6 nhiệm vụ Phó Thủ tướng đặt ra cho ngành dân tộc và tôn giáo

Chiều 15/4, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng có buổi làm việc với Bộ Dân tộc và Tôn giáo về tình hình thực hiện nhiệm vụ những tháng đầu năm 2026 và phương hướng trong thời gian tới. 

Tham dự buổi làm việc có Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Đình Khang, các Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo: Y Vinh Tơr, Nông Thị Hà, Nguyễn Hải Trung; Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đôn Tuấn Phong, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng; đại diện lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương: Bộ Tài chính, Bộ Công an, Bộ Tư pháp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Quyết liệt cắt giảm thủ tục hành chính

Báo cáo với Phó Thủ tướng, thay mặt lãnh đạo Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Thứ trưởng Y Vinh Tơr cho biết, thực hiện phân cấp trong giải quyết thủ tục hành chính (TTHC), Bộ đã thực thi đơn giản hóa 2/2 TTHC trong lĩnh vực công tác dân tộc (đạt 100%) phương án phân cấp trong giải quyết TTHC, phân cấp 3 thẩm quyền của Bộ cho UBND cấp tỉnh trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo.

Về đơn giản hóa TTHC trong thực hiện phân cấp theo chính quyền địa phương 2 cấp, đã cắt giảm, đơn giản hóa 78/108 TTHC trong lĩnh vực dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo (đạt 72,2%); đồng thời đơn giản hóa TTHC nội bộ khi công khai và nhập dữ liệu 118 TTHC nội bộ lên Cơ sở dữ liệu quốc gia.

Liên quan đến việc cắt giảm TTHC trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo, Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Hải Trung báo cáo, hiện nay Bộ đang giải quyết 21 thủ tục trên tổng số 56 thủ tục. Nếu thực hiện yêu cầu cắt giảm xuống dưới 30%, thì phải cắt giảm khoảng 6 thủ tục, tuy nhiên, trong thực tế có nhiều thủ tục cần được cân nhắc kỹ trước khi thực hiện cắt giảm.

Bàn về phân cấp, phân quyền và cắt giảm TTHC, Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Đình Khang cho rằng, cần tiếp tục rà soát để bảo đảm các thủ tục được đơn giản hóa, phù hợp với đặc thù của vùng khó khăn, nhất là trong các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến đời sống dân sinh.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Đình Khang, đối với Bộ Dân tộc và Tôn giáo, TTHC hiện nay chủ yếu tập trung ở lĩnh vực tôn giáo; còn trong lĩnh vực phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế theo hướng thông thoáng hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho địa phương triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG).

Làm rõ nguyên nhân chậm triển khai chương trình mục tiêu quốc gia

Tại buổi làm việc, Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính đã báo cáo về tình hình triển khai thực hiện Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030 (Chương trình MTQG chung).

Những vướng mắc trong việc thực hiện các nội dung kéo dài đến hết tháng 12/2026 của Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2025 (Chương trình 1719) cũng được các Bộ làm rõ.

Về nguyên nhân khiến tiến độ giải ngân chậm, Thứ trưởng Y Vinh Tơr cho biết, trước đây, Chương trình MTQG 1719 là một chương trình độc lập, được thiết kế theo hướng lồng ghép cả chính sách dân tộc và các nội dung đầu tư phát triển. Trong quá trình triển khai, phải đến khoảng năm 2023, hệ thống văn bản mới cơ bản hoàn thiện, sau đó tiếp tục được bổ sung, điều chỉnh.

Đối với Chương trình MTQG chung sau khi được tích hợp, Bộ Dân tộc và Tôn giáo đang phối hợp với các bộ, ngành liên quan tham mưu hoàn thiện các quyết định của Thủ tướng về nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ nguồn lực. 

Làm rõ thêm về tình hình giải ngân vốn các chương trình MTQG thấp, ông Nguyễn Xuân Đại - Chánh văn phòng điều phối nông thôn mới Trung ương (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, trong 5 tháng gần đây đã ban hành nhiều văn bản hướng dẫn, tháo gỡ vướng mắc cho địa phương. Trên cơ sở đó, thời gian tới sẽ tiếp tục hoàn thiện các quy định, đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân nguồn vốn.

