Từ câu hỏi đầy trăn trở của Thủ tướng

- Rõ ràng, chúng ta vẫn đang dùng tư duy cũ để quản lý những mô hình kinh doanh mới. Kinh doanh thông minh nhưng quản lý nhà nước vẫn thủ công.

Tôi rất chia sẻ về một câu hỏi đầy trăn trở của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khi nói về môi trường kinh doanh của Việt Nam. Trong cuộc làm việc với một bộ cuối năm 2018, Thủ tướng đặt vấn đề: “Luật pháp và chính sách của ta thế nào mà để khởi nghiệp của ta phải chạy sang Singapore để mở doanh nghiệp kinh doanh, đây là việc mà các bộ, ngành phải suy nghĩ”.

Trong một hội thảo VCCI tổ chức ngay trước đó, một nhà khởi nghiệp trẻ trong lĩnh vực công nghệ với giọng chua chát kể về những rào cản kinh doanh, những loại giấy phép con mà anh trải qua. Anh cho biết, vẫn chưa thể có hết giấy phép vì không thể đáp ứng nổi các điều kiện, rồi  ngậm ngùi nói: “Chắc tôi phải sang Singapore để thành lập doanh nghiệp”.

Những câu hỏi giống nhau và đầy trăn trở của Thủ tướng và vị doanh nhân trẻ phải được trả lời một cách thẳng thắn. Mặc dù nhiều chính sách đã có những chuyển động tích cực, thể hiện những nỗ lực vượt bậc của cơ quan quản lý nhà nước trong cải thiện môi trường kinh doanh, nhưng còn vô số chính sách hiện tại cũng như tư duy quản lý nặng nề đang đè nén tinh thần kinh doanh của người dân, nhất là những phương thức kinh doanh mới.

Tư duy quản lý xơ cứng

Thế giới đang bước vào kỷ nguyên số. Việt Nam cũng đang cố gắng theo kịp. Có một điều chắc chắn rằng, trong kỷ nguyên cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ không còn cảnh “cá lớn nuốt cá bé” như các kỷ nguyên trước mà là “Con cá bơi nhanh sẽ xơi con bơi chậm”.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam chắc chắn sẽ phải đối diện với làn sóng phát triển công nghệ, trong đó sẽ xuất hiện nhiều phương thức kinh doanh mới, rất khác với phương thức truyền thống đang diễn ra.

Chúng ta đã chứng kiến những phương thức kinh doanh này bắt đầu xâm lấn vào nền kinh tế như kết nối công nghệ trong dịch vụ vận tải, lưu trú du lịch; các dịch vụ cung cấp nghe nhạc, phim ảnh, chương trình truyền hình trên internet; dịch vụ quảng cáo thông qua các mạng xã hội… Chính điều này, khiến chúng ta nhìn lại các chính sách quản lý hiện tại và quan sát cách hành xử của cơ quan quản lý đối với những phương thức kinh doanh mới này.

Từ câu hỏi đầy trăn trở của Thủ tướng
Chúng ta vẫn đang dùng tư duy cũ để quản lý những mô hình kinh doanh mới. Ảnh: Lê Anh Dũng

Việc chính sách đi sau sự phát triển kinh tế là điều dễ hiểu, tuy nhiên cách hành xử của các cơ quan quản lý như thế nào với những phương thức kinh doanh chưa có cơ chế chính sách quản lý mới là điều quan trọng.

Nó có thể là động lực để thúc đẩy, cũng có thể là rào cản đối với các hoạt động kinh doanh, cả  phương thức cũ lẫn mới, phát triển. Thực tế, thời gian qua, cách hành xử của các nhà quản lý trong một số lĩnh vực vẫn còn lúng túng, chưa tìm ra hướng đi phù hợp, và có nguy cơ trở thành rào cản cho sự phát triển kinh tế.

Rõ ràng, chúng ta vẫn đang dùng tư duy cũ để quản lý những mô hình kinh doanh mới. Kinh doanh thông minh nhưng quản lý nhà nước vẫn thủ công. Vẫn thấy tình trạng gập ghềnh trong tư duy quản lý của các bộ ngành.

Sự chồng chéo thiếu nhất quán của hệ thống pháp luật nhiều khi đã đẩy người dân và doanh nghiệp vào tình thế khó khăn. Có tình trạng mỗi bộ, ngành một luật. Theo luật của bà bộ trưởng này thì đúng, chiểu theo luật của ông bộ trưởng khác thì sai. Chính quyền địa phương và doanh nghiệp nhiều khi phải “chết đứng như Từ Hải” vì những chính sách phân mảnh đó.

