Tượng Phật Đồng Dương được đánh giá là pho tượng cổ nhất và đẹp nhất Đông Nam Á, mang phong cách Amaravati của Ấn Độ được tìm thấy ở Quảng Nam (cũ) vào năm 1911.
Phát biểu tại buổi tiếp đoàn chuyên gia Cơ quan Khảo cổ Ấn Độ (ASI), Phó Chủ tịch UBND TP Nguyễn Thị Anh Thi cho biết, dự án bảo tồn nhóm E-F tại Thánh địa Mỹ Sơn không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật đơn thuần mà còn là biểu tượng cụ thể và sinh động của mối quan hệ hợp tác chiến lược, bền chặt giữa Việt Nam và Ấn Độ trong lĩnh vực bảo tồn di sản văn hóa.
“Đây là cầu nối giữa hai nền văn minh lớn của châu Á - nền văn minh Ấn Độ và nền văn hóa Chăm Pa tại Việt Nam - thể hiện qua những viên gạch cổ được phục hồi bằng bàn tay của các chuyên gia và công nhân hai nước", Phó Chủ tịch UBND TP nhấn mạnh.
Dự án bảo tồn, trùng tu nhóm E-F, Di sản thế giới Khu đền tháp Mỹ Sơn (thôn Mỹ Sơn, xã Thu Bồn, TP Đà Nẵng) được triển khai theo Bản ghi nhớ ký kết giữa Chính phủ hai nước vào ngày 28/10/2014 tại New Delhi và Ý định thư bổ sung ký kết ngày 1/8/2024, giai đoạn thực hiện 2025-2029. Dự án được Chính phủ Ấn Độ tài trợ với kinh phí khoảng 115 tỷ đồng; nguồn đối ứng từ Việt Nam chi trả cho 100 công nhân trong 5 năm khoảng 45 tỷ đồng.
Nhóm E-F là tổ hợp kiến trúc đền tháp gạch cổ nằm về phía Đông Bắc của khu đền tháp Mỹ Sơn, có niên đại từ thế kỷ 7 đến thế kỷ 11, mang các phong cách nghệ thuật Chăm Pa đặc sắc như phong cách Hòa Lai, Trà Kiệu - là nơi lưu giữ những giá trị tôn giáo, nghệ thuật và kiến trúc tiêu biểu nhất của nền văn minh Chăm Pa. Đây là tổ hợp đền tháp mang tín ngưỡng Shiva giáo sớm ở Chăm Pa. Tuy nhiên, do hậu quả chiến tranh và những tác động của thời gian, nhóm E-F hiện đang trong tình trạng kỹ thuật và bảo tồn rất kém, nhiều công trình bị sập đổ, biến dạng, nghiêng lún, cần được khẩn trương trùng tu.
Theo báo cáo của các chuyên gia, trong năm 2025, đoàn chuyên gia Cơ quan Khảo cổ Ấn Độ và Ban Quản lý Di sản Văn hóa Thế giới Mỹ Sơn đã hoàn thành được 20% khối lượng của dự án, bao gồm trùng tu tháp cổng F2, tháp cổng E2, nhà dài E3, hệ thống tường bao, công trình chống xâm thực suối và kiểm soát nước bề mặt…
Dự kiến, trong năm 2026 sẽ mở cửa cho khách tham quan phía Tây của nhóm E-F, mở cửa đón du khách tham quan các hoạt động bảo tồn, trùng tu tại nhóm E-F.
Theo kế hoạch, từ tháng 5/2026 đến tháng 3/2027, nhóm chuyên gia tập trung trùng tu đền F1, đền E5, đền E6, tường bao, mương thoát nước và hệ thống thoát nước khu vực di tích.
Tiếp nhận những chia sẻ của đoàn chuyên gia ASI, Phó Chủ tịch UBND TP Nguyễn Thị Anh Thi cho biết, chính quyền thành phố sẽ luôn đồng hành, tạo mọi điều kiện thuận lợi để đoàn hoàn thành tốt nhiệm vụ chuyên môn. Đồng thời, mong muốn tiếp tục mở rộng hợp tác với ASI không chỉ trong lĩnh vực bảo tồn di sản mà còn trong các lĩnh vực giao lưu học thuật, nghiên cứu khoa học, đào tạo nguồn nhân lực di sản...
Giữa thung lũng xanh thẳm, khu đền tháp Mỹ Sơn được ví như “thung lũng của các vị thần Champa”, nơi lưu giữ các tháp gạch, phù điêu sa thạch, dấu tích thờ tự cổ. Đây được xem là trung tâm văn hóa, tín ngưỡng và kiến trúc Champa lớn bậc nhất Việt Nam.
Từng là trung tâm Phật giáo lớn bậc nhất Đông Nam Á, Phật viện Đồng Dương (Đà Nẵng) nay chỉ còn là phế tích phủ cỏ dại. Song những “báu vật” khai quật tại đây vẫn hé lộ thời kỳ rực rỡ của Phật giáo và nghệ thuật Chămpa hơn một thiên niên kỷ trước.
.svg){kind=icon}
