Ai đang hưởng lợi nhuận khổng lồ từ kinh tế ngầm mại dâm?

Nguyễn Khắc Giang Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách - VEPR

Mại dâm luôn tồn tại, dù là bất hợp pháp ở hầu hết các quốc gia. Ngành “kinh tế ngầm” này được ước tính có giá trị lên đến gần 200 tỷ USD mỗi năm.

 - 

“Hot girl” bán dâm có lẽ là chủ đề hút khách nhất của báo chí. Mỗi khi có đường dây bán dâm “nghìn đô” được phát hiện, thì lại có một làn sóng truyền thông từ công kích, phê phán cho đến thương hại, chia sẻ ngập tràn các tờ báo. 

{keywords}
Mỗi khi có đường dây bán dâm “nghìn đô” được phát hiện, thì lại có một làn sóng truyền thông từ công kích, phê phán cho đến thương hại, chia sẻ ngập tràn các tờ báo.

Lẽ dĩ nhiên, những cái tên viết tắt cộng với thông tin cá nhân đủ để cho những độc giả tò mò lập tức ngồi ngay ngắn trên ghế và vào Google tìm kiếm. Trong ngày 6 và 7/9, ví dụ, hai cái tên bị tình nghi là vướng vào đường dây “nghìn đô” trở thành từ khóa được tìm kiếm nhiều nhất Việt Nam. Dù có ý định tốt hay xấu, cơn lên đồng của công chúng khiến những cô gái – chưa rõ tội trạng – trở nên thân bại danh liệt.

Họ có đáng bị như vậy không? Hay, nếu bỏ qua yếu tố “nghìn đô”, những cô gái đang hành nghề trong những quán massage trá hình, những trung tâm dịch vụ "mát mẻ", hay thậm chí trên những góc phố vắng, có đáng bị dè bỉu như cặn bã của xã hội hay không?

Để trả lời cho câu hỏi đó, chúng ta hãy thử một lần vượt ra khỏi những cảm tính thông thường về đạo đức để đánh giá toàn diện hơn về ngành mại dâm.

Mại dâm được cho là ngành nghề cổ nhất của loài người, vượt qua cả nông nghiệp, may mặc, hay làm lính. Loài người đã bỏ tiền hay của cải để đổi lấy tình dục hàng nghìn năm qua, và bất kì một xã hội nào khi bắt đầu có của ăn của để, mại dâm sẽ xuất hiện. Từ đế chế La Mã hùng mạnh ở phương Tây, cho đến Trung Quốc dưới thời của Tần Thủy Hoàng, đều xuất hiện những hình dạng khác nhau của mại dâm.

Trải qua những biến động của lịch sử, mại dâm vẫn tồn tại, dù là bất hợp pháp ở hầu hết các quốc gia, hay trở thành nghề kinh doanh có điều kiện ở các nước phát triển như New Zealand hay Hà Lan. Ngành “kinh tế ngầm” này được ước tính có giá trị lên đến gần 200 tỷ USD mỗi năm, chỉ riêng ở những nước có nguồn số liệu thu thập được. Đây là con số khổng lồ. Nhưng ai sẽ là bên thụ hưởng chính của số tiền khổng lồ này?

Đến đây, sẽ có những đặc trưng khác biệt giữa hai nhóm nước cấm và không cấm mại dâm. Ở những nước mại dâm được hợp thức hóa, gái bán dâm được cấp giấy phép hành nghề, và có thể lựa chọn phương thức “bán dịch vụ” tùy ý: qua mạng internet, thông qua các công ty/cửa hàng được cấp phép, qua điện thoại, hoặc thậm chí là đứng đường (hình thức này bị hạn chế ở nhiều nơi). Điều quan trọng là khâu trung gian được giảm xuống: gái mại dâm không cần thông qua nhiều tổ chức bảo kê khác nhau để tiếp cận khách hàng, qua đó, họ được hưởng phần nhiều từ sức lao động của mình.

Chuyện ngược lại diễn ra ở những nơi mại dâm là bất hợp pháp. Do bị cấm, hoạt động này phải được bao bọc bởi ma cô, dẫn gái, hay thậm chí là các băng đảng tội phạm có quy mô. Bên trung gian này sẽ đảm bảo các cô gái bán dâm không bị cơ quan chức năng sờ gáy, bảo vệ họ trước chiêu trò của đối thủ cạnh tranh, hay trước những khách hàng biến thái và bạo lực. Bộ phim Kẻ truy đuổi (Chaser) (2008) của Hàn Quốc là một trong những tác phẩm điện ảnh khắc họa rõ nét vai trò của “bảo kê” trong dịch vụ này.

