thúc của các giá trị “tự do”, Mỹ có xu hướng áp đặt giá trị và can dự hoặc khơi mào các cuộc chiến liên miên.

Nước Mỹ cần thay đổi. Cuộc bầu cử 2016 là một lời cảnh tỉnh. Đồng thời, theo quan điểm của những nhà nghiên cứu này, Tổng thổng Donald Trump là kết quả chứ không phải nguyên nhân của “chủ nghĩa tự do không tưởng” ấy. Henry Kissinger cũng viết “Trump có thể là một trong những nhân vật xuất hiện để kết thúc một kỷ nguyên…”.

Sự trở lại của đảng Dân chủ

Nếu tính phổ thông đầu phiếu, đảng Dân chủ đã có chiến thắng với khoảng cách lớn nhất kể từ năm 1994 so với đảng Cộng hòa. Nhưng chiến thắng đó không dễ dàng. Cách đây chưa lâu, có cảm tưởng là đảng Cộng hòa sẽ tiếp tục nắm cả Quốc hội lẫn Chính quyền trong một thời gian dài nữa.

Trong 2 năm qua, chính quyền Trump đã có những thay đổi đáng kể. Nhiều trong số đó là kết quả của sự đảo chiều tư duy hoặc chính sách của chính quyền Obama. Chẳng hạn, Mỹ rút ra khỏi Hiệp định TPP, Hiệp định Hạt nhân Iran, Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu. Chẳng hạn, Mỹ không còn hào hứng thúc đẩy quan hệ với Cuba. Trên một số vấn đề khác, chính quyền Trump lại tỏ ra cứng rắn và quyết liệt hơn so với trước. Tháng 4, Mỹ tấn công quân sự Syria. Quan hệ với Trung Quốc xấu đi. Trong 2 năm Mỹ tiến hành tuần tra tự do hàng hải (FONOs) tại Biển Đông nhiều hơn 8 năm của chính quyền Obama.

Với thắng lợi tại Hạ viện, liệu đảng Dân chủ có cứu vãn di sản của Chính quyền Obama và thúc đẩy các ưu tiên truyền thống hay không? Trước hết cũng cần làm rõ chính sách đối ngoại của chính quyền Obama có phải mang màu sắc “chủ nghĩa tự do” hay không? Với câu hỏi này, câu trả lời là có và không. Có, là vì trong 8 năm cầm quyền, Tổng thống Obama vẫn tuyên bố nước Mỹ đóng vai trò lãnh đạo thế giới, can dự vào nhiều vấn đề tại nhiều khu vực. Không, là vì nguồn lực thực sự cho các nỗ lực của Mỹ đã bị cắt giảm. Chiến lược “Tái cân bằng” bị chỉ trích là nói nhiều hơn làm. Đối với Lybia, Mỹ đề xuất “lãnh đạo từ phía sau”. Chương trình cắt giảm ngân sách tự động (sequestration) khiến quân đội Mỹ không thể triển khai nhiều kế hoạch lớn, dài hạn.

Vì vậy trước khi Tổng thống Trump lên nắm quyền, nước Mỹ đã đi theo mạch cân nhắc lại cách thức can dự với thế giới. Đảng Dân chủ sẽ không đảo ngược lại xu thế này vì những nguyên nhân sau.

Thứ nhất, với chiến thắng tại Hạ viện, đảng Dân chủ vẫn chưa đủ lực để điều khiển chính sách đối ngoại Mỹ. Một bộ luật muốn thông qua phải có ý kiến của cả hai viện. Muốn thúc đẩy các ưu tiên, đảng Dân chủ phải thỏa hiệp, đổi chác với đảng Cộng hòa vốn vẫn nắm Thượng viện và chính quyền. Khi đấu tranh lên cao, ví dụ cần phải diễn giải lại Hiến pháp, tình thế cũng sẽ có lợi cho đảng Cộng hòa vì Tòa án Tối cao gồm đa phần các thẩm phán có quan điểm bảo thủ.

