Biển Đông: Nơi lợi ích Mỹ-Trung chồng lấn

“Biển Đông là một “vùng xám” cưỡng ép mà tại đó các lợi ích của Mỹ và Trung Quốc (TQ) chồng lấn hoặc xung đột nhau”, Tiến sĩ Brian Eyler nói.

“Biển Đông là một “vùng xám” cưỡng ép mà tại đó các lợi ích của Mỹ và Trung Quốc (TQ) chồng lấn hoặc xung đột nhau”, Tiến sĩ Brian Eyler nói.

Trung Quốc bày ma trận lôi kéo học giả quốc tế
Ứng phó với ma trận thông tin của Trung Quốc

Từ "mối đe dọa" Trung Quốc tới "thách thức" Trung Quốc
Tranh chấp lãnh thổ: Trung Quốc lãnh đòn pháp lý từ Philippines
Trung Quốc không có sức hút nào ngoài con bài kinh tế
Tỉnh táo trước đòn nghi binh của Trung Quốc

Bắc Kinh bị đưa lên “ghế nóng”

Cho dù vấn đề Biển Đông đã bị gạt ra khỏi chương trình nghị sự Hội nghị Cấp cao Diễn đàn Hợp tác kinh tế Châu Á–Thái Bình Dương (APEC) vừa qua tại Philippines nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc các nước thành viên không dám nói về chủ đề này.

Vì biết các tranh cãi tại Biển Đông sẽ không thể giải quyết sau một đêm cũng như các căng thẳng xuất phát từ các hành động của TQ trên biển sẽ không bỗng dưng dừng lại nên các nước trong khu vực luôn tìm tới những diễn đàn đa phương liên quan để lên tiếng về vấn đề này.

{keywords}
Các công trình xây dựng trái phép của Trung Quốc trên Biển Đông. 

Hồi tuần trước, Bắc Kinh đã bị đưa lên “ghế nóng” trong các cuộc gặp bên lề tại Diễn đàn An ninh khu vực ASEAN (ARF) và Hội nghị thượng đỉnh Đông Á (EAS).

Tại cuộc hội đàm với Tổng thống nước chủ nhà Aquino nhân chuyến thăm Philippines, Tổng thống Obama đã góp lời kêu gọi TQ ngừng các hành động xây dựng đảo nhân tạo trái phép tại Biển Đông cũng như hành động quân sự hóa các đảo này. Ông nhấn mạnh, “cần có những bước đi táo bạo” để giảm căng thẳng.

Theo tiến sĩ Lê Hồng Hiệp, nghiên cứu viên khách mời tại Viện Nghiên cứu Đông Nam Á (ISEAS), Singapore, giảng viên của Khoa Quan hệ quốc tế, Đại học Quốc gia TPHCM, với Việt Nam, tranh chấp Biển Đông là vấn đề lớn nhất trong quan hệ với TQ và cũng là vấn đề an ninh. Nhưng Việt Nam còn có những mối quan tâm khác liên quan đến TQ như sự phụ thuộc quá mức vào hàng hóa nhập khẩu từ TQ, và sự ảnh hưởng ngày càng lớn của Bắc Kinh lên các nước láng giềng phía Tây là Lào và Campuchia.

Biển Đông-“Vùng xám” cưỡng ép

Cũng bàn về vấn đề Biển Đông, ông Brian Eyler, chuyên gia về các vấn đề xuyên biên giới tại vùng Mekong và chuyên gia về hợp tác kinh tế giữa TQ với Đông Nam Á đã phân tích sâu hơn về khía cạnh hợp tác và cạnh tranh giữa các nước lớn.

Ông Eyler dẫn lời chuyên gia Micheal Green (thuộc Trung tâm nghiên cứu quốc tế và chiến lược–CSIS) để mô tả Biển Đông là một “vùng xám” (grey zone, tức vùng kiểm soát) ép buộc khi Mỹ và TQ sử dụng tranh chấp tại đây để gây sức ép lên các nước có yêu sách, nhằm tạo lợi thế cho lịch trình chính sách đối ngoại của mình.

