Từ những dòng tên lửa hành trình hạng nặng nội địa đến UAV cảm tử tàng hình mang công nghệ châu Âu, cuộc tập kích hiệp đồng quy mô lớn vào cầu Crưm của Nga ngày 16-17/11 không chỉ là một đòn giáng chiến lược, mà còn là màn trình diễn thực chiến của thế hệ vũ khí tấn công tầm xa giá rẻ, thông minh và đầy uy lực.

Cuộc tập kích diễn ra trong hai ngày liên tiếp nhằm vào cầu Kerch nối liền bán đảo Crưm với đất liền Nga, đánh dấu một bước ngoặt về mặt kỹ thuật quân sự. 

Theo công bố của Tổng thống Volodymyr Zelensky cùng các dữ liệu xác nhận từ giới phân tích quốc phòng quốc tế, Kiev đã huy động một tổ hợp gồm 11 loại khí tài tấn công tầm xa khác nhau trong cùng một chiến dịch. 

Cầu Kerch hay cầu Crưm trước và sau khi bị Ukraine tấn công 2 ngày liên tiếp.
Cầu Kerch hay cầu Crưm trước và sau khi bị Ukraine tấn công 2 ngày liên tiếp. Ảnh: Supernova+

Điểm đáng chú ý nhất về mặt công nghệ không nằm ở việc sử dụng một siêu vũ khí đơn lẻ, mà là nghệ thuật phối hợp đa tầng giữa các dòng máy bay không người lái (UAV) mồi bẫy, UAV chế áp phòng không và các thế hệ tên lửa hành trình mới nhằm làm quá tải hoàn toàn lưới lửa bảo vệ dày đặc của đối phương.

Mở màn cho chiến dịch xuyên thủng lá chắn phòng không Nga là sự xuất hiện của các dòng phương tiện bay không người lái (UAV) mang công nghệ từ công ty quốc phòng Destinus có trụ sở tại Hengelo, Hà Lan. 

Dù phía Kiev tuyên bố chiến dịch sử dụng các sản phẩm nội địa, Chủ tịch Destinus đã chính thức lên tiếng xác nhận vai trò then chốt của hai hệ thống do hãng phát triển gồm UAV tự sát tầm xa Da Vinci và tên lửa hành trình RUTA. 

Trong đó, Da Vinci thực chất là biến thể tấn công thuộc hệ sinh thái UAV LORD của Destinus. Được thiết kế theo khí động học tối ưu cho khả năng bay hành trình dài và độ bộc lộ radar thấp, Da Vinci đảm nhiệm vai trò trinh sát, dẫn đường và đặc biệt là chế áp các tổ hợp phòng không đối phương. 

Khí tài này có thể hoạt động theo bầy đàn, mang theo đầu đạn phân mảnh hoặc thiết bị tác chiến điện tử để làm mù hệ thống radar cảnh giới, mở đường an toàn cho các mũi tên lửa chủ lực tiến vào khu vực mục tiêu.

Tên lửa lai UAV Palianytsia (mã hiệu UAV-290) đặt trên bệ phóng mặt đất.
Tên lửa lai UAV Palianytsia (mã hiệu UAV-290) đặt trên bệ phóng mặt đất. Ảnh: Ukroboronprom.

Ngay sau khi lưới phòng không bị phân tán và suy yếu, vai trò tung đòn quyết định được trao cho tên lửa hành trình RUTA Block 1, một sản phẩm đột phá khác của Destinus. 

Khác với các dòng tên lửa hành trình truyền thống có giá thành hàng triệu USD và quy trình chế tạo phức tạp, RUTA được phát triển theo triết lý tên lửa hành trình chi phí thấp, tối ưu hóa cho sản xuất hàng loạt. 

Về mặt kỹ thuật, RUTA sở hữu thiết kế khung thân dạng ống thuôn gọn với cánh nâng bung mở sau khi phóng, sử dụng động cơ phản lực cỡ nhỏ cho phép đạt tốc độ cận âm cao, dao động trong khoảng 500 đến 800 km/h cùng tầm bắn ước tính từ 300 đến hơn 500 km. 

Điểm ưu việt giúp 7 trong số 9 quả tên lửa RUTA phóng đi có thể vượt qua hệ thống đánh chặn và đánh sập một nhịp cầu Crưm nằm ở hệ thống dẫn đường đa chế độ. 

Tên lửa kết hợp định vị quán tính, định vị vệ tinh chống nhiễu mạnh và cảm biến quang điện tử ở pha cuối, cho phép nó bay bám địa hình ở độ cao cực thấp trên mặt biển để né tránh radar, sau đó lao xuống mục tiêu với bán kính lệch mục tiêu/sai số vòng tròn đồng tâm (CEP) chỉ tính bằng mét.

Destinus xác nhận tên lửa RUTA góp phần đánh sập nhịp cầu Crưm.
Destinus xác nhận tên lửa RUTA góp phần đánh sập nhịp cầu Crưm. Ảnh: dealroom.co

Bên cạnh hai vũ khí mang dấu ấn công nghệ Hà Lan, xương sống của đợt tập kích vẫn dựa vào các tổ hợp tên lửa hành trình nội địa uy lực của Ukraine, nổi bật là R-360 Neptune và FP-5 Flamingo. 

