Bộ Tư pháp vừa công bố tài liệu thẩm định hồ sơ chính sách Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi). Dự thảo do Bộ Y tế chủ trì soạn thảo.

Bộ Y tế cho biết, tính đến tháng 5/2026, trong cả nước đã có hơn 175.000 người đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết, chết não. Tuy nhiên, số lượng ca ghép tạng ở Việt Nam vẫn còn thấp so với các nước và chủ yếu lại là các ca ghép tạng từ người cho sống chiếm đến 91,4% trong tổng ca ghép tạng, số lượng ca ghép từ người hiến chết não rất thấp.

Trong khi đó, nhu cầu ghép của Việt Nam hiện nay là rất lớn, ước tính có khoảng 8.000-9.000 người cần ghép thận, 10.000 người cần ghép gan, 1.000 người cần ghép tim... trong tổng dân số khoảng 100 triệu dân.

Tình trạng thiếu tạng ghép làm mất cân đối giữa cung - cầu đã hình thành việc mua bán tạng bất hợp pháp "chợ đen" gây nhiều bi kịch cho người bán tạng và chưa tận dụng được nguồn hiến tạng tiềm năng từ người cho chết não.

Cơ quan soạn thảo cho biết dự án luật đưa ra chính sách điều kiện của người hiến mô, bộ phận cơ thể người khi còn sống trong đó có điều chỉnh độ tuổi người hiến.

6fc1575cebae54f00dbf 118831.jpg
Giây phút các y bác sĩ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cúi đầu tri ân người hiến tạng đã gieo mầm sự sống. Ảnh: BVCC

Bộ Y tế đưa ra giải pháp là quy định tách các điều kiện về độ tuổi người hiến mô và người hiến bộ phận cơ thể người. Điều kiện chung là có đủ sức khỏe và có năng lực hành vi dân sự đầy đủ.

Người từ đủ 18 tuổi trở lên được thực hiện việc hiến mô của mình khi còn sống. Người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi khi thực hiện việc hiến mô của mình phải có sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện theo pháp luật hoặc người giám hộ hợp pháp, trừ hiến máu và các thành phần máu.

Người hiến máu hoặc thành phần máu phải là người từ đủ 18 tuổi đến dưới 65 tuổi.

Người hiến bộ phận cơ thể người khi còn sống cho người là thành viên gia đình phải là người từ đủ 18 tuổi trở lên. Người hiến bộ phận cơ thể người khi còn sống cho người không phải là thành viên gia đình phải là người từ đủ 25 tuổi trở lên.

Bộ Y tế cho rằng giải pháp này có ưu điểm là phù hợp với quy định của hệ thống pháp luật hiện hành, sẽ làm tăng nguồn hiến mô, giải quyết được nhiều vấn đề về kinh tế - xã hội cho Nhà nước, xã hội và người dân liên quan đến chăm sóc sức khỏe sau hiến đồng thời phù hợp với thực tế cũng như thông lệ quốc tế về độ tuổi hiến máu toàn phần.

Kiến nghị mở rộng đối tượng hiến mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết

Về điều kiện hiến mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết, Bộ Y tế đề xuất cho phép người dưới 18 tuổi được quyền hiến mô, bộ phận cơ thể, hiến xác của mình sau khi chết nhưng phải có sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện theo pháp luật hoặc người giám hộ hợp pháp.

Cơ quan soạn thảo cho biết đây là giải pháp tối ưu, có ưu điểm là phù hợp với quy định của hệ thống pháp luật hiện hành, sẽ làm tăng nguồn hiến, giải quyết được nhiều vấn đề về kinh tế - xã hội cho Nhà nước, xã hội và người dân và cũng là giải pháp được nhiều người dân ủng hộ nhất.

Song song với đó, Bộ Y tế kiến nghị mở rộng đối tượng hiến mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết. Cụ thể giữ nguyên quy định cho phép lấy mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết với người đã được xác định là chết não và bổ sung quy định cho phép lấy mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết đối với người đã được xác định là chết tuần hoàn.

Lý giải đề xuất này, Bộ Y tế cho biết, hiện nay, việc chưa cho phép lấy mô, bộ phận cơ thể người từ người chết tuần hoàn ảnh hưởng khá nhiều đến nguồn cung cho hoạt động ghép tạng; khiến nhiều người dân và người thân trong gia đình chưa thực hiện được nguyện vọng hiến tặng mô, tạng. Trong khi đó, về mặt y học thì chết não, hay chết tuần hoàn về bản chất đều là các tình trạng mà người bệnh không thể sống lại được.