Ông Ryosuke Ogata, Viện Nghiên cứu Mitsubishi, đề xuất thành phố Đà Nẵng phối hợp Fukuoka tổ chức 'Mì Quảng Tech', sự kiện công nghệ lấy cảm hứng từ 'Ramen Tech' của Nhật Bản.
“Sau khi một startup chiến thắng tại cuộc thi, điều gì sẽ xảy ra tiếp theo”?
Theo ông Edward Lim, Giám đốc Quốc gia NUS Enterprise, Đại học Quốc gia Singapore, đây mới là câu hỏi quan trọng với một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Bởi chiến thắng chỉ nên là bước đầu, còn mục tiêu là giúp doanh nghiệp phát triển thành công ty có năng lực, vươn ra thị trường và tạo ra ngành công nghiệp mới.
Phát biểu tại lễ hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia 2026 sáng 4/10 tại Hà Nội, ông Lim chỉ ra Singapore không trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo chỉ sau một đêm. Quốc gia này không có tài nguyên thiên nhiên và thị trường nội địa lớn, nên ngay từ đầu phải hướng các tham vọng đổi mới sáng tạo ra toàn cầu.
Theo ông, quá trình này cần cách tiếp cận “toàn dân”, trong đó Chính phủ, trường đại học và doanh nghiệp cùng tham gia xây dựng nhân lực, hệ thống và nguồn vốn. Đây cũng là cốt lõi của mô hình “Xoắn ốc ba bên” (Triple Helix).
Singapore đầu tư hơn 125 tỷ SGD cho nghiên cứu và đổi mới sáng tạo từ năm 1991, trong đó bố trí 27 tỷ SGD cho 5 năm tới. Nguồn lực này được phân bổ cho toàn bộ hành trình công nghệ, từ phát minh đến thương mại hóa, nhằm giảm rủi ro ở từng giai đoạn.
Ba yếu tố để startup đi xa
Trong phiên thảo luận chiều cùng ngày tại diễn đàn Tương lai khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia năm 2026, theo ông Lim, ba yếu tố quyết định khả năng phát triển của một hệ sinh thái là nhân tài, đối tác và vốn.
Nhân tài được ông đặt ở vị trí đầu tiên. Từ năm 2002, Đại học Quốc gia Singapore (NUS) đưa sinh viên đến các hệ sinh thái startup ở nước ngoài, trong đó có Thung lũng Silicon, để cọ xát, trải nghiệm cách các doanh nghiệp công nghệ được hình thành và phát triển.
“Không có nhân tài thì không có hệ sinh thái”, ông khẳng định.
Theo ông, một số kỳ lân của Singapore, trong đó có Carousell, được hình thành từ quá trình kết nối nhân tài với các hệ sinh thái bên ngoài. NUS hiện tiếp tục đưa sinh viên ra nước ngoài, trong đó có Việt Nam, đồng thời tiếp nhận sinh viên Việt Nam vào hệ sinh thái Singapore.
Yếu tố thứ hai là đối tác. Ông Lim cho rằng mỗi chủ thể trong hệ sinh thái cần đảm nhận một vai trò khác nhau: Chính phủ đưa ra định hướng, hành lang pháp lý và nguồn vốn; trường đại học cung cấp nhân tài, khoa học và công nghệ; còn doanh nghiệp đóng vai trò bên tiếp nhận, ứng dụng và tạo môi trường thử nghiệm cho sản phẩm.
Cách tiếp cận này cũng phù hợp với định hướng được đặt ra tại diễn đàn, khi hiệu quả đổi mới sáng tạo được yêu cầu đo bằng sản phẩm, công nghệ được làm chủ, tài sản trí tuệ được khai thác, doanh nghiệp nâng cao năng lực và thị trường được mở rộng.
Ông Lim dẫn trường hợp Forte Biotech, startup do hai cựu sinh viên NUS thành lập, trong đó có một người Việt Nam. Doanh nghiệp phát triển dựa trên tài sản trí tuệ được cấp phép từ NUS, sau đó đưa giải pháp xét nghiệm nhanh bệnh trong nuôi trồng thủy sản vào Việt Nam, giúp người nuôi phát hiện rủi ro sớm.
Theo ông, đây là một ví dụ cho thấy nghiên cứu tại trường đại học có thể trở thành doanh nghiệp và giải pháp thương mại nếu được kết nối đúng với thị trường.
Vốn công phải mở đường cho vốn tư nhân
Yếu tố thứ ba là vốn. Tuy nhiên, ông Lim cho rằng vốn công không nên thay thế vốn tư nhân mà cần đóng vai trò vốn mồi, giúp giảm rủi ro ở những giai đoạn đầu để thu hút thêm nguồn lực thị trường.
Tại Singapore, mỗi một USD chi cho nghiên cứu công hiện thu hút gần hai USD vốn đối ứng từ doanh nghiệp. Ông kỳ vọng có thể hợp tác với quỹ đổi mới của Việt Nam để cùng hỗ trợ những dự án do hai nước xây dựng.
Ông cũng đề xuất ba hướng hợp tác Việt Nam - Singapore.
Thứ nhất là trao đổi nhân tài xuyên biên giới, thông qua học bổng và các chương trình đào tạo về đổi mới sáng tạo. Tiếp đó, đồng sáng tạo công nghệ, kết nối nhà nghiên cứu, nhà sáng lập của hai nước để xây dựng doanh nghiệp và đưa phát minh ra thị trường. Cuối cùng là sử dụng vốn công như chất xúc tác cho các dự án có tiềm năng thương mại.
NUS Enterprise hiện xây dựng các chương trình kết nối startup Việt Nam với thị trường Singapore, đồng thời hợp tác với các trường đại học để đưa bài toán của doanh nghiệp lớn đến các startup sở hữu công nghệ đã được kiểm chứng.
Theo ông Lim, mỗi chương trình cần giải quyết một “khoảng trống” cụ thể trên hành trình từ ý tưởng đến thị trường, thay vì chỉ tập trung tạo thêm các cuộc thi hoặc sự kiện khởi nghiệp.
Cách tiếp cận này cũng được các chuyên gia khác tại diễn đàn nhấn mạnh. Đại diện GGGI cho rằng sau giai đoạn thí điểm, công nghệ mới cần tiếp tục được kết nối với đầu tư và thị trường; trong khi các chuyên gia Nhật Bản đề xuất biến các địa phương thành “bãi thử” để doanh nghiệp kiểm nghiệm công nghệ và tìm thị trường.
Ông Lim ví quá trình này với ngành bán dẫn: một thiết kế chip hoàn tất “tape-out” mới chỉ là một cột mốc kỹ thuật, giá trị thực sự phụ thuộc vào những gì xảy ra sau đó để biến thiết kế thành sản phẩm được thị trường chấp nhận.
“Giai đoạn tiếp theo phải sẵn sàng trước khi giai đoạn hiện tại hoàn tất”, ông nói.
Bộ Khoa học và Công nghệ vừa công bố Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2026. Hà Nội dẫn đầu cả nước với 63,80 điểm, xếp trên TPHCM và Hải Phòng.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh: Một quốc gia đổi mới được hình thành từ những con người biết đổi mới và những tổ chức tạo điều kiện cho đổi mới.
.svg){kind=icon}