Thứ hai, trên thực tế, trong nhiều vấn đề đối ngoại, cách tiếp cận của cả hai đảng là tương đối giống nhau. Mẫu số chung dĩ nhiên là lợi ích quốc gia Mỹ. Sự khác biệt chủ yếu xoay quanh một số vấn đề như môi trường, biến đổi khí hậu, nhân quyền. Thái độ cứng rắn của chính quyền Trump trong vấn đề thương mại với Trung Quốc cũng như cách tiếp cận với Trung Quốc nói chung được sự đồng tình của cả hai đảng. Tuy không muốn tiếp cận quá mạnh trong vấn đề Israel nhưng đảng Dân chủ cũng không quá phản đối việc Chính quyền Trump chuyển Đại sứ quán Mỹ về Jerusalem vì hai đảng đều ủng hộ chính sách của Mỹ trong vấn đề này nhiều năm qua. Chính sách với châu Á-Thái Bình Dương cũng có sự đồng thuận lưỡng đảng trong cả chính quyền Obama và chính quyền Trump.

 

Thay đổi không mang tính bước ngoặt

Richard Haas, Chủ tịch Hội đồng Đối ngoại Mỹ, nguyên Vụ trưởng Chính sách Đối ngoại khẳng định bầu cử không có tác động đáng kể đến chính sách đối ngoại của Mỹ. 

Cùng với những phân tích ở trên, một dự báo hợp lý là sẽ không có những điều chỉnh mang tính bước ngoặt về nội dung chính sách đối ngoại Mỹ thời gian tới. Tuy nhiên việc có những thay đổi là tất yếu vì với vị thế được cải thiện, đảng Dân chủ sẽ thực hiện chức năng “kiểm soát và cân bằng”. 

Điểm tranh cãi nhiều hơn là đấu tranh chính trị nội bộ nhiều hơn sẽ khiến Chính quyền Trump tăng hay giảm đi khả năng can dự ra bên ngoài. Ian Bremmer, Chủ tịch Tổ chức Á-Âu đại diện cho luồng ý kiến khó khăn nội bộ sẽ khiến Chính quyền Trump sẽ cứng rắn hơn trên một số vấn đề để giải tỏa. Một số thiên về ý giảm mức độ can dự nhưng theo hướng giảm “diện”, tăng “điểm”, tức là lựa chọn ít vấn đề hơn những khi tiến hành sẽ quyết đoán hơn.

Dự báo này chỉ giới hạn đến 2020. Sau bầu cử Tổng thống năm đó, những biến số mới có thể xuất hiện và bài toán lại cho một kết quả khác. Nước Mỹ sẽ không từ bỏ tham vọng, sẽ tiếp tục can dự vào công việc của thế giới. Tuy nhiên, như Kagan, Mearsheimer và Walt đã lập luận, sẽ không khả thi nếu Mỹ duy trì cách chơi như cũ. Với lợi thế chính trị, Tổng thống Trump và chính quyền Cộng hòa sẽ tiếp tục khuynh loát chính sách đối ngoại Mỹ thêm một vài năm theo hướng như thời gian vừa qua. Theo đó, dù là “trật tự tự do” hay một biến thể khác, nước Mỹ dưới thời Trump vẫn khó lường và là nhân tố buộc phải tính đến cho nhiều quốc gia trên thế giới. 

Thạch Hà

Mất Hạ viện, Tổng thống Trump sẽ xoay xở thế nào?

Mất Hạ viện, Tổng thống Trump sẽ xoay xở thế nào?

Sau hai năm nhận được ủng hộ của đa số ở lưỡng viện, giờ mất Hạ viện Tổng thống Donald Trump sẽ xoay xở thế nào?

Bầu cử giữa kỳ: ‘Khúc cua’ mới của lịch sử nước Mỹ

Bầu cử giữa kỳ: ‘Khúc cua’ mới của lịch sử nước Mỹ

Việc đảng Dân chủ nắm thế đa số tại Hạ viện làm bức tranh chính trị Mỹ “cân bằng” hơn, nhưng có giúp nước Mỹ hiệu quả hơn, mạnh hơn?

Mỹ “khoe” đã tìm ra “viên thuốc độc” để “trị” Trung Quốc

Mỹ “khoe” đã tìm ra “viên thuốc độc” để “trị” Trung Quốc

Đặt cạnh tranh Trung - Mỹ trong bối cảnh đó thì xung đột thương mại chỉ là “câu chuyện nhỏ”, còn câu chuyện lớn hơn là sự cạnh tranh chiến lược, đối đầu trực diện về mọi mặt, trong đó Mỹ là bên đóng vai trò chủ động.