Tăng tính linh hoạt, tạo thuận lợi cho địa phương 

Theo Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Đình Khang, trong quá trình thực hiện Chương trình MTQG, có một vấn đề tuy chưa phát sinh ngay, nhưng nếu không tính toán từ sớm giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Bộ Dân tộc và Tôn giáo thì sẽ phát sinh vướng mắc. 

Đó là vấn đề đối ứng nguồn lực khi phân bổ vốn. Đối với các hợp phần do Bộ Dân tộc và Tôn giáo chủ trì, đối tượng chủ yếu là các xã nghèo, tỉnh nghèo, điều kiện kinh tế - xã hội còn rất khó khăn, nên cơ chế đối ứng cần được thiết kế khác với cơ chế của Chương trình xây dựng nông thôn mới.

Bộ trưởng cho rằng, nếu áp dụng chung một tiêu chí phân bổ và một mức đối ứng như nhau, thì các địa phương nghèo sẽ rất khó thực hiện. Đặc biệt, khi xây dựng cơ chế cần tính toán đến mục tiêu cuối cùng của chương trình, đó là giải quyết những nhu cầu thiết yếu nhất của người dân, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

“Tôi đã rời công tác tại Hà Giang khoảng mười năm. Vừa rồi khi quay trở lại dự lễ khởi công một trường phổ thông dân tộc nội trú trên địa bàn, vấn đề nước sinh hoạt của đồng bào vùng cao vẫn chưa được giải quyết dứt điểm. Khi hỏi hiệu trưởng nhà trường về nguồn nước phục vụ cho học sinh nội trú, câu trả lời là phải lấy nước từ nguồn cách trường khoảng 10km”, Bộ trưởng Nguyễn Đình Khang chia sẻ.

Theo Bộ trưởng, trong các Chương trình MTQG đều có nội dung liên quan đến nước sinh hoạt cho đồng bào. Tuy nhiên, vấn đề là phải bố trí nguồn lực đủ mạnh và cơ chế đủ linh hoạt để triển khai hiệu quả.

Ông Nguyễn Xuân Đại cho biết, hiện có 7 tỉnh, thành phố tự cân đối ngân sách, dự kiến sẽ gánh khoảng hai phần ba tổng nguồn đối ứng, qua đó giảm áp lực cho các địa phương khó khăn. Phần ngân sách trung ương sẽ tập trung nhiều hơn cho các địa phương còn hạn chế về nguồn lực.

Đồng thời, việc phân bổ cho địa phương được bổ sung thêm một số tiêu chí phụ: Số lượng xã, số lượng thôn, bản; số hộ nghèo và tỷ lệ nghèo đa chiều; số lượng và tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số...

6 nhiệm vụ trọng tâm giao Bộ Dân tộc và Tôn giáo

Sau khi nghe ý kiến của các bộ, ghi nhận, biểu dương kết quả thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Bộ Dân tộc và Tôn giáo sau hơn 1 năm thành lập và đi vào hoạt động, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết sẽ tổ chức một cuộc họp để rà soát, kiện toàn lại toàn bộ việc thực hiện Chương trình MTQG. Theo Phó Thủ tướng, công tác nắm bắt tình hình đồng bào dân tộc thiểu số và hoạt động tôn giáo nhìn chung đã được quan tâm.

Về nhiệm vụ thời gian tới, Phó Thủ tướng lưu ý Bộ Dân tộc và Tôn giáo 6 nhiệm vụ trọng tâm:

Một là tập trung hoàn thiện thể chế và hệ thống pháp luật. Phó Thủ tướng coi đây là nhiệm vụ hàng đầu. Bộ phải rà soát lại toàn bộ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của đơn vị mình; nhận diện đầy đủ những nội dung còn thiếu để tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Theo Phó Thủ tướng, ngoài việc đang sửa đổi Luật tín ngưỡng, tôn giáo, trong thời gian tới cần tiếp tục hoàn thiện các luật liên quan đến lĩnh vực dân tộc, giảm nghèo, Chương trình MTQG và các văn bản quy định chi tiết.

