Đông Nam Á đang chạy đua xây dựng cơ sở hạ tầng tiếp sức cho sự bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI), nhưng khí hậu nóng ẩm có thể khiến quá trình mở rộng này trở nên phức tạp. Nhu cầu trung tâm dữ liệu trong khu vực - nơi nguồn cung thấp hơn tới 70% so với các thị trường trưởng thành như Mỹ và Trung Quốc - dự kiến tăng 20% mỗi năm cho đến năm 2028, theo Hội đồng Kinh doanh Mỹ - ASEAN. Hiện có 370 trung tâm dữ liệu trong khu vực, phần lớn nằm ở Singapore, Indonesia và Malaysia.

Mayank Shrivastava, Giám đốc điều hành của BDx Data Centers chia sẻ với Fortune: "Nếu không nắm bắt làn sóng tiếp theo này, họ có thể trở thành thuộc địa kỹ thuật số. Lợi ích kinh tế sẽ chảy về quốc gia có khả năng chuyển đổi nguyên liệu thô thành thành phẩm và trong trường hợp này, nguyên liệu thô chính là dữ liệu".

8e4p6w1g.png
STT Bangkok 1 - một trung tâm dữ liệu lớn của STT GDC tại Thái Lan. Ảnh: STT GDC

Tuy nhiên, khí hậu nhiệt đới oi bức của Đông Nam Á đặt ra một thách thức đặc thù cho các trung tâm dữ liệu, vốn đòi hỏi nhiều năng lượng hơn so với các cơ sở ở vùng khí hậu lạnh để duy trì hoạt động của máy chủ. Nhiệt độ trong khu vực dao động từ 80 đến 95°F quanh năm, trong khi nhiệt độ lý tưởng để duy trì trung tâm dữ liệu là từ 64 đến 81°F, theo Hiệp hội Kỹ sư Nhiệt lạnh và Điều hòa không khí Mỹ.

"Vấn đề cốt lõi ở vùng nhiệt đới không chỉ là nhiệt độ, mà là sự kết hợp giữa nhiệt độ và độ ẩm", Lee Poh Seng, Giáo sư chuyên về hệ thống nhiệt tại Đại học Quốc gia Singapore (NUS), giải thích. "Ở vùng khí hậu nhiệt đới, nhiệt độ môi trường xung quanh cao khiến việc tản nhiệt trở nên khó khăn hơn, trong khi độ ẩm cao làm phức tạp việc kiểm soát điểm sương, tăng nguy cơ ngưng tụ và ăn mòn, đồng thời làm giảm độ tin cậy lâu dài".

Điều này đẩy các nhà điều hành vào thế khó. Một lượng lớn dân số sống ở vùng nhiệt đới và các trung tâm dữ liệu cần được đặt gần đó để đảm bảo tốc độ truy cập. "Bạn không thể phớt lờ thực tế là 85% dân số thế giới sống bên ngoài các vùng ôn đới", ông Shrivastava nhấn mạnh.

Vào ngày 11/3, BDx trở thành công ty đầu tiên áp dụng Tiêu chuẩn Trung tâm Dữ liệu Nhiệt đới của Singapore, một bộ hướng dẫn nhằm giúp các cơ sở tăng dần nhiệt độ hoạt động lên 26°C. Tiêu chuẩn này ra mắt vào tháng 8 năm ngoái và là nguyên tắc cốt lõi trong Lộ trình Trung tâm Dữ liệu Xanh của quốc gia này. Theo Cơ quan Phát triển Truyền thông Infocomm của Singapore, mỗi 1°C nhiệt độ hoạt động tăng lên sẽ giúp tiết kiệm tới 5% năng lượng.

Vùng đất hứa để phát triển

Các lãnh đạo trung tâm dữ liệu coi Đông Nam Á là khu vực lấp đầy khoảng trống quan trọng trong hệ sinh thái AI toàn cầu, đặc biệt khi các công ty ở Mỹ đang chật vật vượt qua rào cản về hạ tầng điện năng lỗi thời và sự phản đối chính trị đối với các dự án mới.

"Mỹ vẫn là thị trường trung tâm dữ liệu lớn nhất thế giới, nhưng đang đối mặt với nhiều hạn chế, khi mỗi bang lại có các quy định khác nhau về tốc độ xây dựng lưới điện", Eric Fan, CEO của Bridge Data Centers, cho biết. "Nhiều dự án ở Mỹ do đó đã bị trì hoãn và thế giới đang tìm kiếm một nơi có thể lấp đầy khoảng trống này".

Malaysia có kế hoạch bổ sung tới 8 gigawatt điện khí vào năm 2030 để đáp ứng nhu cầu, trong khi Singapore đã cam kết tài trợ hơn 1 tỷ SGD trong vòng 5 năm tới cho nghiên cứu AI công cộng. Ngành công nghệ toàn cầu cũng đang đổ xô vào khu vực này, với những gã khổng lồ như Amazon, Microsoft, Google, Alibaba và Tencent đầu tư hàng tỷ USD vào các trung tâm dữ liệu siêu quy mô.

Giáo sư Lee từ NUS nhận định: "Đông Nam Á vẫn còn dư địa để xây dựng. Các công ty công nghệ ngày càng coi khu vực này là một vùng triển khai hấp dẫn nhờ quy mô dân số, khả năng kết nối cáp quang và vị trí nằm giữa các thị trường kỹ thuật số lớn ở Bắc Á và Nam Á".

Thách thức về năng lượng và làm mát

Bất chấp sự hào hứng về khả năng mở rộng của AI, các công ty không thể trốn tránh bài toán thực tế về nhiệt độ và điện năng.

"Cơ sở hạ tầng AI về cơ bản là một thách thức về năng lượng và làm mát được bọc trong một cơ hội kinh tế số", Giáo sư Lee nhận định. "Những dự án chiến thắng ở Đông Nam Á sẽ không phải là những dự án xây dựng nhanh nhất, mà là những dự án thể hiện được hiệu suất đáng tin cậy về hiệu quả sử dụng điện, sử dụng nước, cường độ carbon và khả năng tương thích với lưới điện".

Cả BDx và Bridge Data Centres đều đang khám phá các nguồn năng lượng thay thế. Mặt khác, Bridge Data Centers đang nghiên cứu năng lượng hydro và hạt nhân, với mục tiêu đạt trạng thái trung hòa carbon vào năm 2040. Một trong những trung tâm dữ liệu của hãng tại Malaysia hiện đã sử dụng 50% năng lượng mặt trời.

Và khi các nguồn năng lượng truyền thống chịu áp lực lớn do xung đột ở Trung Đông, các trung tâm dữ liệu buộc phải tìm ra các giải pháp thay thế. "Chiến tranh Iran đã khiến giá dầu tăng vọt, làm dấy lên lo ngại về độ tin cậy của các nguồn năng lượng truyền thống", ông Fan nói. "Điều này sẽ thúc đẩy hơn nữa các công ty AI trong khu vực đa dạng hóa sang các dạng năng lượng tái tạo và xanh hơn".

(Theo Fortune)