Tên lửa Neptune vốn nổi tiếng với vai trò diệt hạm nhưng đã được các kỹ sư Ukraine cải tiến sâu rộng để tấn công mục tiêu mặt đất. 

Phiên bản nâng cấp này được mở rộng tầm bắn lên tới 400 km, tích hợp hệ thống dẫn đường ảnh hồng ngoại tự động nhận diện hình ảnh mục tiêu ở giai đoạn cuối và mang đầu đạn nặng khoảng 350 kg. 

Sức công phá của đầu đạn này được tối ưu hóa để xuyên phá các kết cấu bê tông cốt thép kiên cố của trụ cầu và mặt cầu.
Song hành với Neptune là dòng tên lửa hành trình thế hệ mới mang tên FP-5 Flamingo.

Đây là một trong những thiết kế gây bất ngờ lớn nhất của công nghiệp quốc phòng Ukraine nhờ kích thước vượt trội và tải trọng chiến đấu khổng lồ. 

Khoảnh khắc ngay trước khi tên lửa hành trình Flamingo lao vào vòm cầu Crưm, ngày 17/11/2026.
Khoảnh khắc ngay trước khi tên lửa hành trình Flamingo lao vào vòm cầu Crưm, ngày 17/11/2026. Ảnh cắt từ video của Anton Herashchenko.

Theo các phân tích kỹ thuật, Flamingo sở hữu sải cánh lớn tương đương một máy bay cỡ nhỏ, cho phép mang theo lượng nhiên liệu dồi dào để đạt tầm bắn vượt ngưỡng 1.000 km. 

Quan trọng hơn cả là khả năng mang đầu đạn nặng lên tới 1.000 kg, gấp đôi sức công phá của nhiều dòng tên lửa hành trình phương Tây hiện nay. 

Với động năng lớn cùng khối thuốc nổ khổng lồ, Flamingo được thiết kế chuyên biệt để phá hủy các công trình hạ tầng trọng yếu có kết cấu vững chắc như cầu đường hoặc hầm ngầm.

Để các dòng tên lửa đắt giá như RUTA, Neptune và Flamingo có thể tiếp cận cầu Crưm mà không bị bắn hạ sớm, Ukraine đã triển khai một lớp lá chắn tấn công điện tử và mồi bẫy dày đặc từ hàng loạt UAV tầm xa nội địa khác. 

Nổi bật trong số này là tên lửa lai UAV Palianytsia. Được trang bị động cơ tuabin phản lực thay vì động cơ cánh quạt thông thường, Palianytsia đạt tốc độ bay rất cao, xóa nhòa ranh giới giữa một chiếc UAV cảm tử và một quả tên lửa hành trình thực thụ, khiến các kíp trắc thủ phòng không gặp nhiều khó khăn trong việc phân loại và đánh chặn.

Máy bay không người lái đánh chặn (drone-interceptor) do công ty châu Âu Destinus thiết kế, được giới thiệu tại Triển lãm Máy bay không người lái và Hệ thống tự hành châu Âu lần thứ 8 diễn ra ở thành phố Bordeaux, tây nam nước Pháp vào ngày 14/10/202
Máy bay không người lái đánh chặn (drone-interceptor) do công ty châu Âu Destinus thiết kế, được giới thiệu tại Triển lãm Máy bay không người lái và Hệ thống tự hành châu Âu lần thứ 8 diễn ra ở thành phố Bordeaux, tây nam nước Pháp vào ngày 14/10/2025. (Ảnh: Christophe ARCHAMBAULT).

Ngoài Palianytsia, bầu trời khu vực eo biển Kerch còn bị bão hòa bởi các dòng UAV cánh cố định tầm xa như An-197, FP-1, Dovbush, Vendetta, Sichen và MICH 2000. 

Các hệ thống này sử dụng vật liệu composite nhẹ, động cơ đốt trong tiết kiệm nhiên liệu giúp duy trì thời gian bay liên tục nhiều giờ đồng hồ trên quãng đường hàng trăm kilomet. 

Nhiệm vụ công nghệ của nhóm khí tài này là tạo ra hàng chục mục tiêu giả trên màn hình radar, buộc các tổ hợp tên lửa phòng không đắt tiền của đối phương phải khai hỏa cạn kiệt cơ số đạn, đồng thời cung cấp dữ liệu đánh giá thiệt hại theo thời gian thực truyền về sở chỉ huy thông qua liên kết vệ tinh.

Sự kết hợp giữa tư duy thiết kế vũ khí chi phí thấp, sản xuất nhanh của châu Âu với kinh nghiệm thực chiến và khả năng cải tiến khí tài hạng nặng của Ukraine đã tạo nên một mô hình tác chiến phi đối xứng kiểu mẫu. 

Cuộc tập kích cầu Crưm cho thấy kỷ nguyên của những loại vũ khí đơn lẻ đắt đỏ đang dần nhường chỗ cho các hệ sinh thái tấn công mạng lưới, nơi trí tuệ nhân tạo, dẫn đường kháng nhiễu và sự hiệp đồng giữa hàng chục chủng loại phương tiện bay tạo ra sức xuyên phá vượt trội trước mọi hệ thống phòng thủ hiện đại.

(Theo militarnyi.com, dealroom.co, kyivpost.com)