Mỹ không cần "cải tổ" hay "công khai hóa" vì làm thường xuyên

Mỹ không cần "cải tổ" hay "công khai hóa" vì làm thường xuyên

Có nhà báo hỏi Tổng thống Reagan là nước Mỹ có ý định thực thi "cải tổ" và "công khai hóa" như Gorbachev đang theo đuổi hay không.

Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung: "Người phát bóng"

Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung: "Người phát bóng"

Nhiều nhà quan sát cuộc chiến tranh thương mại đồng ý rằng Mỹ đang là “người phát bóng” trong cuộc đấu này. Nhưng cuộc chơi vẫn còn dài.    

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Bầu cử giữa kỳ: ‘Khúc cua’ mới của lịch sử nước Mỹ
Bầu cử giữa kỳ: ‘Khúc cua’ mới của lịch sử nước Mỹ
Tiêu điểmicon08/11/2018  
Việc đảng Dân chủ nắm thế đa số tại Hạ viện làm bức tranh chính trị Mỹ “cân bằng” hơn, nhưng có giúp nước Mỹ hiệu quả hơn, mạnh hơn?
Mất Hạ viện, Tổng thống Trump sẽ xoay xở thế nào?
Mất Hạ viện, Tổng thống Trump sẽ xoay xở thế nào?
Tiêu điểmicon08/11/2018  
Sau hai năm nhận được ủng hộ của đa số ở lưỡng viện, giờ mất Hạ viện Tổng thống Donald Trump sẽ xoay xở thế nào?
CPTPP đã ở trong tầm tay
CPTPP đã ở trong tầm tay
Tiêu điểmicon06/11/2018  
Phiên thảo luận của Quốc hội về việc phê chuẩn Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) sáng 5/11 đã trở nên nhẹ nhàng rất nhiều khi bàn về những điều khoản chưa từng có tiền lệ.
Cảnh báo những kẻ lươn lẹo, “sống giả” chui vào vị trí lãnh đạo
Cảnh báo những kẻ lươn lẹo, “sống giả” chui vào vị trí lãnh đạo
Tiêu điểmicon06/11/2018  
Một trong những biểu hiện tinh vi nhất của những kẻ cơ hội chính trị như “con lươn, con chạch” là thái độ “sống giả”.
Đầu tư công vẫn như ngựa bất kham
Đầu tư công vẫn như ngựa bất kham
Tiêu điểmicon28/09/2018  
Lý do cơ bản để sửa Luật Đầu tư công là do “khó khăn trong quá trình triển khai thực hiện”. Thực tế có như vậy?  
Ông Vũ Tiến Lộc: CPTPP cũng gây lo lắng khôn nguôi
Ông Vũ Tiến Lộc: CPTPP cũng gây lo lắng khôn nguôi
TuanVietNamicon05/11/2018  
CPTPP sẽ mang lại cơ hội tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp, có thêm việc làm, nâng cao đời sống của nhân dân, nhưng cũng tạo ra nhiều rủi ro gây lo lắng khôn nguôi.
Nói chuyện đạo đức, nhớ người thủ trưởng ‘nổi tiếng’ của tôi
Nói chuyện đạo đức, nhớ người thủ trưởng ‘nổi tiếng’ của tôi
Tiêu điểmicon05/11/2018  
Ngẫm cho cùng, lời giải cho nan đề “đạo đức xuống cấp” trước hết đặt lên vai những người gánh trách nhiệm, nghĩa vụ nêu gương.
Trung Quốc lại gặp ác mộng
Trung Quốc lại gặp ác mộng
Tiêu điểmicon01/11/2018  
Trong khi cuộc chiến thương mại ngày càng leo thang với Mỹ, Trung Quốc lại gặp “ác mộng” mới khi Tổng thống Trump nói sẽ “khai tử” Hiệp ước các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF).
Bàn thêm về tư duy và hành động thời Cách mạng 4.0
Bàn thêm về tư duy và hành động thời Cách mạng 4.0
Tiêu điểmicon31/10/2018  
Quản lý phải tôn trọng nguyên tắc: tất cả vì sự phát triển. Quản lý để phát triển, theo kịp sự phát triển và thúc đẩy quá trình phát triển tốt hơn, chứ không phải kìm hãm sự phát triển.
Điều gì ẩn sau phán quyết đầy cẩn trọng của phiên tòa?
Điều gì ẩn sau phán quyết đầy cẩn trọng của phiên tòa?
Tiêu điểmicon30/10/2018  
Dừng phiên tòa là quyết định rất cẩn trọng của Hội đồng xét xử trong bối cảnh đây là vụ kiện đầu tiên trên thế giới một công ty taxi truyền thống đối với một công ty công nghệ với lý do bị sụt giảm doanh thu.
