Ủy ban Bầu cử Trung ương Israel đã hoàn tất việc kiểm phiếu trong cuộc bầu cử Quốc hội diễn ra hôm 27/10, khối của Thủ tướng Benjamin Netanyahu duy trì được thế dẫn đầu với 53 ghế.
Cả hai liên minh chính - một bên do đảng Likud cánh hữu của Thủ tướng Benjamin Netanyahu dẫn đầu và bên kia do đảng trung dung Yashar của cựu Tổng tư lệnh quân đội Gadi Eisenkot lãnh đạo - đều không đạt được 61 ghế cần thiết để chiếm đa số tại Quốc hội gồm 120 ghế của Israel (Knesset) và giành quyền tự thành lập chính phủ mới.
Vậy thế bế tắc chính trị có thể được tháo gỡ như thế nào? Chắc chắn điều này không hề dễ dàng khi những chia rẽ sâu sắc về chính trị và tư tưởng khiến việc hình thành một liên minh trở thành thách thức.
Nếu các nhà lãnh đạo đảng không thể tìm ra giải pháp trong vòng 12 tuần theo luật định, người dân Israel sẽ phải quay lại các điểm bỏ phiếu lần nữa. Theo hãng tin BBC và đài CNN, dưới đây là một số kịch bản tiềm năng có thể giúp Israel thoát khỏi cuộc khủng hoảng hiện tại:
Chính phủ đoàn kết dân tộc do ông Netanyahu lãnh đạo
Câu hỏi đặt ra là ông Netanyahu có thể thuyết phục ông Eisenkot cùng tham gia một chính phủ đoàn kết dân tộc. Để làm được điều này, ông Eisenkot sẽ phải từ bỏ cương lĩnh chính trị cốt lõi của mình. Cựu Tổng tư lệnh quân đội Israel từng xây dựng hình ảnh bản thân như lựa chọn thay thế duy nhất cho ông Netanyahu và chiến dịch tranh cử của ông cũng dựa trên mục tiêu lật đổ vị thủ tướng này.
Trong đêm bầu cử 27/10, khi xuất hiện tại trụ sở chiến dịch tranh cử của đảng, ông Eisenkot đã kêu gọi ông Netanyahu "hãy tuyên bố rút lui khỏi đời sống chính trị ngay hôm nay", đồng thời tuyên bố đám đông rằng người dân Israel đã chán ngấy "văn hóa dối trá, sự chia rẽ và kích động" của thủ tướng sắp mãn nhiệm.
Tuy nhiên, đó là trước khi một trong những cuộc thăm dò cử tri quan trọng, vốn từng dự báo khối của ông Eisenkot dẫn trước, được điều chỉnh lại và cho thấy ông Netanyahu đã vượt lên trên.
Ông Netanyahu có thể cố gắng thuyết phục đảng Yashar của ông Eisenkot tham gia cùng đảng Likud của mình trong một chính phủ đoàn kết, bằng cách từ bỏ các đảng cực hữu và các đảng Do Thái giáo cực đoan mà ông đang liên minh cùng. Tuy nhiên, tại trụ sở đảng Likud tối 29/10, ông Netanyahu đã gửi lời cảm ơn đến các "đối tác trung thành" và kêu gọi thành lập một "chính phủ cánh hữu vững mạnh", phát biểu được hiểu là dấu hiệu cho thấy ông dự định duy trì liên minh hiện tại.
Một yếu tố có thể làm tăng khả năng thành lập chính phủ đoàn kết chính là một cuộc xung đột mới với Iran. Điều này sẽ tạo áp lực đáng kể, buộc các nhà lãnh đạo đảng phái phải gạt bỏ bất đồng chính trị để hợp tác với nhau. Trong những ngày trước cuộc bầu cử, truyền thông Israel và Mỹ đưa tin ông Netanyahu đang thúc đẩy các cuộc tấn công mới nhắm vào Iran, đồng thời gây sức ép để Tổng thống Mỹ Donald Trump phê chuẩn sự tham gia của Washington.
Những người chỉ trích ông Netanyahu chắc chắn sẽ coi đây là một nỗ lực nhằm cứu vãn sự nghiệp chính trị của chính khách này bằng cách khơi mào một cuộc xung đột khu vực khác.
Liên minh do Eisenkot dẫn đầu cùng các đảng Ảrập
Đây sẽ là một bước ngoặt chấn động đối với chính trường Israel. Trong lịch sử, chỉ có một đảng Ảrập độc lập từng chính thức tham gia một liên minh cầm quyền (vào năm 2021), nhưng liên minh đó cũng không tồn tại được lâu.
Ông Eisenkot cùng hầu hết các đảng của người Do Thái trong khối của mình (ngoại trừ một đảng) đều đã tuyên bố loại trừ khả năng cùng tham gia chính phủ với các đảng Ảrập. Song, hiện tại, đây lại là con đường duy nhất để phe đối lập giành được thế đa số tại Knesset.
Các đảng Ảrập chính là tâm điểm chú ý trong đêm bầu cử. Họ dường như đã vượt xa mọi dự đoán khi giành được số ghế kỷ lục là 19 nhờ vào tỷ lệ cử tri Ảrập đi bầu cao chưa từng thấy. Cộng đồng người Ảrập chiếm khoảng 1/5 dân số tại Israel nhưng thường tự nhận họ là công dân Palestine tại Israel.
