Đằng sau những khu nhà của giới siêu giàu Việt

Khoảng cách giàu nghèo đã và sẽ còn tiếp tục tăng. Bởi cả đôi bên đều đang tiến băng băng theo những con đường ngược chiều.

Khoảng cách giàu nghèo đã và sẽ còn tiếp tục tăng. Bởi cả đôi bên đều đang tiến băng băng theo những con đường ngược chiều: người giàu ngày càng nhiều cơ hội trong một nền kinh tế mở, người nghèo thì ngày càng ít cơ hội khi nền kinh tế thị trường trở nên sòng phẳng và quyết liệt hơn.

Những người điền vào chỗ trống

Ở thôn Hòa Bình, Yên Nghĩa, Hà Nội, thỉnh thoảng bạn sẽ bắt gặp một người đàn ông ngoài 60, kéo theo một chiếc xe bò chở cây chuối giống, đi vòng quanh. Ông đi tìm bất kỳ mảnh đất trống nào, những mảnh đất đã được người thành phố mua lại nhưng chưa xây nhà, để “gửi” những cây chuối vào đấy. Mỗi mảnh vài cây, chắp vá lại cũng được số lượng lớn. Sau một thời gian, nếu yên ổn không bị ai đòi đất, ông sẽ có chuối bán.

Đó là một người nông dân đã từng có đất canh tác, nhưng nay phải đem giống cây đi “điền vào chỗ trống”, vào những miếng hở của nhà cửa san sát mọc lên. Đất ruộng của ông ngày trước đã được thu hồi phục vụ cho việc xây dựng khu đô thị. Bản thân ông, vẫn không có nghề nào ngoài nghề trồng cây.

Ở khu vực này, có nhiều người điền vào chỗ trống như thế. Bất kỳ ai đi từ Yên Nghĩa lên Lê Văn Lương, đi qua khu đô thị mới Dương Nội, từ trên cầu vượt ngó xuống, đều có thể nhìn thấy trong một ngày nắng đẹp, những tấm lưng trâu ngâm mình trong một vũng nước đọng, nằm san sát nhau, đẹp như một bức tranh.

Chủ nhân của đàn trâu ấy thậm chí từng được lên nhiều tờ báo lớn như một tấm gương làm kinh tế giữa thành phố. Chỉ có một chi tiết không được đề cập tới: địa điểm chăn thả đàn trâu lớn này, là đất khu đô thị đã được phân lô. Nó đã từng là đất ruộng, là chỗ chăn thả đàn trâu một cách tự nhiên. Nhưng rồi nó trở thành đất khu đô thị. Người chủ đàn trâu, cũng như người đàn ông trồng chuối, tìm những chỗ trống giữa các tòa chung cư cao ngất để gửi gắm kế sinh nhai duy nhất của mình.

“Đất bán hết rồi, đàn trâu về đâu?” – nhạc sỹ Lê Minh Sơn từng có một câu viết ám ảnh trong bài “Ôi quê tôi”. Câu trả lời có ở đây: đàn trâu tìm cách len vào những khe hở của thành phố để tiếp tục sinh tồn. Đàn trâu ở đây, có thể là hình ảnh tượng trưng cho cuộc sống của những người nông dân.

{keywords}
Ảnh minh họa: Đức Hoàng

Họ, những người không còn đất, hoặc mảnh đất không thể nuôi sống gia đình trong bối cảnh bị bỏ lại trên thị trường nông sản, không đủ trình độ và vốn liếng để biến thành những con người khác. Trâu không thể hóa kiếp thành xe tải. Họ len vào các khe hở. Khe hở ấy có thể là những mảnh đất trống mà lão nông già ở thôn Hòa Bình tìm cách trồng mấy cây chuối. Khe hở ấy có thể là một quãng vỉa hè hay lòng đường trống để họ đặt cái xe thồ bán rong. Khe hở ấy có thể là một xóm trọ nhỏ giữa phố, nơi người nông dân cũ kia làm những nghề mà dân thành phố không làm, như là thông cống, dọn vệ sinh.

Khe hở ấy, có thể là cái dải phân cách ở khu vực Mỹ Đình ngày trước. Những nông dân Mỹ Đình giao đất lại cho nhà nước xây khu liên hiệp thể thao, rồi bày chiếu ra khắp nơi quanh khu vực này, bán nước, bán rượu mực.

