Bao giờ công văn hết làm khổ doanh nghiệp

Chuyện doanh nghiệp khổ sở, vất vả do các văn bản, công văn hướng dẫn của cơ quan này không thống nhất với cơ quan kia, thậm chí không đúng với các văn bản quy phạm pháp luật không phải là lạ.

Ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế của VCCI kể, Hiệp hội Sắn Việt Nam vừa phải có đơn kêu cứu khẩn cấp gửi Thủ tướng cho rằng, ngành sắn đang phải đối mặt với khó khăn rất lớn và có nguy cơ sụp đổ toàn ngành khi Tổng cục Thuế có công văn chỉ đạo dừng hoàn thuế giá trị gia tăng đối với tinh bột sắn.

Đây là việc đang xảy ra, các doanh nghiệp xuất khẩu sắn đang rồng rắn đi kêu cứu khắp các cơ quan. Lý do là tại công văn trên, Tổng cục Thuế chỉ đạo các cục Thuế địa phương xác minh khách hàng nước ngoài, trong khi pháp luật hiện hành về hoàn thuế giá trị gia tăng không có quy định hồ sơ hoàn thuế phải có xác nhận của khách hàng nước ngoài mới đủ điều kiện được hoàn.

Các doanh nghiệp cho biết họ không có nghĩa vụ cũng như năng lực xác minh đối tác nước ngoài khi ký hợp đồng.

{keywords}
Các doanh nghiệp hầu như không thể có ý kiến gì trong quá trình soạn thảo thông tư, cũng như các công văn chỉ đạo, điều hành của các bộ, ngành. Ảnh: Lê Anh Dũng

Sự việc vẫn đang được các bên xử lý nhưng cho dù kết quả thế nào, thì việc công văn, chỉ đạo “to” hơn quy định pháp luật, làm khổ doanh nghiệp, thậm chí làm điêu đứng cả một ngành, như trong trường hợp của doanh nghiệp xuất khẩu sắn, diễn ra bao năm qua vẫn còn nguyên.

Ông Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương cảm thấy lo ngại vì “vấn đề không mới” này.

“Bản chất vấn đề này là sự tùy tiện trong cách làm thông tư, cách chỉ đạo bằng các văn bản hành chính của các bộ, ngành, địa phương. Nếu không giải quyết dứt điểm, nếu vẫn tiếp tục vắng bóng Tòa hành chính thì môi trường đầu tư kinh doanh không thể an toàn, không thể chi phí thấp và người kinh doanh sẽ luôn bất an đối mặt với nguy cơ bất cứ lúc nào cũng có thể là sai”, ông Cung thẳng thắn.

Phải nói rõ, với đặc thù của hệ thống văn bản pháp luật của nước ta, phần lớn quy định tại luật, pháp lệnh, nghị định sẽ không thể áp dụng ngay trên thực tế mà phải chờ thông tư hướng dẫn, thậm chí phải giải thích tại các công văn. 

Một quy định tốt ở thông tư (hướng dẫn rõ ràng, phù hợp với tinh thần của các quy định tại nghị định, pháp lệnh, luật) sẽ tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất kinh doanh, nhưng cũng có thể ngược lại. 

Vì công văn hướng dẫn nhanh chóng, phù hợp với các quy định của căn bản quy phạm pháp luật sẽ giúp doanh nghiệp nhận biết/hiểu rõ quy định của pháp luật, góp phần đảm bảo sản xuất kinh doanh thông suốt, ngược lại sẽ tạo ra lúng túng, vướng mắc trong áp dụng pháp luật và ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp.

Rõ ràng, chất lượng của thông tư, công văn sẽ tác động lớn đến môi trường đầu tư, kinh doanh. Hoạt động cải cách thể chế có hiệu quả hay không một phần phụ thuộc vào chất lượng của các dạng văn bản này.

Nhưng thực tế thời gian qua, hoạt động cải thiện môi trường kinh doanh tập trung nhiều vào các văn bản cấp luật hoặc nghị định, trong khi chất lượng của văn bản hướng dẫn như thông tư, công văn ít được quan tâm hơn.

Nhưng đây lại là văn bản có số lượng áp đảo. Theo thống kê trong 5 năm qua, số lượng thông tư chiếm hơn 68% tổng số lượng văn bản quy phạm pháp luật được ban hành. Tính trung bình, mỗi luật có 6,8 nghị định, 1,8 quyết định của Thủ tướng và có tới 25,8 thông tư, 1,9 thông tư liên tịch hướng dẫn. 

Song, các doanh nghiệp hầu như không thể có ý kiến gì trong quá trình soạn thảo thông tư, cũng như các công văn chỉ đạo, điều hành của các bộ, ngành, nên khi có khúc mắc trong thực thi, thường rơi vào tình thế “chờ được vạ thì má đã sưng”. 

“Cần có chế tài về trách nhiệm của các cơ quan soạn thảo, nhưng tôi vẫn chờ đợi sự có mặt nhiều hơn của Tòa hành chính, các quy định rộng hơn về quyền khởi kiện của các bên liên quan với các quy định trong thông tư, nghị định chứ không chỉ là công văn hành chính. Đây sẽ là công cụ để người dân, doanh nghiệp bảo vệ lợi ích của mình”, ông Cung đặt vấn đề.

Ông cũng cho rằng, đây là cách căn bản giải quyết tận gốc vấn đề, nếu không, năm nào Báo cáo Dòng chảy pháp luật của VCCI sẽ còn phải nhắc đi nhắc lại những câu chuyện cũ và nỗi khổ của doanh nghiệp thì sẽ ngày càng tăng lên.