“Các nghị định, thông tư phải chặt chẽ, cụ thể, dễ hiểu, dễ làm, dễ thực hiện. Không thể để tình trạng cơ quan ban hành văn bản, nhưng cấp dưới lại lúng túng khi thực hiện”, Phó Thủ tướng yêu cầu.

Phó Thủ tướng đặc biệt lưu ý Bộ Dân tộc và Tôn giáo cần tập trung triển khai các nhiệm vụ theo kết luận của Tổng Bí thư tại buổi gặp mặt học sinh, sinh viên, thanh niên dân tộc thiểu số; phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo để hoàn thiện chính sách đối với học sinh, sinh viên, thanh niên dân tộc thiểu số.

Thứ hai, Phó Thủ tướng đề nghị triển khai hiệu quả các chính sách xã hội, giáo dục và việc làm cho đồng bào. Bộ cần nghiên cứu xây dựng đề án tạo việc làm, phát triển dịch vụ và kết nối lao động bền vững trong vùng đồng bào dân tộc, nhằm nâng cao đời sống người dân, không chỉ quan tâm đến giải ngân, mà phải quan tâm đến hiệu quả thực chất.

Theo Phó Thủ tướng, hiện có địa phương thống kê tới hàng chục nghìn hộ nghèo, trong đó nguyên nhân chủ yếu là không có đất sản xuất. Vì vậy, phải nhận diện rõ từng nguyên nhân nghèo của từng hộ để có giải pháp phù hợp. Không thể chỉ tập trung đầu tư hạ tầng mà bỏ qua sinh kế của người dân.

Thứ ba là kiên quyết cắt giảm và đơn giản hóa TTHC. Phó Thủ tướng khẳng định, theo chỉ đạo của Chính phủ, các bộ phải giảm số lượng thủ tục xuống dưới 30%. Vì vậy, cần mạnh dạn rà soát, đề xuất phương án cắt giảm.

Thứ tư là theo dõi sát và nắm chắc tình hình cơ sở. Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Dân tộc và Tôn giáo phải theo dõi sát diễn biến tại các địa bàn phức tạp, nhạy cảm. Cần tăng cường phối hợp giữa các lực lượng, thường xuyên nắm bắt tình hình đời sống người dân và hoạt động tôn giáo để kịp thời có phản ứng chính sách phù hợp, không được chủ quan, không để xảy ra điểm nóng bất ngờ.

Thứ năm là nâng cao hiệu quả Chương trình MTQG. Phó Thủ tướng chỉ đạo rà soát lại việc đầu tư trong Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Mục tiêu cuối cùng là giải quyết được những nhu cầu tối thiểu và căn bản nhất của dân: đất ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt, y tế và giáo dục. Cần tránh tình trạng "việc dễ thì làm, việc khó thì bỏ", chỉ tập trung "kè sông, kè suối, làm đường" cho đẹp mà không tạo ra sinh kế thực tế cho người dân.

Thứ sáu là chú trọng công tác cán bộ và phân cấp, phân quyền. Theo Phó Thủ tướng, việc chuyển sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là một bước cải cách lớn, chắc chắn sẽ phát sinh bất cập. Đặc biệt, hiện nay đội ngũ cán bộ ở cơ sở có sự chênh lệch về năng lực, kinh nghiệm. Do đó, cần rà soát lại việc phân cấp, phân quyền để phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa bàn, nhất là vùng sâu, vùng xa.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cũng lưu ý ngành cần làm tốt hơn nữa công tác thông tin, tuyên truyền. Việc tuyên truyền phải đúng trọng tâm, dễ hiểu để đồng bào hiểu rõ chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước, từ đó tạo sự đồng thuận cao trong việc thực thi pháp luật về dân tộc, tín ngưỡng và tôn giáo.