Vấn đề của những khe hở

Nhật báo uy tín của Anh, The Guardian mới đây có một bài viết về cuộc sống của giới siêu giàu Việt Nam trong những khu đô thị cao cấp. Tên bài viết là “Đằng sau những khu dân cư được canh gác”, nói về những địa điểm như Ciputra hay EcoPark, nơi bên trong bức tường là những đại gia mới, hưởng chất lượng cuộc sống tốt hơn từ không khí trở đi. Bên ngoài bức tường, là những nông dân đã từng có đất, nhưng sau khi đấy ấy trở thành khu đô thị, loay hoay với kế sinh nhai.

Hình ảnh ấy quá đỗi quen thuộc với Việt Nam trong thời bùng nổ kinh tế. Khoảng cách giàu nghèo đã và sẽ còn tăng. Bởi vì phần lớn trong số những người nông dân kia không đủ trình độ, không có nghề nghiệp để thay đổi số phận sau khi bị lấy đi mảnh đất đã gắn bó bao đời. Con cái họ cũng sẽ tiếp tục trở thành những người “điền vào chỗ trống”.

Vấn đề của những người điền vào chỗ trống, ở những xó xỉnh trong thành phố này, là gì? Là bởi chúng là những khe hở, nên cũng nằm ngoài tầm với của chính sách. Tất nhiên là không ai có chính sách khuyến nông dành cho ông lão trồng chuối ở thôn Hòa Bình, ông chủ đàn trâu ở khu đô thị Dương Nội, cũng như không có chính sách tín dụng vi mô nào dành cho bà chị đội nón đang bán hàng rong ở góc phố Lý Thường Kiệt. Cũng không ai có thể quản lý chế độ đãi ngộ và điều kiện lao động của những thanh niên làm nghề thông cống đang chui rúc ở Tam Trinh, cho dù họ cũng có tổ chức, cũng được tuyển dụng vào những “công ty” có thể tìm thấy dễ dàng trên Internet.

Sau khi họ đã tản mát vào các chỗ trống rồi, thì bàn tay pháp luật chỉ có mỗi một việc là xua họ đi, cố gắng lấp các chỗ trống này cho bộ mặt đô thị đỡ nhom nhem.

Mâu thuẫn của việc những người nông dân rời bỏ đồng ruộng để “điền vào chỗ trống” nơi thành phố đã được nhắc đến quá nhiều. Có lẽ sau khi họ đã tản đi, đã phiêu bạt trở thành lao động di cư, thì việc giải quyết vấn đề của họ là bất khả - hoặc ít nhất chưa nằm trong năng lực của hệ thống quản lý nước ta hiện nay.

Câu trả lời chỉ có một: phải vẽ cho họ sinh kế từ khi họ còn chưa tan tác, chưa phiêu bạt trong những khe hở thành phố.

Chuyện trở thành chuyện “biết rồi, khổ lắm, nói mãi”. Nhưng không ai có ý định giải quyết nó một cách thấu tình. Đã đến thế hệ thứ 3 kể từ khi đất nước mở cửa, những khu đô thị bùng nổ, đất đai nông nghiệp được tái quy hoạch trên diện rộng. Ở thế hệ thứ ba này, bạn vẫn có thể nhìn thấy những đứa trẻ đã 20 tháng tuổi chưa biết một mũi vaccine trong một xóm lao động ngụ cư ở quận 2, những đứa trẻ khác chỉ học được hết lớp tình thương biết chữ thì đã phải ra chợ đi làm bốc vác hay giao hàng.

Cách đây vài năm, bà con ở Lai Vu, Kim Thành, Hải Dương thậm chí còn đồng loạt vác cuốc ra khu công nghiệp – một khu công nghiệp đã được quy hoạch 8 năm mà chưa thấy nhà máy đâu - quyết tâm biến nó trở thành lại thành đất sản xuất nông nghiệp. Hàng trăm nông dân bổ cuốc xuống một khu công nghiệp, hình ảnh ấy được đăng cả lên báo Nông Nghiệp Việt Nam. Một hình ảnh bế tắc.

Đức Hoàng

 

tin nổi bật

Đưa cán bộ đi nước ngoài: Khát vọng học thành tài trong thời đại 4.0

Kết luận 39 có đề cập tới việc bồi dưỡng cán bộ về khoa học công nghệ và cách mạng công nghiệp lần thứ 4. Đây là chủ trương rất đúng và trúng.

Người Do Thái dạy trẻ con làm nông nghiệp, trở thành những thanh niên biết làm giàu

Israel nổi tiếng là một quốc gia phát triển về nông nghiệp công nghệ cao (agtech). Bằng trí tuệ và lao động, họ đã biến vùng đất với hơn 60% diện tích là sa mạc thành những nông trại trù phú.