Đổi 100 USD bị phạt 90 triệu: Vì sao gây sốc?
Đổi 100 USD bị phạt 90 triệu: Vì sao gây sốc?
Tiêu điểmicon26/10/2018  
Để một quy định pháp luật đi vào cuộc sống và phát huy được tác dụng giúp xã hội tốt lên thì phải đến từ cả hai khía cạnh: tính hợp lý, công bằng của quy định và cách thực thi.    
Nếu có lỡ nhịp đó là do cách tư duy, hành xử
Nếu có lỡ nhịp đó là do cách tư duy, hành xử
Tiêu điểmicon25/10/2018  
“… Lần này mà bỏ lỡ cách mạng 4.0 là do chính chúng ta, do tư duy và hành xử của chúng ta chứ không thể đổ lỗi cho bất kỳ lý do nào khác được”.
Cảnh báo của Tổng bí thư–Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng
Cảnh báo của Tổng bí thư–Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng
Tiêu điểmicon25/10/2018  
Hơn 6 năm trước, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng có bài phát biểu sâu sắc đề cập đến những vấn đề liên quan đến sự sống còn của Đảng.
Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng: “Bây giờ hoặc không bao giờ”
Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng: “Bây giờ hoặc không bao giờ”
Mediaicon24/10/2018  
Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư – Nguyễn Chí Dũng trăn trở: Chúng ta đã tăng trưởng tốt nhưng tăng trưởng vẫn dưới tiềm năng. Nhiều thế hệ người Việt Nam chưa giàu đã già.
Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng: “Giữ ổn định mới giữ được niềm tin”
Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng: “Giữ ổn định mới giữ được niềm tin”
Mediaicon23/10/2018  
'Tư duy chính sách lớn là luôn giữ ổn định kinh tế vĩ mô. Ổn định vĩ mô là động lực tăng trưởng, tăng trưởng là động lực để duy trì ổn định'.
Sau sự cố đáng tiếc, Việt Nam sắp có 'cú hích' mới?
Sau sự cố đáng tiếc, Việt Nam sắp có 'cú hích' mới?
Tiêu điểmicon22/10/2018  
Những áp lực từ EVFTA đưa ra đối với chính phủ và các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh ở nước ta là khá rõ ràng. Nhưng đó là những cam kết và sức ép tốt.  
Chúng ta sẽ có những bước tiến xa hơn
Chúng ta sẽ có những bước tiến xa hơn
Tiêu điểmicon20/10/2018  
Hai hiệp định thương mại thế hệ mới EVFTA và CPTPP đang ở rất gần sau hàng loạt các động thái tích cực của tất cả các bên.     
Dự án nhà hát giao hưởng ở Thủ Thiêm bị phản đối- Vì sao?
Dự án nhà hát giao hưởng ở Thủ Thiêm bị phản đối- Vì sao?
Tiêu điểmicon18/10/2018  
HĐND TP HCM thử làm khoảng 2.000 phiếu khảo sát hỏi nhiều tầng lớp nhân dân thành phố xem họ ủng hộ hay phản đối dự án này để biết việc xây dựng nhà hát giao hưởng ở Thủ Thiêm có “cấp bách và dân cần“ hay không.
Phó Thủ tướng: “Đây là thành tựu rất lớn phải nhấn mạnh trong báo cáo của QH”
Phó Thủ tướng: “Đây là thành tựu rất lớn phải nhấn mạnh trong báo cáo của QH”
Tiêu điểmicon17/10/2018  
Trong vô số tin tức và dữ liệu kinh tế - xã hội để chuẩn bị cho kỳ họp Quốc hội khai mạc vào tuần tới, có một chi tiết về ngân sách nhà nước rất đáng chú ý.
Không phải cứ viết lên trán chữ 'cộng sản' là được dân yêu
Không phải cứ viết lên trán chữ 'cộng sản' là được dân yêu
Tiêu điểmicon16/10/2018  
Sẽ không còn những cán bộ lãnh đạo chỉ biết ra rả rao giảng đạo đức mà hành động khác hẳn? Đó là kì vọng lớn của nhân dân.    
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN