Thu hẹp mức độ tiếp cận thông tin số của trẻ em Việt Nam giữa các vùng, miền

Tăng khả năng “miễn dịch chủ động” cho trẻ em

Những năm qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách, giải pháp để nâng cao năng lực số và đảm bảo an ninh mạng cho trẻ em trên môi trường số. Trên cơ sở đánh giá kết quả thực hiện chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em tương tác lành mạnh, sáng tạo trên môi trường mạng giai đoạn 2021 - 2025”, Bộ Công an đã tham mưu Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026 - 2030” (gọi tắt là Chương trình).

Được phê duyệt ngày 23/3, chương trình mới hướng tới “mục tiêu kép” là tăng cường bảo vệ trẻ em và hỗ trợ, thúc đẩy trẻ em phát triển lành mạnh, tích cực, nâng cao năng lực số trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia, góp phần hình thành thế hệ “công dân số” của Việt Nam trong tình hình mới. Chuyển dịch cơ bản hoạt động bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng trở thành mô hình phòng ngừa, ngăn chặn chủ động các mối nguy hại với trẻ em trên mạng.

Đặc biệt, chương trình mới cũng nhằm hình thành kiến trúc tổng thể bảo vệ trẻ em, thúc đẩy trẻ em phát triển lành mạnh, tích cực trên môi trường mạng, thông qua việc xây dựng, củng cố 5 trụ cột.

Đó là, củng cố hệ thống pháp lý về an ninh mạng, bảo vệ trẻ em; chiến lược truyền thông, giáo dục nâng cao nhận thức thống nhất, xuyên suốt giai đoạn và triển khai ở quy mô quốc gia; các giải pháp an ninh mạng hỗ trợ quản lý hoạt động của trẻ em và bảo vệ trẻ em khi tham gia môi trường mạng, giải pháp giáo dục kỹ năng số, tư vấn, hỗ trợ thông minh được phổ cập và dễ tiếp cận với trẻ em; các lực lượng liên ngành được nâng cao năng lực thường xuyên, hiện đại và hiệp đồng hiệu quả; khả năng “miễn dịch chủ động” của trẻ em dựa trên kết quả giáo dục về kiến thức, kỹ năng an toàn trên mạng.

Về mục tiêu cụ thể đến năm 2030, Chương trình phấn đấu 100% cơ sở giáo dục phổ thông được triển khai giải pháp an ninh mạng và 100% doanh nghiệp cung cấp dịch vụ truy nhập Internet tại Việt Nam tích hợp giải pháp ngăn chặn thông tin độc hại trên đường truyền mạng.

Cũng trong giai đoạn 2026 – 2030, sẽ xây dựng và triển khai tại 100% các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương giải pháp công nghệ hỗ trợ giáo dục kỹ năng số, tư vấn, hỗ trợ thông minh cho trẻ em. Đồng thời, đảm bảo 100% trẻ em là nạn nhân bị xâm hại trên môi trường mạng được hỗ trợ, can thiệp khi có yêu cầu từ bản thân trẻ em hoặc từ người thân, cộng đồng xã hội.

Chú trọng nâng cao kỹ năng số cho trẻ em vùng sâu, vùng xa

Để hiện thực hóa các mục tiêu đã đề ra, tại Chương trình mới, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ rõ 11 nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm cần được tập trung triển khai như: Tiếp tục củng cố, hoàn thiện hành lang pháp lý; đảm bảo quyền tham gia và phát huy tối đa tiếng nói, trí tuệ của trẻ em và thu hẹp khoảng cách số và mức độ tiếp cận thông tin số của trẻ em giữa các vùng, miền; Thúc đẩy phát triển, phổ cập các giải pháp an ninh mạng hỗ trợ bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng và giải pháp giáo dục kỹ năng số cho trẻ em; Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, gia tăng trách nhiệm của doanh nghiệp trong thực hiện các giải pháp bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng; triển khai các hoạt động truyền thông thống nhất, đồng bộ ở quy mô quốc gia; các hoạt động nâng cao nhận thức xã hội và thúc đẩy trách nhiệm, vai trò đồng hành của gia đình; thúc đẩy sản xuất, lan tỏa các sản phẩm văn hóa, văn học, nghệ thuật đại chúng, nội dung giải trí số lành mạnh, bồi dưỡng tâm hồn, thúc đẩy tư duy, sáng tạo cho trẻ em...

Cụ thể, thực hiện nhiệm vụ đảm bảo quyền tham gia và phát huy tối đa tiếng nói, trí tuệ của trẻ em, đồng thời thu hẹp khoảng cách số và mức độ tiếp cận thông tin số của trẻ em giữa các vùng, miền, các bộ, ngành, địa phương cùng những cơ quan, đơn vị liên quan được yêu cầu đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật về việc lấy ý kiến của trẻ em trong quá trình xây dựng chương trình, chính sách, văn bản quy phạm pháp luật, quyết định, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội về trẻ em hoặc liên quan đến trẻ em.

Bên cạnh đó, triển khai các sáng kiến như “Nhóm trẻ cố vấn kỹ thuật số”, “Sáng kiến trẻ em: Không gian số an toàn”... để thúc đẩy trẻ em tham gia xây dựng, thực hiện các chính sách, chương trình, giải pháp giáo dục và bảo vệ trẻ em; tăng cường huy động nguồn ngân sách thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp và các nguồn tài trợ hợp pháp khác phục vụ đầu tư, trang bị thiết bị số, giải pháp số bảo vệ trẻ em, nâng cao kỹ năng số cho trẻ em ở vùng sâu, vùng xa, khu vực khó khăn về kinh tế, xã hội.

Trước đó, với tinh thần “Trẻ em được lắng nghe - tiếng nói của trẻ được tôn trọng”, khi soạn thảo chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026 - 2030”, Bộ Công an đã giao Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao – A05 chủ trì, phối hợp cùng Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam và một số đơn vị đồng hành triển khai hoạt động tham vấn ý kiến của gần 2.800 trẻ em tại 16 tỉnh, thành phố.

Theo đại diện Cục A05, từ kết quả tham vấn ý kiến trẻ em, cơ quan này cùng các đơn vị chức năng đã định hình một bức tranh tổng thể, có được những phát hiện và kết quả quan trọng về thực trạng trẻ em sử dụng các dịch vụ trên môi trường mạng; đo lường những rủi ro, mối nguy hại tác động thường xuyên, trực tiếp đến sự an toàn và phát triển của trẻ em; đồng thời thúc đẩy trẻ em tham gia ý kiến, sáng tạo, đề xuất các giải pháp đảm bảo an toàn cho chính bản thân trên môi trường mạng.