Đại biểu Quốc hội đề nghị bổ sung nguyên tắc luật định: “doanh nghiệp có trách nhiệm hoàn trả chi phí đào tạo, bồi dưỡng đã thu nếu người lao động không được tuyển chọn vì lý do không thuộc về mình”.
Tại buổi thảo luận, đại biểu Trần Đình Gia (Hà Tĩnh) nêu thực tế Hà Tĩnh là địa phương có số lượng người dân đi lao động ở nước ngoài rất lớn. Người dân Hà Tĩnh đi làm việc tại nước ngoài thông qua nhiều nguồn khác nhau, có thể đi theo diện hợp đồng lao động, thăm thân, chữa bệnh hoặc du học rồi sau đó chuyển sang tham gia vào thị trường lao động tại nước sở tại.
Qua thực tiễn giám sát tại địa phương, đại biểu nhận thấy có 2 thực trạng bất cập rất đáng quan ngại. Thứ nhất là tình trạng vi phạm hợp đồng và cư trú bất hợp pháp. Một số lao động sau khi sang nước ngoài chỉ làm việc theo đúng hợp đồng một vài tháng, sau đó tự ý bỏ ra ngoài làm việc tự do để tìm kiếm thu nhập cao hơn.
Ông Gia nhận định việc vi phạm hợp đồng lao động và cư trú bất hợp pháp này đã dẫn đến hệ lụy nghiêm trọng, nhiều thị trường lao động lớn hiện nay đã ra thông báo dừng tiếp nhận lao động đối với một số địa phương. Điều này không chỉ gây thiệt hại về uy tín của lao động Việt Nam mà còn trực tiếp tước đi cơ hội của những người dân khác có nhu cầu đi lao động chính đáng, chân chính.
Thứ hai, ông Trần Đình Gia dẫn việc có những thị trường lao động không thu phí hoặc thu phí rất thấp, nhưng thực tế, người lao động phải chi trả những khoản phí rất cao, phổ biến từ 300-400 triệu đồng, thậm chí có những trường hợp phải đóng đến hàng tỷ đồng để được xuất cảnh.
Vì vậy, khi sửa luật này, ông đề nghị có giải pháp hạn chế tối đa các tình trạng trên.
Theo đại biểu tỉnh Hà Tĩnh, luật cần có cơ chế, quy định nghiêm khắc hơn đối với những người từng vi phạm pháp luật lao động nước ngoài. Ông đề xuất cấm xuất cảnh những trường hợp tham gia lao động đã vi phạm pháp luật ở nước ngoài nhằm làm lành mạnh môi trường lao động xuất khẩu, tránh tình trạng một người đi lao động ở nước này vi phạm pháp luật rồi về lại đi lao động ở nước khác.
Quy định này, theo đại biểu, vừa làm hình ảnh Việt Nam đẹp hơn trong mắt người nước ngoài vừa bảo vệ những người có nhu cầu chính đáng khi tham gia lao động ở nước ngoài.
Đề xuất cơ chế dẫn độ lao động vi phạm pháp luật về nước xử lý
Đại biểu Chu Lương Trí (Quảng Ninh) thì nêu thực tế có hiện tượng đưa người đi dưới hình thức thực tập sinh nhưng công việc, thời gian, trách nhiệm lại không có sự khác biệt so với người lao động chính thức.
Theo ông Trí, nếu quyền lợi của người lao động không tương xứng với công việc thực tế thì đây không chỉ là góc độ pháp lý mà còn là vấn đề bảo hộ công dân. Ông đề nghị làm rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức đưa người lao động đi nước ngoài, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài trong việc theo dõi, tiếp nhận để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.
Về cơ chế xử lý với người lao động Việt Nam vi phạm pháp luật nghiêm trọng ở nước ngoài, ông Trí nêu một số trường hợp vi phạm như trộm cắp, ma túy, cờ bạc, mại dâm, buôn bán và kinh doanh trái phép... Việc này gây ảnh hưởng cho chính người vi phạm mà còn ảnh hưởng đến hình ảnh người Việt Nam ở nước ngoài.
Vì vậy, đại biểu đề xuất bổ sung cơ chế phối hợp tư pháp và cơ chế xử lý tương thích giữa Việt Nam với nước tiếp nhận.
"Nguyên tắc chung là người vi phạm phải được xử lý nghiêm minh theo pháp luật. Trong trường hợp thuộc thẩm quyền của nước sở tại thì phải được xử lý tại nước sở tại. Trong trường hợp pháp luật và điều ước quốc tế, sự thỏa thuận cho phép giữa 2 nước thì nghiên cứu cơ chế dẫn độ, chuyển giao, tiếp nhận người phạm tội về Việt Nam để xử lý theo thẩm quyền. Đồng thời cần tăng cường trách nhiệm của doanh nghiệp, tổ chức đưa người lao động đi nước ngoài làm việc" - đại biểu phân tích.
Phát biểu cuối phiên thảo luận, thay mặt cơ quan soạn thảo, Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải khẳng định việc đưa lao động ra nước ngoài không chỉ nhằm giải quyết việc làm hay nâng cao thu nhập đơn thuần. Đây là một "chính sách kép" mang tính chiến lược khi vừa đưa lao động có trình độ đi học hỏi công nghệ tiên tiến, vừa có cơ chế thu hút và phát huy hiệu quả của họ khi trở về.
Trong thời gian làm việc ở nước ngoài, người lao động có điều kiện tiếp cận môi trường kỷ luật và công nghệ hiện đại. Trình độ, kỹ năng và kinh nghiệm tích lũy được chính là "tài sản quý báu" của mỗi cá nhân và đất nước.
Một điểm nhấn quan trọng trong phần giải trình là việc cải cách thủ tục hành chính. Bộ trưởng cho biết dự thảo định hướng cắt giảm tới 50% điều kiện về quy mô cơ sở vật chất đối với doanh nghiệp dịch vụ đưa người lao động đi nước ngoài.
Việc sửa đổi này hướng tới mục tiêu vừa tạo thuận lợi, giảm rào cản cho doanh nghiệp, vừa bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động.
Bên cạnh đó, dự thảo luật cũng bổ sung trách nhiệm bắt buộc của doanh nghiệp trong việc bố trí người đại diện ở nước ngoài. Đầu mối này có nhiệm vụ kịp thời hỗ trợ, xử lý các vấn đề phát sinh của lao động ngay tại nước sở tại, tránh tình trạng bỏ mặc người lao động khi ra ngoài biên giới.
Khi nghiên cứu sinh toàn thời gian tham gia trợ giảng, làm việc trong phòng thí nghiệm, thực hiện đề tài và tạo ra sản phẩm trí tuệ, họ không còn chỉ là người học tiếp nhận tri thức mà đã trực tiếp tham gia tạo ra tri thức mới.
Xổ số kiến thiết mang lại nguồn thu lớn nhưng cuộc sống của người bán vé số vẫn khó khăn, đại biểu Quốc hội đề nghị công nhận đây là lao động tự do đặc thù. Nhà nước cần có chính sách đảm bảo an sinh cho nhóm đối tượng này.
.svg){kind=icon}
