Nhận thức việc xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh là cơ sở, nguồn lực để xây dựng và phát triển xã hội, Đảng, Nhà nước ta luôn chú trọng đến công tác xây dựng gia đình văn hoá.
Từ những năm 1960 của thế kỷ trước, 6 gia đình ở thôn Ngọc Tỉnh, xã Ngọc Long, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên đã cùng tự nguyện giao ước thi đua xây dựng gia đình ấm no, hạnh phúc. Khởi nguồn từ đây, qua hơn 6 thập kỷ, phong trào xây dựng “Gia đình văn hoá” ngày càng có sức lan toả mạnh mẽ và đến nay, cả nước có hơn 20,8 triệu gia đình đạt danh hiệu "Gia đình văn hóa".
Phong trào xây dựng gia đình văn hóa ở khắp các địa phương trong cả nước vẫn tiếp tục được duy trì và mang lại hiệu quả thiết thực.
Những quyết sách quan trọng
Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII) về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc đã nêu: "Giữ gìn và phát huy những đạo lý tốt đẹp của gia đình Việt Nam. Nêu cao vai trò gương mẫu của các bậc cha mẹ. Coi trọng xây dựng gia đình văn hóa. Xây dựng mối quan hệ khăng khít giữa gia đình, nhà trường và xã hội".
Nghị quyết Đại hội X của Đảng nhấn mạnh: "Phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của gia đình Việt Nam, thích ứng với những đòi hỏi của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc, thật sự là tổ ấm của mỗi người, là tế bào lành mạnh của xã hội, là môi trường quan trọng hình thành, nuôi dưỡng và giáo dục nhân cách con người, bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống tốt đẹp, tạo nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc".
Tại Đại hội XI của Đảng, vấn đề vai trò của gia đình và xây dựng gia đình văn hóa trong thời kỳ mới được Đảng ta tiếp tục nhấn mạnh và làm sâu sắc hơn.
Nghị quyết Hội nghị Trung ương IX (Khóa XI) đề ra nhiệm vụ: "Thực hiện chiến lược phát triển gia đình Việt Nam, xây dựng gia đình thực sự là nơi hình thành, nuôi dưỡng nhân cách văn hóa và giáo dục nếp sống cho con người. (...). Xây dựng và nhân rộng các mô hình gia đình văn hóa tiêu biểu, có nền nếp, ông bà, cha mẹ mẫu mực, con cháu hiếu thảo, vợ chồng hòa thuận, anh chị em đoàn kết, thương yêu nhau".
Ngoài ra, Đảng và Nhà nước ta còn có nhiều văn bản quan trọng khác như: Chỉ thị số 49/CT-TW ngày 21/2/2005 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về xây dựng gia đình thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; Chỉ thị số 06-CT/TW ngày 24/6/2021 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác xây dựng gia đình trong tình hình mới; Quyết định số 629/QĐ-TTg ngày 29/5/2012 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chiến lược Phát triển gia đình Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030; Quyết định số 2238/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ: Phê duyệt Chiến lược phát triển gia đình Việt Nam đến năm 2030 ký ban hành ngày 30/12/2021...
Xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh từ trong mỗi gia đình
Hiện nay, nước ta đang thực hiện tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế trong xu thế toàn cầu hóa. Sự giao lưu mở cửa hội nhập đã đem đến cho gia đình Việt Nam nhiều cơ hội phát triển kinh tế, giao lưu với các nền văn hóa tiên tiến, văn minh của các nước.
Hội nhập quốc tế sâu rộng cũng mang lại nhiều cơ hội, điều kiện thuận lợi để mỗi thành viên trong gia đình nâng cao năng lực hiểu biết, khả năng tiếp cận với những thông tin, tri thức mới. Qua giao lưu, hội nhập, nhiều giá trị văn hóa mới đến từ các nước tiên tiến cũng được các gia đình tiếp thu, vận dụng, lan tỏa như các giá trị về quyền bình đẳng; quyền bảo vệ trẻ em; quyền tiếp cận, thụ hưởng văn hóa, tinh thần thượng tôn pháp luật... Những tinh hoa văn hóa gia đình Việt cũng được lan tỏa ra khắp bạn bè quốc tế.
Song, bên cạnh những mặt tích cực đó, mặt trái của cơ chế thị trường cũng nảy sinh nhiều vấn đề tác động đến đời sống gia đình Việt Nam, làm cho các giá trị văn hóa truyền thống của gia đình Việt Nam đứng trước những thử thách. Nhiều gia đình nếu không được hỗ trợ, không được chuẩn bị đầy đủ sẽ không đủ năng lực đối phó với những thay đổi nhanh chóng về kinh tế - xã hội và không làm tròn các chức năng vốn có của mình.
Vì vậy, việc xây dựng gia đình văn hóa hiện nay luôn là một nhiệm vụ trọng tâm của sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước, trong đó có xây dựng nông thôn mới, nhằm làm cho văn hóa thấm sâu vào đời sống của từng cá nhân, từng gia đình, từng địa bàn dân cư và toàn thể cộng đồng.
Cuộc vận động xây dựng gia đình văn hóa và tiêu chí gia đình văn hóa hiện nay dựa trên những giá trị văn hóa truyền thống của gia đình Việt Nam. Trong quá trình xây dựng gia đình văn hóa, từng cá nhân, gia đình phải biết giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Đó là cơ sở xây dựng tư tưởng, đạo đức lối sống tốt đẹp, xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh từ trong mỗi gia đình, lấy gia đình làm "pháo đài" chống lại sự xâm nhập của các tệ nạn xã hội và những tác động xấu từ mặt trái của cơ chế thị trường...
.svg){kind=icon}
