Ai đang hưởng lợi nhuận khổng lồ từ kinh tế ngầm mại dâm?

Nguyễn Khắc Giang Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách - VEPR

Mại dâm luôn tồn tại, dù là bất hợp pháp ở hầu hết các quốc gia. Ngành “kinh tế ngầm” này được ước tính có giá trị lên đến gần 200 tỷ USD mỗi năm.

 - 

“Hot girl” bán dâm có lẽ là chủ đề hút khách nhất của báo chí. Mỗi khi có đường dây bán dâm “nghìn đô” được phát hiện, thì lại có một làn sóng truyền thông từ công kích, phê phán cho đến thương hại, chia sẻ ngập tràn các tờ báo. 

{keywords}
Mỗi khi có đường dây bán dâm “nghìn đô” được phát hiện, thì lại có một làn sóng truyền thông từ công kích, phê phán cho đến thương hại, chia sẻ ngập tràn các tờ báo.

Lẽ dĩ nhiên, những cái tên viết tắt cộng với thông tin cá nhân đủ để cho những độc giả tò mò lập tức ngồi ngay ngắn trên ghế và vào Google tìm kiếm. Trong ngày 6 và 7/9, ví dụ, hai cái tên bị tình nghi là vướng vào đường dây “nghìn đô” trở thành từ khóa được tìm kiếm nhiều nhất Việt Nam. Dù có ý định tốt hay xấu, cơn lên đồng của công chúng khiến những cô gái – chưa rõ tội trạng – trở nên thân bại danh liệt.

Họ có đáng bị như vậy không? Hay, nếu bỏ qua yếu tố “nghìn đô”, những cô gái đang hành nghề trong những quán massage trá hình, những trung tâm dịch vụ "mát mẻ", hay thậm chí trên những góc phố vắng, có đáng bị dè bỉu như cặn bã của xã hội hay không?

Để trả lời cho câu hỏi đó, chúng ta hãy thử một lần vượt ra khỏi những cảm tính thông thường về đạo đức để đánh giá toàn diện hơn về ngành mại dâm.

Mại dâm được cho là ngành nghề cổ nhất của loài người, vượt qua cả nông nghiệp, may mặc, hay làm lính. Loài người đã bỏ tiền hay của cải để đổi lấy tình dục hàng nghìn năm qua, và bất kì một xã hội nào khi bắt đầu có của ăn của để, mại dâm sẽ xuất hiện. Từ đế chế La Mã hùng mạnh ở phương Tây, cho đến Trung Quốc dưới thời của Tần Thủy Hoàng, đều xuất hiện những hình dạng khác nhau của mại dâm.

Trải qua những biến động của lịch sử, mại dâm vẫn tồn tại, dù là bất hợp pháp ở hầu hết các quốc gia, hay trở thành nghề kinh doanh có điều kiện ở các nước phát triển như New Zealand hay Hà Lan. Ngành “kinh tế ngầm” này được ước tính có giá trị lên đến gần 200 tỷ USD mỗi năm, chỉ riêng ở những nước có nguồn số liệu thu thập được. Đây là con số khổng lồ. Nhưng ai sẽ là bên thụ hưởng chính của số tiền khổng lồ này?

Đến đây, sẽ có những đặc trưng khác biệt giữa hai nhóm nước cấm và không cấm mại dâm. Ở những nước mại dâm được hợp thức hóa, gái bán dâm được cấp giấy phép hành nghề, và có thể lựa chọn phương thức “bán dịch vụ” tùy ý: qua mạng internet, thông qua các công ty/cửa hàng được cấp phép, qua điện thoại, hoặc thậm chí là đứng đường (hình thức này bị hạn chế ở nhiều nơi). Điều quan trọng là khâu trung gian được giảm xuống: gái mại dâm không cần thông qua nhiều tổ chức bảo kê khác nhau để tiếp cận khách hàng, qua đó, họ được hưởng phần nhiều từ sức lao động của mình.

Chuyện ngược lại diễn ra ở những nơi mại dâm là bất hợp pháp. Do bị cấm, hoạt động này phải được bao bọc bởi ma cô, dẫn gái, hay thậm chí là các băng đảng tội phạm có quy mô. Bên trung gian này sẽ đảm bảo các cô gái bán dâm không bị cơ quan chức năng sờ gáy, bảo vệ họ trước chiêu trò của đối thủ cạnh tranh, hay trước những khách hàng biến thái và bạo lực. Bộ phim Kẻ truy đuổi (Chaser) (2008) của Hàn Quốc là một trong những tác phẩm điện ảnh khắc họa rõ nét vai trò của “bảo kê” trong dịch vụ này.