Còn rất nhiều thách thức

Trong năm qua, hơn 50% điều kiện kinh doanh và thủ tục kiểm tra chuyên ngành được đơn giản hóa hoặc dỡ bỏ, thể hiện nỗ lực và quyết tâm rất lớn của Chính phủ. Tổ công tác của Thủ tướng Chính phủ đã làm việc với từng bộ, địa phương để giám sát cũng như thúc đẩy các hoạt động cải cách, thực thi chính sách.

Những nỗ lực này đã giúp tiếp tục giải phóng doanh nghiệp khỏi hàng ngàn các thủ tục và chi phí không cần thiết, góp phần thúc đẩy hoạt động của doanh nghiệp, mang lại niềm tin cho giới kinh doanh.

Song, cộng đồng doanh nghiệp vẫn còn nhiều điều băn khoăn: liệu chất lượng cũng như hiệu quả của các hoạt động này có thực chất?

 

Cộng đồng doanh nghiệp nhận thấy, mặc dù tỷ lệ cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh khá cao, trên 50%, nhưng vẫn còn không ít tính hình thức, đối phó. Nhiều đề xuất chỉ mang tính sửa sang câu chữ; nhiều điều kiện kinh doanh vướng nhưng vẫn chưa được xem xét để bãi bỏ.

Nhiều doanh nghiệp tham gia vào hoạt động rà soát còn bị động, phụ thuộc nhiều vào sự thiện chí của các cơ quan chủ trì soạn thảo. Chính vì vậy nhiều điều chỉnh, sửa đổi về điều kiện kinh doanh vẫn chưa thực sự đáp ứng được nguyện vọng chính đáng của cộng đồng kinh doanh.

Trong những văn bản được ban hành trong năm 2018 vẫn có rất nhiều quy định về thủ tục hành chính bất cập, không có tính cải cách, thiếu minh bạch, thời gian thủ tục kéo dài,...

Việc mở cửa cho tư nhân tham gia vào hoạt động kiểm tra chất lượng sản phẩm hàng hóa chưa được thực hiện một cách đồng bộ giữa các ngành, Nhà nước vẫn giữ độc quyền kiểm tra đối với một số loại sản phẩm hàng hóa – mà có thể trao quyền cho tư nhân thực hiện được,…

Trong bối cảnh đó, tôi muốn nhắc tới những hộ kinh doanh cá thể, khu vực đang nắm giữ hơn 30% GDP của đất nước. Con số đó, một mặt cho thấy sức sống năng động, mới nổi của nền kinh tế, nhưng mặt khác cho thấy, nền kinh tế chúng ta rất nhỏ lẻ, manh mún, thiếu liên kết.

Bên cạnh đó, dù đã được công nhận chính thức qua Hiến pháp và pháp luật, khu vực doanh nghiệp tư nhân chính danh chỉ góp khoảng 8-9% GDP mỗi năm trong hơn hai thập kỷ qua và vẫn không lớn nổi.

Bài toán đặt ra là làm sao để các doanh nghiệp tư nhân lớn lên được, hàng triệu người kinh doanh nhỏ lẻ tiếp tục có niềm tin, có khát vọng để vươn lên khỏi khu vực không chính thức.

Tôi cho rằng, phía nhà nước giữ vai trò quyết định trong lời giải bài toán đó. Nhà nước cần tiếp tục cải cách hành chính mạnh mẽ, cải cách chế độ kế toán và chính sách thuế đối với khu vực này, khuyến khích họ đăng ký theo mô hình doanh nghiệp.

Các giải pháp thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân cần dứt khoát thoát khỏi tinh thần ưu đãi, hỗ trợ, xin-cho để tiến thẳng vào giải quyết những vấn đề cốt lõi về thể chế như quyền tài sản đối với đất đai, bảo hộ sở hữu trí tuệ, chống gian lận, hàng giả hàng nhái, bảo đảm thực thi hợp đồng, tăng cường sự minh bạch và trách nhiệm giải trình của cơ quan quản lý và tôn trọng quyền tự quyết của doanh nghiệp.

Năm 1909, Bạch Thái Bưởi bước vào lĩnh vực kinh doanh được gọi là "vùng cấm" với người Việt, là kinh doanh vận tải đường sông. Các hãng tàu biển nổi tiếng của người Pháp và người Hoa đã liên minh với nhau, để "bóp chết" tàu Bưởi.

