5 phường, xã không có trường THCS công lập

Dù mạng lưới trường lớp đồ sộ, hệ thống giáo dục thành phố vẫn bộc lộ những khoảng trống đáng chú ý, đặc biệt ở cấp THCS khi một số địa bàn hoàn toàn không có trường công lập.

Theo thống kê của ngành giáo dục thành phố, hiện có 5 phường, xã không có trường THCS công lập gồm: Phú Thuận, Tân Sơn, Tây Nam, Phước Thành và xã đảo Thạnh An.

Đáng chú ý, tại phường Tân Sơn và Phú Thuận, không chỉ thiếu trường công lập mà còn không có cả trường THCS tư thục. Điều này đồng nghĩa học sinh sau khi hoàn thành bậc tiểu học buộc phải di chuyển sang địa bàn khác để tiếp tục học tập.

Phần lớn các khu vực này thuộc địa bàn Bình Dương (cũ) trước khi sáp nhập, cho thấy sự chênh lệch về phân bố mạng lưới trường học giữa các khu vực.

Không chỉ thiếu trường, toàn thành phố hiện có 20 phường, xã chỉ có duy nhất một trường THCS công lập như: An Phú, Bình Cơ, Bình Hòa, Chợ Quán, Gò Vấp, Hòa Lợi, Khánh Hội, Phú Lâm, Sài Gòn, Tân Bình, Tân Sơn Hòa, Tân Tạo, Tây Thạnh, Vườn Lài, An Long, Bàu Bàng, Bình Châu, Hòa Hiệp, Long Sơn và Thường Tân.

học sinh lớp 1-6.jpg
Học sinh TPHCM. Ảnh: Nguyễn Huế

Đây là những địa bàn chịu áp lực lớn về tuyển sinh do quy mô học sinh tiểu học (nguồn tuyển chính vào lớp 6) rất cao. Cụ thể, phường An Phú có 5 trường tiểu học với gần 10.700 học sinh; phường Tân Tạo có 4 trường với gần 7.300 học sinh; phường Bình Hòa có 2 trường với khoảng 6.000 học sinh. Nhiều địa phương khác cũng ghi nhận quy mô từ 3.000 đến 5.000 học sinh tiểu học.

Ở chiều ngược lại, cấp tiểu học tại một số địa bàn cũng đang thiếu trường công lập. Các phường Tây Thạnh, Long Hòa, Thạnh An và Trừ Văn Thố hiện chỉ có một trường tiểu học. Đáng chú ý, số trường mầm non tại các khu vực này lại khá lớn. Chẳng hạn, Tây Thạnh có 6 trường mầm non với gần 2.200 trẻ; Trừ Văn Thố có 5 trường mầm non với gần 1.300 trẻ. Sự chênh lệch giữa các cấp học khiến áp lực tuyển sinh đầu cấp trong những năm tới tiếp tục gia tăng.

Học sinh sẽ được học gần nhà nhất

Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên thành phố tổ chức tuyển sinh các lớp đầu cấp sau khi hợp nhất 3 địa phương, đồng thời triển khai mô hình chính quyền hai cấp. Điều này đặt ra nhiều thách thức trong công tác phân tuyến và điều tiết học sinh.

Thực tế, từ 4 năm trước TPHCM đã bỏ địa giới hành chính xã, phường trong tuyển sinh lớp 1 và tuyển sinh lớp 6. Học sinh lớp 1 ưu tiên theo diện “nơi ở hiện tại”; học sinh lớp 6 được ưu tiên theo “nơi ở hiện tại” trên địa bàn.

Khi chưa sáp nhập, các quận/huyện đã phải xây dựng kế hoạch tuyển sinh linh hoạt dựa trên ba yếu tố: Phân bố trường lớp tại địa phương; Số lượng trẻ em trong độ tuổi tuyển sinh; Thông tin “nơi ở hiện tại” của học sinh từ cơ sở dữ liệu ngành. TPHCM sử dụng hệ thống bản đồ số GIS (Geographic Information System) để tính khoảng cách di chuyển của học sinh, không phân bổ theo ranh giới hành chính phường, nhằm tạo điều kiện cho học sinh học gần nơi ở hiện tại và phù hợp với tình hình thực tế địa phương.

Đối với các trường học nằm ở ranh giới giữa các địa phương, ban chỉ đạo tuyển sinh đầu cấp xây dựng phương án tuyển sinh phù hợp, tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh học gần nơi ở hiện tại. Việc tuyển sinh thực hiện trên trang https://tuyensinhdaucap.hcm.edu.vn, thông qua mã định danh, thông tin được trích xuất hoàn toàn từ hệ thống dữ liệu ngành giáo dục.

Hiện ngành giáo dục đã phối hợp với các địa phương rà soát lại bản đồ giáp ranh sau sáp nhập, thống kê chi tiết số lượng trường học và học sinh tại từng phường, xã. Trên cơ sở dữ liệu này, thành phố ứng dụng công nghệ bản đồ số (GIS) để tính toán khoảng cách di chuyển hợp lý, hỗ trợ phân tuyến tuyển sinh.

GIS chỉ là công cụ tham chiếu, không phải yếu tố quyết định cuối cùng. Việc phân bổ học sinh sẽ phải cân bằng giữa hai mục tiêu: Đảm bảo học sinh được học gần nơi ở và đảm bảo các trường tuyển đủ chỉ tiêu để duy trì hoạt động ổn định. Do vậy, học sinh TPHCM sẽ được phân bổ học ở gần nhà nhất.