Tất nhiên, bên môi giới hoạt động không vì lòng thương với các cô gái bán dâm. Họ hoạt động vì siêu lợi nhuận. Với nghề mại dâm đường phố, giá cắt phế từ 50-70% là thông tin chúng ta thường biết trên mặt báo. Với đường dây gái gọi cao cấp mới được phát hiện, con số này cũng phải rơi đến 30-50%. Đó là khi thỏa thuận giữa bên môi giới và gái mại dâm được tôn trọng. Nhưng khi nhìn vào tương quan giữa hai bên, có thể dễ dàng nhìn thấy vị thế yếu ớt của gái mại dâm. Điều này khiến các bên môi giới thường có xu hướng lạm dụng, thậm chí bắt ép các cô gái bán dâm phục vụ không công cho mình như nhiều trường hợp được nêu trên mặt báo. Ngành kinh doanh “ngầm”, không được kiểm soát, như vậy, tạo ra lợi ích lớn nhất cho giới ma cô, bảo kê.

Thêm vào đó, khi ngành mại dâm bị cấm, sẽ dẫn đến rất nhiều hệ lụy khác: họ không được kiểm tra sức khỏe định kỳ, không nắm được các biện pháp phòng ngừa bệnh tật, rủi ro với khách hàng, bảo kê,... những thứ mà khi hợp pháp hóa sẽ dễ kiểm soát hơn nhiều.

Tất nhiên, mại dâm là vấn đề phức tạp, những lợi ích về kinh tế và sức khỏe cộng đồng nhiều khi không thể thắng được các quan điểm gay gắt về đạo đức, lối sống, và tôn giáo. Nó cũng tạo ra nhiều “ngoại ứng” tiêu cực: tác động đến hạnh phúc gia đình, trật tự xã hội, vấn đề nữ quyền, và sự tôn nghiêm của văn hóa. Hợp pháp hóa mại dâm là điều không dễ dàng, và tôi nghĩ sẽ còn rất lâu mới được thảo luận nghiêm túc ở Việt Nam, nhưng cơ quan chức năng cần phải tìm hiểu thật thấu đáo “thị trường” này để có những chính sách điều chỉnh. Dù luôn coi mại dâm là “tệ nạn xã hội”, dễ nhận thấy chưa có nhiều nghiên cứu sâu đưa ra những đặc điểm chính của dịch vụ mại dâm ở nước ta. Khi làm chính sách mà không có bằng chứng, sẽ rất dễ bị cảm xúc đám đông lôi kéo.

Nghiên cứu của Viện Max Planck (Đức) trong năm 2009 cho thấy loài tinh tinh có xu hướng đổi tình dục lấy thức ăn. Nghiên cứu khác của ĐH Cambridge (1998) thậm chí còn cho thấy một loài chim cánh cụt ở Nam Cực có thể cho một con đực khác (không phải đối tác chính của nó) làm tình để đổi lấy viên sỏi làm tổ.

Chỉ khi không để cảm tính lấn át, chúng ta mới có thể đánh giá thực sự hợp pháp hóa mại dâm là có lợi hay có hại.

Nguyễn Khắc Giang

Mại dâm và nhân phẩm con người

Mại dâm và nhân phẩm con người

Vượt qua nhiều chủ đề, vụ phát hiện mấy người mẫu đi khách với giá cao nhất lên đến 25.000 đô la ngay lập tức tràn ngập mạng xã hội và thậm chí là một số tờ báo.  

Ông trùm hoa hậu: Lập phố đèn đỏ sẽ bớt cảnh lén lút bán dâm

Ông trùm hoa hậu: Lập phố đèn đỏ sẽ bớt cảnh lén lút bán dâm

Ông Dương Kỳ Anh, nhà sáng lập Cuộc thi hoa hậu Việt Nam đề nghị Việt Nam nên lập phố đèn đỏ để quản lý và loại bỏ dần những hành vi lén lút bán dâm như trường hợp cô Á hậu nọ.

tin nổi bật

Trụ cột ‘nguồn lực’ trong truyền thông chính sách

Thủ tướng Phạm Minh Chính đã đưa ra một giải pháp quan trọng cho sự phát triển bền vững của báo chí khi cam kết bồi đắp trụ cột “nguồn lực” bằng cách cấp kinh phí theo hướng đặt hàng cho hoạt động truyền thông chính sách.