Trần Hoàng Anh

Chậm trễ Long Thành: Nhớ chuyện thần tốc xây dựng sân bay Vân Đồn

Chậm trễ Long Thành: Nhớ chuyện thần tốc xây dựng sân bay Vân Đồn

Quốc hội thông qua nghị quyết xây dựng sân bay Long Thành từ tháng 6/2015. Gần 7 năm trôi qua, công đoạn đền bù giải phóng mặt bằng và xây dựng đều chậm so với kế hoạch.

tin nổi bật

Các quốc đảo Thái Bình Dương trong ‘vòng ngắm’ của Trung Quốc

Chuyến thăm kéo dài 10 ngày của Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị tới các quần đảo Thái Bình Dương giàu tài nguyên đã đưa nơi từng bị coi là "vùng nước khuất ngoại giao" trở thành tâm điểm chú ý trên bản đồ địa chính trị thế giới.

Tác động của khủng hoảng kép đến kinh tế Việt Nam

Những hệ lụy của khủng hoảng kép trên thế giới đã nêu trong bài trước sẽ có thể ảnh hưởng xấu đến phục hồi kinh tế đến nước ta như thế nào?

Khủng hoảng kép chưa từng có tiền lệ

Cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu lần này có 2 đặc điểm nổi bật, chưa có tiền lệ so với các cuộc khủng hoảng trước mà nhân loại từng chứng kiến.

Khẩu trang và miễn dịch cộng đồng

Gần đây, tôi đến một cơ quan nhà nước nhưng không được cho vào. Những người bảo vệ - trong khi không hề đeo khẩu trang - dứt khoát không cho tôi đi qua cổng vì không có khẩu trang.

Viết giữa hai dòng chữ trên báo và trên Facebook

Gần đây, trên Facebook tôi viết một status ngắn phê phán một bức ảnh chụp tấm áp phích cổ động SEA Games 31. Tấm áp phích đó có tận 5 lỗi ngữ pháp rất ngớ ngẩn, cả tiếng Anh lẫn tiếng Việt, ví dụ, “Đại hội thể thao Đông Lam Á”, “Welcom”.

Thực nghiệm bắn nỏ thần: Tìm về truyền thuyết để minh chứng lịch sử oai hùng

Đánh giá kết quả thực nghiệm bắn nỏ Liên Châu tại khu di tích Cổ Loa, các nhà khoa học, tướng lĩnh quân đội cơ bản cho rằng đây là công trình nghiên cứu có hiệu quả, nỏ bắn được nhiều mũi tên, có tầm xa và độ sát thương…

Bệnh viện mà lại thiếu thuốc, điểm nghẽn ở đâu cần xóa ngay

Đúng như những gì đã dự đoán mấy tháng trước, chuỗi cung ứng thuốc chữa bệnh đã thực sự bị đứt gãy, nhiều bệnh viện lâm vào tình trạng thiếu thuốc và vật tư y tế.

Món nợ mang tên độc quyền vàng

Câu chuyện tranh cãi về quản lý thị trường vàng dường như đã có tín hiệu để đi đến hồi kết.

Chuyện thu thuế, thị trường đất đai từ trả lời của Bộ trưởng Hồ Đức Phớc

Tại phiên chất vấn của Quốc hội hôm qua, có một số quan điểm rất đáng lưu tâm về sự phát triển của thị trường bất động sản, về thị trường đất đai.

Đổi mới ngành ngoại thương, hội nhập kinh tế từ bên trong

Anh Ba Châu vào gặp anh em chúng tôi và đề nghị xây dựng đề cương về cải cách hệ thống ngân hàng. Sau đề tài về ngân hàng, chúng tôi tập trung nghiên cứu về việc đổi mới ngành ngoại thương và hội nhập kinh tế từ bên trong (kinh tế vùng).

Tân Thủ tướng Australia bước lên đỉnh cao nhờ nghị lực phi thường

Với câu chuyện cá nhân đầy xúc động và nghị lực phi thường, ông Anthony Albanese dẫn dắt Công đảng Australia vượt qua thách thức của phe đối lập và trở thành Thủ tướng mới của xứ sở chuột túi.

Thành phố của Đức và cách dạy những bài học lịch sử

Cách dạy và học lịch sử. Các câu hỏi lịch sử. Ôn cố tri tân, không chỉ để rút kinh nghiệm mà còn để nhìn về tương lai, dự báo và chuẩn bị, và còn ngăn chặn và răn đe: lịch sử sẽ phán xét.

Những rào cản đất đai

Đất đai là nguồn lực rất lớn nhưng lại đang bị trói bởi nhiều quy định, làm cho nguồn lực này chưa thể thị trường hóa, trở thành nguồn lực cho nền kinh tế.

Đồng bằng sông Cửu Long: Quy hoạch phải vượt lên trên lợi ích cục bộ địa phương

Hội nghị cán bộ toàn quốc diễn ra mới đây nhằm triển khai phương hướng phát triển kinh tế - xã hội đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Học thuyết Monroe của Australia giữa thỏa thuận an ninh Trung Quốc - Solomon

Sự đổ dồn chú ý về hiệp ước an ninh gần đây giữa Trung Quốc và quần đảo Solomon làm sáng tỏ khái niệm về phạm vi ảnh hưởng trong khu vực của Australia. Tại sao Australia lại cảm thấy lo lắng?