Trong nhiều năm, cộng đồng này đã tẩy chay các cuộc bầu cử tại Israel với lý do việc bỏ phiếu đồng nghĩa với sự hợp thức hóa một hệ thống đối xử với họ như những công dân hạng hai. Tuy nhiên, động lực khiến họ đi bỏ phiếu ngày 27/10 chính là mong muốn lật đổ liên minh cầm quyền cánh hữu nhất trong lịch sử Israel.
Đảng "Danh sách Ảrập thống nhất", dự kiến giành được 8 ghế, khẳng định sẵn sàng tham gia một chính phủ do phe đối lập đứng đầu. Trong khi đó, liên minh "Danh sách chung", dự kiến giành được 11 ghế, cho biết họ sẽ ủng hộ chính phủ đó từ bên ngoài.
Dẫu vậy, hiện nhà lãnh đạo người Do Thái duy nhất ủng hộ kịch bản này là ông Yair Golan từ đảng "Những người Dân chủ". Hơn nữa, một liên minh như vậy sẽ vô cùng mong manh, đặc biệt khi đối mặt với các vấn đề nhạy cảm như tình hình tại Dải Gaza và vùng Bờ Tây bị chiếm đóng. Việc các đảng phái của người Do Thái đồng loạt phản đối sự tham gia của người Ảrập phản ánh những chia rẽ sâu sắc tại Israel.
Liên minh đa số do ông Netanyahu dẫn đầu, có sự góp mặt của các nhân vật cánh hữu đối lập
Viễn cảnh này phụ thuộc vào việc liệu Thủ tướng Netanyahu có thể thuyết phục các đảng cánh hữu trong khối của đối thủ Eisenkot tách ra để tham gia liên minh cầm quyền của ông hay không.
Hai ứng viên tiềm năng nhất cho kịch bản này là Naftali Bennett, đồng lãnh đạo liên minh chính trị Beyachad và Avigdor Lieberman, lãnh đạo đảng Yisrael Beiteinu. Cả hai đều là những người theo đường lối cánh hữu, có quan điểm cứng rắn về an ninh và có chung một số lập trường chính trị với ông Netanyahu.
Tuy nhiên, cả ông Bennett và ông Lieberman đều từng vận động tranh cử với mục tiêu rõ ràng là lật đổ Thủ tướng Netanyahu, đồng thời ủng hộ việc mở rộng nghĩa vụ quân sự sang cả cộng đồng Do Thái Chính thống giáo cực đoan, điều từng dẫn đến xung đột trực tiếp với hai đảng của cộng đồng đồng này trong chính phủ của ông Netanyahu. Do đó, khó có khả năng họ sẽ hợp tác với nhau.
Một số ý kiến nhận định các đảng của ông Bennett và ông Lieberman có thể thay thế các đảng của cộng đồng Do Thái Chính thống giáo cực đoan, nhưng kết quả bầu cử sơ bộ cho thấy liên minh đó có thể không giành đủ số ghế cần thiết để tạo thế đa số trong Knesset.
Bầu cử mới
Nếu không kịch bản nào nêu trên thành hiện thực, kết quả mặc định sẽ là tổ chức bầu cử mới. Nhiều người coi đây là một thắng lợi ngầm đối với ông Netanyahu vì ông sẽ tiếp tục giữ vai trò thủ tướng tạm quyền cho đến khi các cuộc bỏ phiếu mới diễn ra và cơ hội thắng cử của ông có thể cao hơn.
Theo một số nhà phân tích, trong trường hợp này, tỷ lệ cử tri Ảrập đi bỏ phiếu cao như vừa qua khó có thể lặp lại, nhất là khi việc họ đạt số ghế kỷ lục trong quốc hội không mang lại bất kỳ thay đổi nào. Hơn nữa, điều đó cũng có thể thúc đẩy thêm các cử tri cánh hữu tham gia bỏ phiếu trong lần bầu cử thứ hai.
Ông Netanyahu cũng có thể đặt cược rằng khoảng 70.000 người Israel từ nước ngoài trở về nước để bỏ phiếu, nhóm cử tri được cho có xu hướng không ủng hộ ông, sẽ không làm như vậy một lần nữa.
Ngoài ra, một số đảng cánh hữu từng không vượt qua được ngưỡng 3,25% số phiếu cần thiết để giành ghế trong quốc hội có thể sẽ nhận được ít phiếu hơn, hoặc thậm chí không tham gia tranh cử. Điều này sẽ giúp đảng Likud và các đồng minh của họ có thêm phiếu bầu.
Trong giai đoạn 2019 - 2022, Israel đã tổ chức 5 cuộc bầu cử riêng biệt, khi ông Netanyahu và các đối thủ liên tục thất bại trong việc tìm cách hợp tác với nhau.
Cuộc bầu cử ở Israel diễn ra trong bối cảnh nước này đang xung đột với Iran. Liệu sự thay đổi trong ban lãnh đạo Israel có ảnh hưởng tới chiến lược của Tel Aviv đối với Tehran?
Ủy ban Bầu cử trung ương Israel (CEC) cho biết với hơn 90% số phiếu đã được kiểm đếm, khối ủng hộ Thủ tướng Benjamin Netanyahu dự kiến giành được 53 ghế trong Quốc hội (Knesset), tạm dẫn trước liên minh của đối thủ Gadi Eisenkot với 48 ghế.
Cựu Tổng tham mưu trưởng quân đội Israel Gadi Eisenkot, 66 tuổi, đang được coi là đối thủ trực tiếp nặng ký nhất của Thủ tướng Benjamin Netanyahu trong cuộc bầu cử quan trọng ở nước này.
.svg){kind=icon}
