Chú trọng phát triển những thế hệ nhân lực có tư duy số, trách nhiệm với dữ liệu

Giai đoạn chuyển từ nhận thức sang hành động thực chất

Ngày 28/5, phiên toàn thể diễn đàn cấp cao chuyển đổi số Việt Nam – châu Á (Vietnam - Asia DX Summit) 2026 chủ đề "Kiến tạo các động lực mới cho tăng trưởng 2 con số" đã được Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ CNTT Việt Nam – VINASA tổ chức tại Hà Nội.

Trong thông điệp gửi tới diễn đàn, ông Nguyễn Duy Ngọc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã nhấn mạnh sự phù hợp của chủ đề diễn đàn với mục tiêu Đại hội Đảng lần thứ XIV, đồng thời khẳng định: "Thực tiễn hiện nay cho thấy, chuyển đổi số không còn là sự lựa chọn, mà là động lực phát triển. Những giải pháp công nghệ "Make in Vietnam" từ hạ tầng đám mây tự chủ, đến các giải pháp tài chính số giúp giảm thời gian giao dịch thương mại quốc tế từ hàng tuần xuống dưới một ngày, hay những mô hình quản trị thông minh, trợ lý ảo AI, giải pháp căn cước số công dân... đang từng bước làm thay đổi diện mạo kinh tế - xã hội của đất nước”.

Cùng với việc chỉ rõ những lực cản, điểm nghẽn nội tại ảnh hưởng đến hành trình đi tới mục tiêu tăng trưởng hai con số của kinh tế đất nước, ông Nguyễn Duy Ngọc cũng cho hay: “Chúng ta đang đứng ở năm 2026 - một cột mốc mà tôi gọi là "Giai đoạn chuyển từ nhận thức sang hành động thực chất". Kiến tạo động lực mới cho tăng trưởng hai con số đòi hỏi chúng ta phải có những tư duy đột phá, hành động quyết liệt và không đi theo những lối mòn cũ”.

Từ đó, ông Nguyễn Duy Ngọc đề nghị diễn đàn tập trung thảo luận, hiến kế và triển khai mạnh mẽ 5 định hướng chiến lược gồm: Đột phá mạnh mẽ về thể chế, tháo gỡ mọi rào cản cho đổi mới sáng tạo; chuyển đổi số phải đi đôi với cấu trúc lại hệ thống và chuẩn hóa quy trình; phải xây dựng được một hạ tầng số hiện đại, đồng bộ, tạo lập và liên thông dữ liệu; chuyển dịch từ “ứng dụng công nghệ” sang “làm chủ công nghệ lõi” và tự chủ số; chiến lược phát triển nguồn nhân lực công nghệ số mang tầm nhìn toàn cầu.

Trong đó, với chiến lược phát triển nguồn nhân lực công nghệ số, ông Nguyễn Duy Ngọc khẳng định: “Con người luôn là yếu tố quyết định mọi sự thành bại”, đồng thời chỉ rõ: “Để phục vụ mục tiêu bứt phá kinh tế số, chúng ta cần một cuộc cách mạng về giáo dục và đào tạo. Tôi đề nghị các bộ, ngành phối hợp chặt chẽ với các viện nghiên cứu, trường đại học và cộng đồng doanh nghiệp xây dựng các chương trình đào tạo chất lượng, hiệu quả, chú trọng đào tạo ra những thế hệ con người có tư duy số, có trách nhiệm với dữ liệu và có khát vọng cống hiến, đổi mới sáng tạo”.

Chuyển đổi AI cần đi song song với chuyển đổi nguồn nhân lực

Phát biểu tại diễn đàn, Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương cho biết, tại Hội nghị tổng kết một năm thực hiện Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã xác định: Nếu năm 2025 là giai đoạn “khởi động, chạy đà” thì năm 2026 Việt Nam phải chuyển ngay sang giai đoạn “tăng tốc”, với phương châm hành động “Hành động đột phá, lan tỏa kết quả”.

“Với những nền tảng quan trọng đã làm được của năm 2025 trong lĩnh vực chuyển đổi số, nhiệm vụ trọng tâm của năm 2026 là chuyển hóa nền tảng thể chế đó thành kết quả cụ thể; phải đưa các cơ chế, chính sách về chuyển đổi số thực sự đi vào cuộc sống để phục vụ cho người dân và doanh nghiệp tạo ra những lợi ích thực tế”, ông Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh.

Ở góc độ của VINASA, ông Ngô Diên Hy, Phó Chủ tịch Hiệp hội đề xuất, song song với việc dồn nguồn lực cho R&D để chiếm lĩnh các không gian phát triển mới, cộng đồng doanh nghiệp số cũng cần kích hoạt chiến dịch “Bình dân hóa công nghệ”.

“Các doanh nghiệp công nghệ số hãy đóng gói những công nghệ vĩ mô, phức tạp nhất thành những hệ sinh thái giải pháp AI "Plug & Play" tinh gọn với chi phí tối thiểu để trao chiếc "gậy phép công nghệ" này cho hàng triệu doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh cá thể”, ông Ngô Diên Hy chia sẻ.

Từ thực tế hỗ trợ các tổ chức chuyển đổi số, Tổng giám đốc MISA Lê Hồng Quang cho hay, nếu trước đây một doanh nghiệp muốn xử lý khối lượng công việc lớn hơn thường phải tăng thêm nhân sự, thì với AI Agent, cùng một đội ngũ có thể đảm nhận khối lượng công việc lớn hơn nhiều lần. Điểm khác biệt quan trọng là: AI không chỉ giúp tiết kiệm chi phí, mà quan trọng hơn là giúp doanh nghiệp làm được nhiều việc hơn, phục vụ khách hàng tốt hơn và tạo ra nhiều giá trị hơn với cùng nguồn lực.

Nhấn mạnh quan điểm “Chuyển đổi AI thực chất là sự chuyển đổi của con người", ông Nguyễn Xuân Phong, Giám đốc Chuyển đổi AI, Tập đoàn FPT cũng phân tích: AI hiện đã trở thành ưu tiên chiến lược của đa số doanh nghiệp toàn cầu, song tỷ lệ ứng dụng thành công vào vận hành thực tế vẫn còn hạn chế.

Cụ thể, một nghiên cứu chỉ ra rằng, dù có tới 87% doanh nghiệp coi AI là ưu tiên hàng đầu, chỉ khoảng 12% thực sự đưa AI vào hệ thống sản xuất. Điều này cho thấy thách thức lớn không nằm ở công nghệ mà ở cách tiếp cận và năng lực triển khai.

Từ thực tế đó, chuyên gia FPT đề xuất phương pháp luận CASAN như một “bản đồ trưởng thành AI” giúp các tổ chức, doanh nghiệp xác định vị trí hiện tại, lộ trình phát triển và cách tạo ra giá trị thực từ AI. Gồm 5 cấp độ, mô hình này phản ánh hành trình từ thử nghiệm đến tái cấu trúc toàn diện doanh nghiệp xoay quanh AI.

“Để đạt được mục tiêu tăng trưởng hai chữ số ở cấp quốc gia, AI không thể phát huy hiệu quả nếu thiếu đi yếu tố con người. Vì thế, chuyển đổi AI cần đi song song với chuyển đổi nguồn nhân lực, giúp doanh nghiệp và xã hội sẵn sàng thích ứng với mô hình vận hành mới”, chuyên gia FPT nhận định.