Đứng bên bờ vực phá sản, Cụ Bạch đã nghĩ đến thứ vũ khí mà đối thủ không có được trên đất nước Việt Nam: đó là tinh thần dân tộc. Ông cho rằng, mình là người Việt, kinh doanh trên đất nước mình, phục vụ cho đồng bào mình thì cớ sao đồng bào mình lại không ủng hộ mình? Trong vòng 6 năm, “Tàu Bưởi” đã bắt các đối thủ bỏ cuộc chơi…

Chúng ta đã từng có “tàu Bưởi” và bây giờ chúng ta hy vọng “ô tô Vượng” sẽ chiến thắng… Chúng ta tin doanh nghiệp, doanh nhân Việt không thua kém. VinFast và nhiều thương hiệu Việt khác đang đi con đường của Tinh thần Việt và công nghệ 4.0. Và chúng ta hy vọng “Chương trình Hàng Việt Nam chinh phục người tiêu dùng Việt Nam” – “Việt Nam Excellence” sẽ là bệ đỡ cho sự bay lên của các thương hiệu Việt. 

Liệu chúng ta có dám nghĩ đến, dám mơ nhiều hơn về các tỷ phú đô la, về khát vọng có được những Bill Gate, Mack Zuckerberg, Jeff Bezos,… của Việt Nam?

Nếu chúng ta có, chúng ta phải trả lời được câu hỏi mà Thủ tướng và vị doanh nhân trẻ nọ đã nêu. Còn không, đích đến của một môi trường kinh doanh an toàn, thuận lợi vẫn còn xa vời.