Tất nhiên, bên môi giới hoạt động không vì lòng thương với các cô gái bán dâm. Họ hoạt động vì siêu lợi nhuận. Với nghề mại dâm đường phố, giá cắt phế từ 50-70% là thông tin chúng ta thường biết trên mặt báo. Với đường dây gái gọi cao cấp mới được phát hiện, con số này cũng phải rơi đến 30-50%. Đó là khi thỏa thuận giữa bên môi giới và gái mại dâm được tôn trọng. Nhưng khi nhìn vào tương quan giữa hai bên, có thể dễ dàng nhìn thấy vị thế yếu ớt của gái mại dâm. Điều này khiến các bên môi giới thường có xu hướng lạm dụng, thậm chí bắt ép các cô gái bán dâm phục vụ không công cho mình như nhiều trường hợp được nêu trên mặt báo. Ngành kinh doanh “ngầm”, không được kiểm soát, như vậy, tạo ra lợi ích lớn nhất cho giới ma cô, bảo kê.

Thêm vào đó, khi ngành mại dâm bị cấm, sẽ dẫn đến rất nhiều hệ lụy khác: họ không được kiểm tra sức khỏe định kỳ, không nắm được các biện pháp phòng ngừa bệnh tật, rủi ro với khách hàng, bảo kê,... những thứ mà khi hợp pháp hóa sẽ dễ kiểm soát hơn nhiều.

Tất nhiên, mại dâm là vấn đề phức tạp, những lợi ích về kinh tế và sức khỏe cộng đồng nhiều khi không thể thắng được các quan điểm gay gắt về đạo đức, lối sống, và tôn giáo. Nó cũng tạo ra nhiều “ngoại ứng” tiêu cực: tác động đến hạnh phúc gia đình, trật tự xã hội, vấn đề nữ quyền, và sự tôn nghiêm của văn hóa. Hợp pháp hóa mại dâm là điều không dễ dàng, và tôi nghĩ sẽ còn rất lâu mới được thảo luận nghiêm túc ở Việt Nam, nhưng cơ quan chức năng cần phải tìm hiểu thật thấu đáo “thị trường” này để có những chính sách điều chỉnh. Dù luôn coi mại dâm là “tệ nạn xã hội”, dễ nhận thấy chưa có nhiều nghiên cứu sâu đưa ra những đặc điểm chính của dịch vụ mại dâm ở nước ta. Khi làm chính sách mà không có bằng chứng, sẽ rất dễ bị cảm xúc đám đông lôi kéo.

Nghiên cứu của Viện Max Planck (Đức) trong năm 2009 cho thấy loài tinh tinh có xu hướng đổi tình dục lấy thức ăn. Nghiên cứu khác của ĐH Cambridge (1998) thậm chí còn cho thấy một loài chim cánh cụt ở Nam Cực có thể cho một con đực khác (không phải đối tác chính của nó) làm tình để đổi lấy viên sỏi làm tổ.

Chỉ khi không để cảm tính lấn át, chúng ta mới có thể đánh giá thực sự hợp pháp hóa mại dâm là có lợi hay có hại.

Nguyễn Khắc Giang

Mại dâm và nhân phẩm con người

Mại dâm và nhân phẩm con người

Vượt qua nhiều chủ đề, vụ phát hiện mấy người mẫu đi khách với giá cao nhất lên đến 25.000 đô la ngay lập tức tràn ngập mạng xã hội và thậm chí là một số tờ báo.  

Ông trùm hoa hậu: Lập phố đèn đỏ sẽ bớt cảnh lén lút bán dâm

Ông trùm hoa hậu: Lập phố đèn đỏ sẽ bớt cảnh lén lút bán dâm

Ông Dương Kỳ Anh, nhà sáng lập Cuộc thi hoa hậu Việt Nam đề nghị Việt Nam nên lập phố đèn đỏ để quản lý và loại bỏ dần những hành vi lén lút bán dâm như trường hợp cô Á hậu nọ.

tin nổi bật

Vài điều suy nghĩ về Tết cổ truyền dân tộc

Chúng ta đã ăn xong cái Tết kéo dài nhiều ngày, nhưng tôi vẫn muốn nói lại một số điều đang níu kéo, cản trở các bà, các mẹ của chúng ta trong dịp Tết.