Tiếng chuông cảnh báo sau chuyện đình chỉ hoạt động của một sở

Hôm qua, một câu chuyện hy hữu được báo chí đưa tin: Sở Nội vụ bị tạm đình chỉ hoạt động 1 tháng vì chưa đảm bảo yêu cầu về phòng cháy chữa cháy (PCCC).

‘Ý Đảng, lòng Dân’

Hôm qua, một người bạn của tôi thông báo, chị đã không rút trước hạn món tiền gửi ngân hàng đang được kiểm soát đặc biệt. Tôi biết, tâm lý chị cũng khá cồn cào vì chị liên tục hỏi ý kiến của tôi trong cả tuần trước.

Một sáng kiến cho trái phiếu doanh nghiệp

Đang có nhiều ý tưởng mới mẻ hiến kế cho vấn đề trái phiếu doanh nghiệp, nhưng vấn đề là nguồn “tiền tươi thóc thật” ở đâu ra và ai sẽ là người thực hiện để đảm bảo hiệu quả? Tuần Việt Nam xin giới tiệu ý tưởng của chuyên gia Phạm Xuân Hòe.

Tư duy, cách làm mới và một câu chuyện cũ

"Người dân đang cần, doanh nghiệp đang cần. Các đồng chí có suy nghĩ việc này không? Vấn đề đặt ra là phải đổi mới tư duy, cách tiếp cận, cách làm".

Người thầy và nền tảng số

Nghề dạy học, đã vất vả càng thêm gian lao. Nhưng, hơn lúc nào hết đối với vận hội của đất nước, nghề dạy học đã tôn quý lại càng tôn quý. Sứ mệnh vinh quang càng thêm vinh quang.

Với trái phiếu doanh nghiệp cần nuôi dưỡng lòng tin

Trong tình thế khẩn cấp hiện nay cần củng cố lòng tin của nhà đầu tư, không để xuất hiện tâm lý đám đông, không để mồi lửa có không gian phát triển.

Chuyện của một doanh nhân

Gần đây, một bạn doanh nhân tha thiết muốn gặp tôi. Mở đầu cuộc gặp, cậu ấy nói ngắn gọn: “Em mất thanh khoản rồi. Em cần lời khuyên!”.

Xe công và chuyện thứ trưởng đi taxi

Sáu năm trước, vào sáng ngày 3/10/2016, một thứ trưởng Bộ Tài chính bước xuống từ xe taxi để vào trụ sở làm việc. Nhiều phóng viên đã chờ sẵn và rồi hình ảnh một lãnh đạo Bộ bước xuống từ taxi hôm ấy đã gây ấn tượng mạnh.

‘Đứt gãy’ và cái chốt tháo gỡ cho chuyện xăng dầu

Công điện số 1085/CĐ-TTg ngày 11/11/2022 của Thủ tướng Chính phủ nêu: Bộ trưởng Công Thương “chịu trách nhiệm toàn diện” trước Chính phủ về công tác điều hành thị trường xăng dầu.

Những câu hỏi khó về thị trường bất động sản

Bất động sản là nền kinh tế thực chứ không phải ảo. Nó là tiền tươi, thóc thật, là công ăn việc làm thật.

Không điều hành giật cục

Cách đây ba hôm, một người cháu họ của tôi đang học năm cuối cấp 3 ở một tỉnh miền Trung lọ mọ ra Hà Nội để dự kỳ thi IELTS, và rồi ngay hôm sau cháu lại phải lủi thủi quay về vì kỳ thi bị hoãn.

Quyết định sáng suốt của Quốc hội khi bỏ Ban thanh tra nhân dân

Hôm qua, Quốc hội đã thông qua Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở mà không có điều luật yêu cầu doanh nghiệp tư nhân phải lập Ban thanh tra nhân dân trong doanh nghiệp.

Vì sao người ta thích lát vỉa hè dịp cuối năm đến thế?

“Vì sao cứ dịp cuối năm là vỉa hè Hà Nội lại bị xới tung lên lát lại, cậu nhỉ?” Một doanh nhân, người thường xuyên đi lại giữa Hà Nội và TP.HCM, hỏi tôi. Anh nói thêm, ở TP.HCM gần như rất khi chứng kiến việc lật vỉa hè lát lại dịp cuối năm.

Giáo dục khai phóng ở Việt Nam nhìn từ Đông Kinh Nghĩa Thục

Thành lập năm 1907 ở Hà Nội, Đông Kinh Nghĩa Thục là sự tích hợp những thành tựu cải cách giáo dục Đông – Tây vào cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20.