Vũ Tiến Lộc

Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ: “Chính phủ luôn gắn lời nói với hành động”
Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ: “Chính phủ luôn gắn lời nói với hành động”
Tiêu điểmicon05/02/2019  
- Nhiều người hỏi tôi, bứt phá như thế nào? Thực ra, đường hướng điều hành năm 2019 đã vạch ra từ năm ngoái để phấn đấu tiếp tục chu kỳ tăng trưởng nhanh, chất lượng hơn, bền vững hơn và toàn diện hơn.
Việt Nam khát vọng vươn lên
Việt Nam khát vọng vươn lên
Tiêu điểmicon05/02/2019  
 - Một đất nước không thể phát triển, không thể có tương lai nếu không có khát vọng của cả dân tộc, quyết không chịu đói nghèo, lạc hậu và tụt hậu.
Nào ai có nghĩa có tình, lại đây!
Nào ai có nghĩa có tình, lại đây!
Tiêu điểmicon05/02/2019  
- Lại đây, dân tộc này, khát vọng hùng cường từ nội lực tự cường. Lại đây, những ai “có nghĩa có tình”, xin đừng “khoanh tay”, đừng “ngoảnh mặt bó gối”...Lại đây, cùng “liên hiệp lại”.
Khát vọng mãnh liệt về “Việt Nam hùng cường”
Khát vọng mãnh liệt về “Việt Nam hùng cường”
Tiêu điểmicon04/02/2019  
Trong xu thế phát triển của công nghệ 4.0 hiện nay, Việt Nam nhất định sẽ phát triển hùng cường nhờ sức mạnh cộng hưởng từ việc Đảng tự chỉnh đốn, làm sạch, từ việc người dân sống tự do, hạnh phúc.
Dân ơn Đảng! Đảng ơn Dân!
Dân ơn Đảng! Đảng ơn Dân!
Tiêu điểmicon03/02/2019  
Có ở quốc gia nào mà nhân dân tin tưởng, nghĩa tình với đảng cầm quyền như ở Việt Nam?
Đại gia có thể khoe siêu xe biệt phủ, đảng viên thì sao?
Đại gia có thể khoe siêu xe biệt phủ, đảng viên thì sao?
Tiêu điểmicon02/02/2019  
Người cán bộ, đảng viên nhất là lãnh đạo không thể hãnh diện sống trong những tòa biệt thự nguy nga khi đồng bào mình còn nhiều nơi thiếu đói.  
Có thứ đáng bỏ tù không kém… quan chức biến chất
Có thứ đáng bỏ tù không kém… quan chức biến chất
Tiêu điểmicon01/02/2019  
Thay thế cơ chế lạc hậu, quy trình thiếu minh bạch, loại trừ cán bộ yếu kém... mới mong “giữ lửa” niềm tin và lan truyền nó trong toàn dân!  
Cần cấp lại hàng triệu giấy chứng nhận đất nông nghiệp cho dân
Cần cấp lại hàng triệu giấy chứng nhận đất nông nghiệp cho dân
Tiêu điểmicon31/01/2019  
 - Muốn đất nước giàu mạnh thì quyền tài sản của người dân, trong đó đặc biệt là quyền liên quan đến đất đai, phải được bảo vệ.
Ông vua con, ‘ông chống lưng’ thời @
Ông vua con, ‘ông chống lưng’ thời @
Tiêu điểmicon30/01/2019  
Bước sang năm 2019, người dân trông đợi có bước đột phát để không một ông vua con nào còn tồn tại trong đời sống chính trị - kinh tế - xã hội đất nước.  
Đảng viên trừ, đảng viên sạch và chuyện ‘thà ít mà tốt’
Đảng viên trừ, đảng viên sạch và chuyện ‘thà ít mà tốt’
Tiêu điểmicon29/01/2019  
Việc có công cụ để đo đếm, thanh lọc những “đảng viên trừ”, “đảng viên sạch” làng nhàng là quan trọng và cần thiết để đội ngũ đảng viên dù ít nhưng mà tốt.  
Việt Nam hùng cường: Những luận điểm đá tảng
Việt Nam hùng cường: Những luận điểm đá tảng
Tiêu điểmicon28/01/2019  
Các luận điểm đá tảng về quản lý và phát triển kinh tế nhằm giúp lựa chọn hướng phát triển mang tính cột sống của quốc gia
Đổi mới quản trị quốc gia để Việt Nam thịnh vượng
Đổi mới quản trị quốc gia để Việt Nam thịnh vượng
Tiêu điểmicon24/01/2019  
- “Đổi mới hệ thống quản trị quốc gia” là một trong những vấn đề rất quan trọng góp phần thúc đẩy hay kìm hãm phát triển đất nước.
Sự nổi lên của các nhân vật bảo thủ làm cho giới cấp tiến tỉnh giấc
Sự nổi lên của các nhân vật bảo thủ làm cho giới cấp tiến tỉnh giấc
Tiêu điểmicon22/01/2019  
 - Việc tranh cãi giữa Tổng thống và phe đối lập chỉ là bề mặt của sự chia rẽ trầm trọng trong lòng nước Mỹ.
Phá tan những rào cản thị trường
Phá tan những rào cản thị trường
Tiêu điểmicon21/01/2019  
 - Hiện nay có một số nút thắt cơ bản đang kìm hãm chúng ta chuyển đổi sang kinh tế thị trường đầy đủ, hiện đại và hội nhập.
Cựu Ngoại trưởng Mỹ: Chúng ta cần thay đổi lịch sử
Cựu Ngoại trưởng Mỹ: Chúng ta cần thay đổi lịch sử
Tiêu điểmicon18/01/2019  
- Chúng ta không cần thiết là tù nhân lệ thuộc vào than, không phụ thuộc vào các quyết định đưa chúng ta đến một tương lai không tươi sáng - Cựu Ngoại trưởng Mỹ John Kerry.
Sao sống phè phỡn khi người dân vật vã mưu sinh
Sao sống phè phỡn khi người dân vật vã mưu sinh
Tiêu điểmicon18/01/2019  
 - Cuộc sống sang chảnh, cách biệt với cách mưu sinh của đa số người dân đã khiến một số quan chức bị Đảng chê, dân ghét.
Đột phá thể chế cần đột phá về tư duy
Đột phá thể chế cần đột phá về tư duy
Tiêu điểmicon17/01/2019  
 - Đột phá về thể chế là thay đổi nội dung, nội hàm chứ không phải chỉ thay đổi hình thức, trình tự, thủ tục.
Chính phủ giỏi - chìa khoá mở cánh cửa kinh tế hùng cường
Chính phủ giỏi - chìa khoá mở cánh cửa kinh tế hùng cường
Tiêu điểmicon14/01/2019  
 - Muốn quốc gia hùng cường thì trước hết phải có nền kinh tế hùng cường. Muốn có nền kinh tế hùng cường thì nhất thiết phải có một chính phủ giỏi.   
Cán bộ ‘hư’, dân đi ‘cửa trước’ cũng khó… lọt
Cán bộ ‘hư’, dân đi ‘cửa trước’ cũng khó… lọt
Tiêu điểmicon13/01/2019  
Có biết bao sự cản trở trớ trêu khiến nhiều lúc người ta phải lựa chọn giữa tuân thủ và vi phạm, đâu chỉ là chuyện dừng đèn đỏ hay không.  
“Bứt phá” bằng đổi mới tư duy và hành động quyết liệt
“Bứt phá” bằng đổi mới tư duy và hành động quyết liệt
Tiêu điểmicon10/01/2019  
 - Không tăng trưởng cao, bền vững thì khoảng cách với các nước ngày càng doãng ra, chúng ta sẽ tụt hậu.
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN