Theo Bộ Nội vụ, dự thảo nghị định này sẽ thay thế các quy định hiện hành tại Nghị định 112/2020 và Nghị định 71/2023 về xử lý kỷ luật đối với viên chức.

Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là việc bổ sung, làm rõ các trường hợp loại trừ trách nhiệm và miễn trách nhiệm kỷ luật.

Việc quy định cụ thể các trường hợp nhằm thể chế hóa chủ trương của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, các nghị quyết của Chính phủ, đồng thời bảo đảm sự thống nhất với Luật Viên chức năm 2025.

công chức cấp xã .jpeg
Ảnh minh hoạ: Vũ Điệp

Theo dự thảo, viên chức có hành vi vi phạm nhưng có thể được miễn kỷ luật nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

Được cơ quan có thẩm quyền xác nhận mất năng lực hành vi dân sự tại thời điểm xảy ra hành vi vi phạm.

Vi phạm trong tình thế cấp thiết, do sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan khi thi hành công vụ, được cơ quan có thẩm quyền xác nhận theo quy định của Bộ luật Dân sự và pháp luật về tình trạng khẩn cấp.

Đã thực hiện đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục, không vụ lợi trong quá trình thực hiện nhiệm vụ nhưng phát sinh thiệt hại do nguyên nhân khách quan.

Thực hiện đề xuất đổi mới, sáng tạo đã được cấp có thẩm quyền cho phép; động cơ trong sáng, vì lợi ích chung nhưng phát sinh thiệt hại ngoài ý muốn.

Có hành vi vi phạm đến mức bị xử lý kỷ luật nhưng đã qua đời.

Các trường hợp khác theo quy định của Bộ luật Hình sự và quy định của cấp có thẩm quyền.

Nhiều tình tiết làm tăng nặng mức kỷ luật

Bên cạnh các trường hợp được miễn hoặc loại trừ trách nhiệm kỷ luật, dự thảo cũng quy định rõ các tình tiết có thể làm tăng nặng mức kỷ luật đối với viên chức vi phạm.

Cụ thể, các trường hợp như đã được cơ quan, tổ chức, đơn vị yêu cầu kiểm điểm nhưng không thực hiện, không sửa chữa khuyết điểm; không tự giác nhận trách nhiệm; hoặc gây thiệt hại về vật chất nhưng không bồi hoàn, không khắc phục hậu quả theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền sẽ bị xem xét tăng nặng kỷ luật.

Ngoài ra, các hành vi đối phó, quanh co, cản trở quá trình kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử; bao che cho người vi phạm; đe dọa, trù dập hoặc trả thù người tố cáo, người cung cấp thông tin, chứng cứ cũng được xác định là tình tiết tăng nặng.

Dự thảo cũng nêu rõ các hành vi như vi phạm có tổ chức, là người chủ mưu; cung cấp thông tin sai sự thật; ngăn cản người khác cung cấp chứng cứ; che giấu, sửa chữa, tiêu hủy tài liệu hoặc tạo lập hồ sơ, chứng cứ giả sẽ bị xử lý nghiêm khắc hơn.

Đặc biệt, việc lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc lợi dụng tình trạng khẩn cấp, thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh để trục lợi khi thực hiện chính sách an sinh xã hội, quốc phòng, an ninh cũng được xác định là tình tiết tăng nặng trong xử lý kỷ luật.

Liên quan đến các trường hợp chưa xem xét xử lý kỷ luật, dự thảo nghị định đề xuất bỏ quy định tạm thời chưa xem xét kỷ luật đối với viên chức đang trong thời gian nghỉ hằng năm, nghỉ theo chế độ hoặc nghỉ việc riêng được cấp có thẩm quyền cho phép.

Theo Bộ Nội vụ, việc bãi bỏ quy định này nhằm bảo đảm thống nhất với quy định áp dụng đối với cán bộ, công chức, đồng thời tránh tình trạng lợi dụng việc nghỉ phép để kéo dài hoặc trì hoãn quá trình xử lý kỷ luật.