Mở rộng khái niệm vùng xám ép buộc này, bao gồm cả các vùng xám hợp tác và vùng xám cạnh tranh trong quan hệ Trung–Mỹ, ông Eyler cho rằng, APEC là diễn đàn quan trọng để xác định những vùng xám hợp tác hoặc cạnh tranh khác, mà tại đó các lợi ích của Mỹ và TQ chồng lấn hoặc xung đột nhau.

Chính vì vậy, để làm sâu sắc hơn chính sách tái cân bằng tại Châu Á, Mỹ sẽ tăng tiếp xúc với các đối tác APEC, trong đó có TQ, tại các vùng hợp tác như biến đổi khí hậu và chống khủng bố, đồng thời tạo ra các cấu trúc cạnh tranh với TQ tại các vùng cạnh tranh như an ninh mạng, các thỏa thuận tự do thương mại, và đặc biệt là sự quản lý năng lượng và tài nguyên tại vùng cực và khu vực lục địa Đông Nam Á. Tập trung vào các vùng hợp tác và cạnh tranh này sẽ tạo ra sự hội nhập kinh tế, từ đó dẫn tới kết quả là tăng cường, chứ không phải là làm tắc nghẽn, mối quan hệ Mỹ-Trung.

Đúng như ông nhận định, Mỹ đã tận dụng các cơ hội tại APEC để biến các vùng xám cạnh tranh (như Biển Đông) thành các vùng hợp tác. Không khó để thấy, chính sách tái cân bằng của Mỹ tại Châu Á đã tạo ra không gian trong bối cảnh của tranh chấp tại Biển Đông đối với các nước như Philippines hay Việt Nam để làm sâu sắc hơn quan hệ an ninh và bắt đầu xây dựng các cơ chế chia sẻ tài nguyên. Indonessia và Malaysia cũng sẽ làm theo.

“Rồi một ngày, cái đà này sẽ dẫn tới chủ nghĩa đa phương trong ASEAN, mà Mỹ và TQ là những đối tác bên ngoài quan trọng”, ông Eyler nhận định.

Bằng chứng rõ nhất và mới nhất là Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP). Sự mở rộng TPP đã là chủ đề chính tại Cấp cao APEC dù rằng thỏa thuận vừa được ký kết này vẫn chưa nhận được sự phê chuẩn của các quốc gia thành viên. TPP là một sáng kiến của APEC, và mọi thành viên TPP phải là thành viên APEC.

Những điều kiện thương mại mới được đưa ra, cùng với việc lương tăng và kinh tế giảm tốc ở TQ sẽ dẫn tới một sự thay đổi lớn trong chuỗi giá trị toàn cầu. Các nước không phải thành viên TPP tại Đông Nam Á như Thái Lan, Indonesia và Philippines sẽ khó tránh khỏi việc phải phản ứng với các cơ hội đã mất mà các nước TPP như Việt Nam và Malaysia được hưởng, và họ bắt đầu tính đến việc gia nhập thỏa thuận tự do thương mại lớn nhất hành tinh này.

Linh Thảo

tin nổi bật

Báo chí phải trở thành tổ chức công nghệ

Cách đây hơn 20 năm, nhiều tổng biên tập vô cùng tự hào về việc máy in còn đang chạy, hàng chục đầu mối đã ngồi ăn bánh mì để đợi lấy báo đi rao bán.

Đổi mới con người ở vùng đất là mặt tiền quốc gia

Cần nhìn thẳng vào sự thật là khu vực đẹp nhất của đất nước, địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng lại có nhiều chỉ số phát triển thấp hơn mức trung bình của cả nước.

Tiếng chuông cảnh báo sau chuyện đình chỉ hoạt động của một sở

Hôm qua, một câu chuyện hy hữu được báo chí đưa tin: Sở Nội vụ bị tạm đình chỉ hoạt động 1 tháng vì chưa đảm bảo yêu cầu về phòng cháy chữa cháy (PCCC).