Nhà trí thức có nên giàu không?

Đầu Xuân mới, xin bàn về một chủ đề tương đối nhạy cảm nhưng lại hết sức thực tế: Nhà trí thức có nên giàu không?

"Từ chức 20" nhìn từ "Khoán 10"

Xin gọi năm 2022 vừa kết thúc là năm ‘Từ chức 20’ từ Kết luận số 20-TB/TW ngày 8.9.2022 của Bộ Chính trị.

Quốc phục nam của người Việt

Thời gian trước đây, cộng đồng mạng nói nhiều đến bộ quần áo của một vị đại sứ nọ mặc trong buổi lễ trình Quốc thư. Người bảo chẳng giống ai, người thì bảo như vậy cho khỏi “đụng hàng”.

Tết là dịp để kích cầu

“Tết” với người Việt là thời điểm được nghỉ khá dài theo luật lao động. Ở đây, xin không bàn luận góc độ phong tục, tập quán, văn hóa truyền thống mà nhìn Tết ở góc độ kinh tế.

Người gửi tiền bỗng trở thành nhà đầu tư bảo hiểm

Việc những người gửi tiền tiết kiệm ngân hàng tố bị lừa trở thành nhà đầu tư bảo hiểm là có thật, đang gây nhức nhối. Song, vì điều đó mà có những quy định kỹ thuật thắt chặt dịch vụ này cũng không nên”.

‘Chênh lệch địa tô’ từ lý thuyết đến thực tiễn

Đất ở và đất thương mại, dịch vụ thường có giá cao gấp cả chục lần, thậm chí cả trăm lần so với đất nông nghiệp. “Chênh lệch địa tô” hình thành từ đó: do chuyển mục đích từ loại đất có giá trị thấp sang loại đất có giá trị cao hơn.

Việt Nam tăng trưởng kinh tế số mạnh nhất khu vực Đông Nam Á

Sau hai năm đại dịch vừa qua đã đẩy nhanh xu hướng thay đổi thói quen mua sắm và kinh doanh trực tuyến của Việt Nam theo hướng tích cực.

Con số, phận người

Những con số thất nghiệp thì vô tình, có thể mang gam màu sáng hay xám, nhưng mỗi phận người trong đó rất riêng và chứa đựng biết bao nỗi lòng.

Những điều suy ngẫm sau vụ án Alibaba

Tôi không bênh vực Luyện và không bình luận về tính đúng, sai của bản án mà chỉ bàn về khía cạnh luật pháp, thể chế để ngăn chặn những vụ như Alibaba có thể xảy ra.

An cư, lạc nghiệp nhìn từ khung giá đất

Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) đã bỏ khung giá đất để thể chế hóa chủ trương của Nghị quyết 18 - NQ/TW và bổ sung các cơ chế, phương pháp xác định giá đất theo nguyên tắc thị trường.

Chuyện ngẫm từ vụ giám đốc đăng kiểm 'lớp 3'

Đừng vì ông giám đốc không biết chữ, e ngại chuyện “con sâu làm rầu nồi canh” mà thu lại chủ trương xã hội hóa đăng kiểm rất đúng đắn.

Lương giáo viên cao nhất 22 triệu đồng/tháng: Tin tốt và tin xấu

Tin vui cho thầy cô giáo ở thành phố Hồ Chí Minh khi lương có thể tăng lên mức cao nhất 22 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, trong số hơn 78.000 giáo viên của thành phố này, có bao nhiêu được hưởng mức lương mơ ước ấy mới là điều cần quan tâm.

‘Việc tốt, việc xấu dân đều ghi lại hết’

“Dân nhớ lâu lắm. Việc tốt, việc xấu dân đều ghi lại hết, lúc cần thì sẽ nói”. Đây là kinh nghiệm của nguyên Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư Võ Hồng Phúc sau những lần tiếp xúc trực tiếp với người dân khi còn công tác.

Xe ‘hai giá’ và cái giá 5.000 tỷ đồng

Câu chuyện bán xe “hai giá” đã tồn tại nhiều chục năm qua nhưng đến nay chưa một đại lý nào bán xe “hai giá” bị các cơ quan chức năng xử lý.