Minh Trị Thiên Hoàng với quyết tâm canh tân nước Nhật, học bên ngoài để vươn lên

Minh Trị Thiên Hoàng (1852-1912) trị vì từ năm 1867 cho đến khi qua đời. Ông được coi là một minh quân có công lớn nhất trong lịch sử Nhật Bản.

Vị vua cải trang làm thợ ở Hà Lan để học đóng tàu

Mỗi quốc gia có con đường riêng để phát triển, đi lên. Tuy nhiên, lịch sử nhân loại đã cho thấy trong quá trình phát triển “riêng” của từng quốc gia, dường như có một điểm “chung“ cho các nước…

Hơi thở hiện đại và cảm hứng giá trị bền vững từ ly cà phê hòa tan cao cấp Starbucks® mới

Vừa là lựa chọn lý tưởng và tiện lợi để thưởng thức cà phê cao cấp ngay tại nhà, cà phê hòa tan cao cấp Starbucks® mới vừa là một lời gợi mở từ Nestlé và Starbucks về xu hướng tiêu dùng sản phẩm cà phê bền vững, hạn chế tác động môi trường.

Thí sinh ngủ quên: Đúng, sai giám thị?

Dư luận xôn xao về vụ một học sinh ngủ quên không làm bài dẫn đến bị điểm liệt và trượt tốt nghiệp THPT. Chưa có xem xét trách nhiệm của giám thị thì người ta đã khẳng định là giám thị làm đúng quy chế.

Ứng xử với tiền tệ và tài khóa khi lạm phát Việt Nam thấp bậc nhất thế giới

Chính sách tiền tệ và tài khóa dường như được thắt chặt để chống lạm phát - được báo cáo thấp bậc nhất thế giới - thay vì để phục hồi sản xuất, thúc đẩy tăng trưởng như doanh nghiệp và nền kinh tế cần sau mấy năm dịch bệnh.

Cho cán bộ yếu kém từ chức, Hà Nội có nói và làm

Kế hoạch số 205/KH-UBND vừa được UBND TP Hà Nội ban hành yêu cầu các cơ quan, quận huyện kịp thời miễn nhiệm, cho từ chức, thay thế cán bộ có năng lực hạn chế, uy tín thấp, mắc sai phạm mà không chờ hết nhiệm kỳ, hết thời hạn bổ nhiệm.

Bóng dáng Trung Quốc trong thảm họa kinh tế của Sri Lanka

Sri Lanka trải qua cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất 7 thập kỷ qua, khi Tổng thống bỏ đi lánh nạn giữa làn sóng biểu tình chống đối và gửi email xin từ chức từ nước ngoài, buộc quốc hội phải bầu người thay thế.

Điện đàm lãnh đạo Mỹ - Trung: Nỗ lực tìm kiếm thỏa hiệp giữa những bất đồng

Tổng thống Mỹ Joe Biden và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình mới đây đã có cuộc thảo luận lần thứ 5 trong nhiệm kỳ lãnh đạo dưới hình thức điện đàm.

Kiên định kiểm soát lạm phát dưới 4%

Chính phủ kiên định thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế đạt mức khoảng 7%, kiểm soát lạm phát tăng dưới 4%, tăng trưởng tín dụng khoảng 14% trong năm nay dù có rất nhiều khó khăn và biến động.

Trung Quốc thay đổi chính sách đối ngoại, hướng mạnh tới châu Phi

Trong bối cảnh quan hệ với Mỹ và châu Âu có nhiều bước lùi trong thời gian qua, Trung Quốc đang hướng sự chú ý tới châu Phi, nơi họ đang có quan hệ thương mại thân thiết với nhiều quốc gia.

Sao cứ để người bị kỷ luật rao giảng đạo đức

Trong hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt nghị quyết Trung ương 5 (khóa 13) vừa qua, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương có những phát biểu mang tính định hướng rất quyết liệt.

Từ Vị Xuyên đến nghĩa trang Trường Sơn: Chiếc xe lăn Bộ trưởng trao cho thương binh

Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng lặng lẽ cắm nén hương lên bàn thờ các anh hùng liệt sỹ ở nghĩa trang liệt sỹ quốc gia Trường Sơn.

Một thời chảo lửa túi bom, nay dựng đền thờ chung, làm giỗ tập thể

Đến Quảng Trị trong cái nắng cháy da cháy thịt, sự khốc liệt của chiến tranh đã ngấm sâu vào lòng đất thiêng, hiện hình qua từng nhành cây, ngọn cỏ, qua tấm bia chứng tích hay ghi danh liệt sĩ.