Truyền thông là chức năng của chính quyền

Khi các cấp chính quyền chủ động phối hợp truyền thông với các cơ quan báo chí sẽ là nền tảng quan trọng nhất cho việc làm chủ tình hình trong bối cảnh hiện nay.

Cơ hội của Việt Nam trước vòng cải cách mở cửa mới của Trung Quốc

Bản thân mỗi nước đều đang hướng đến phát triển chất lượng cao. Trong giai đoạn trước, điểm tăng trưởng của quan hệ Việt - Trung là thương mại, thầu khoán công trình. Hiện nay và sắp tới điểm tăng trưởng mới của quan hệ Việt - Trung sẽ là gì?

Những thông điệp về trái phiếu doanh nghiệp

Có một điểm cần nhấn mạnh: tuyệt đại đa số trái phiếu doanh nghiệp là có tài sản đảm bảo hoặc được bảo đảm bởi các tổ chức tín dụng.

Việt Nam sẽ vượt bẫy thu nhập trung bình theo cách nào

Việt Nam nỗ lực trở thành quốc gia thu nhập trung bình cao và thu nhập cao vào năm 2035 và 2045. Tuy nhiên, chúng ta phải vượt qua thách thức không hề nhẹ, nhất là về thể chế.

Thủ tướng Võ Văn Kiệt, nhà lãnh đạo cải cách tâm huyết

Thủ Tướng Võ Văn Kiệt là nhà lãnh đạo đi tiên phong trong thực hiện cải cách và hội nhập của đất nước ta. Ông đã dũng cảm thực hiện những quyết định đột phá tầm chiến lược để đưa đất nước đi lên.

Tầm nhìn quốc gia Qatar qua lăng kính World Cup

Qatar đã làm nên lịch sử khi lần đầu tiên đưa sự kiện thể thao được theo dõi nhiều nhất trên toàn cầu đến Thế giới Ả Rập và Hồi giáo.

Ông Sáu Dân và đổi mới thể chế

Ngày 9/8/1995, trước Đại hội Đảng lần thứ 8, Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã gửi một bức thư tâm huyết cho Bộ Chính trị nêu quan điểm, tư tưởng, khuyến nghị và cảnh báo về một số vấn đề có tầm chiến lược đối với đất nước vào thời điểm lịch sử đó.

‘Ý Đảng, lòng Dân’

Hôm qua, một người bạn của tôi thông báo, chị đã không rút trước hạn món tiền gửi ngân hàng đang được kiểm soát đặc biệt. Tôi biết, tâm lý chị cũng khá cồn cào vì chị liên tục hỏi ý kiến của tôi trong cả tuần trước.

Nhà lãnh đạo dám chịu trách nhiệm “phá rào”

“Sử học không nên chỉ đánh giá một con người xem họ đạt đến đỉnh cao nào mà còn phải xem khi họ nằm xuống, đã có bao nhiêu dòng nước mắt”.

Nhà giáo là nhân tố cốt lõi quyết định sự thành công của đổi mới giáo dục

Bộ trưởng GĐ-ĐT Nguyễn Kim Sơn bày tỏ, nhà giáo là nguồn lực quan trọng nhất của ngành. Đầu tư cho nhà giáo chính là yếu tố nền tảng của nền tảng, quyết định đến chất lượng và sự thành công của đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.

Hỏi là việc đầu tiên của học

Thời 4.0 hỏi là việc đầu tiên của sự học. Thực tế cho thấy, có những câu hỏi làm thay đổi thế giới

Một sáng kiến cho trái phiếu doanh nghiệp

Đang có nhiều ý tưởng mới mẻ hiến kế cho vấn đề trái phiếu doanh nghiệp, nhưng vấn đề là nguồn “tiền tươi thóc thật” ở đâu ra và ai sẽ là người thực hiện để đảm bảo hiệu quả? Tuần Việt Nam xin giới tiệu ý tưởng của chuyên gia Phạm Xuân Hòe.