Bàn về vấn đề bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thắm, giảng viên ngành Truyền thông chuyên nghiệp, Đại học RMIT Việt Nam nhấn mạnh sự song hành của yêu cầu trang bị kỹ năng số cho trẻ với việc tăng cường trách nhiệm của gia đình, nhà trường và các đơn vị vận hành nền tảng.
Theo Tiến sĩ Thắm, không có một độ tuổi an toàn tuyệt đối để trẻ bắt đầu dùng mạng xã hội, bởi lẽ mức độ sẵn sàng không chỉ phụ thuộc vào tuổi tác mà còn liên quan đến sự trưởng thành tâm lý, khả năng tự kiểm soát, hiểu biết truyền thông số và sự định hướng từ gia đình.
Cũng vì thế, Tiến sĩ Thắm cho rằng, trước khi tiếp xúc với mạng xã hội, trẻ em cần có khả năng điều tiết cảm xúc, biết tách giá trị bản thân khỏi lượt thích hay bình luận trên mạng xã hội. Trẻ cũng cần hiểu rằng nội dung trên mạng thường được chọn lọc, chỉnh sửa và thuật toán được thiết kế để giữ chân người dùng. Bên cạnh đó, kỹ năng bảo vệ quyền riêng tư, nhận biết sự thao túng của thuật toán và biết tìm kiếm sự hỗ trợ từ người lớn cũng rất cần thiết.
Nhấn mạnh vai trò của gia đình trong việc giúp trẻ hình thành thói quen sử dụng công nghệ và mạng xã hội một cách cân bằng, an toàn và có trách nhiệm, Tiến sĩ Thắm phân tích: Việc giúp trẻ giảm lệ thuộc mạng xã hội không thể chỉ dựa vào cấm đoán hay giới hạn thời gian sử dụng thiết bị, mà cần giúp trẻ xây dựng đời sống ngoài đời thực phong phú, phát triển khả năng tự điều tiết và sử dụng công nghệ có ý thức.
Cụ thể, việc cha mẹ khuyến khích hoặc cùng trẻ tham gia hoạt động thể thao, đọc sách, hoạt động thiên nhiên, giao tiếp trực tiếp có thể giúp trẻ duy trì khả năng tập trung, kết nối thực và cân bằng giữa online và offline.
Cha mẹ cũng là những hình mẫu quan trọng, bởi trẻ học cách sử dụng công nghệ và mạng xã hội phần lớn thông qua việc quan sát người lớn. Do đó, nếu muốn trẻ hình thành thói quen sử dụng công nghệ lành mạnh, cha mẹ cần cân bằng thời gian dùng thiết bị, hạn chế kiểm tra điện thoại trong bữa ăn hoặc khi trò chuyện, giao tiếp tôn trọng và sử dụng mạng xã hội có chủ đích thay vì lệ thuộc. Khi người lớn chủ động đặt điện thoại xuống, trò chuyện trực tiếp và duy trì hoạt động ngoài màn hình, trẻ sẽ học được giá trị của đời sống thực.
Bên cạnh đó, nhà trường cần giúp trẻ nâng cao năng lực thông hiểu truyền thông, sự cân bằng số như quản lý thời gian sử dụng màn hình, đặt ra giới hạn và đảm bảo thói quen sử dụng thiết bị số để hỗ trợ mà không làm suy giảm sức khỏe tinh thần, cảm xúc và thể chất, và tổ chức các hoạt động ngoại khóa để trẻ phát triển ngoài môi trường số.
Chuyên gia Đại học RMIT Việt Nam còn lưu ý, quan trọng hơn, các chính sách cần tăng cường bảo vệ dữ liệu trẻ em và hạn chế những thiết kế nền tảng mạng xã hội có thể khuyến khích việc sử dụng quá mức. Các nền tảng cũng cần tích hợp cơ chế an toàn ngay từ khâu thiết kế nhằm giảm rủi ro và nội dung độc hại từ gốc. “Xét cho cùng, bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng không phải trách nhiệm của riêng gia đình hay nhà trường, mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội”, chuyên gia Đại học RMIT Việt Nam chia sẻ.
.svg){kind=icon}
