Thách thức người đến sau 'tay trắng'
Mới đây, Tổng công ty Bưu điện Việt Nam (VNPost) được Bộ KH&CN cấp phép mạng di động ảo (MVNO). Hiện VNPost chưa lên tiếng chính thức về việc này nhưng trên cổng thông tin của mình, doanh nghiệp này đã phát thông báo mời các doanh nghiệp có năng lực tham gia hợp tác cung cấp giải pháp công nghệ thông tin phục vụ triển khai kinh doanh mạng viễn thông di động ảo.
Nếu nhìn dưới góc độ một doanh nghiệp viễn thông, VNPost là "người đến sau". Doanh nghiệp không sở hữu hạ tầng mạng di động, không có băng tần, cũng chưa có kinh nghiệm vận hành dịch vụ di động như các nhà mạng truyền thống. Tuy nhiên, VNPost cũng đã thu hút nhân lực đến từ các nhà mạng như MobiFone và VNPT để bổ sung việc thiếu hụt này.
Thị trường di động Việt Nam được xem như “đại dương đỏ” đến cả các nhà mạng có hạ tầng cũng cảm thấy khó khăn và đương nhiên cũng là áp lực lên các nhà mạng ảo. Trước đó, đã có nhiều doanh nghiệp với sự hậu thuẫn mạnh mẽ của các hệ sinh thái và tiềm lực như Masan, FPT Retail, VNPay, VPBank… đã nhảy vào thị trường này nhưng có vẻ không có sự bứt phá. Vì vậy, một câu hỏi đặt ra là vì sao VNPost lại quyết định nhảy vào thị trường khắc nghiệt này?
Chia sẻ với VietNamNet, một lãnh đạo VNpost cho hay, mạng di động này sẽ nhắm đến giới trẻ. phát triển hệ sinh thái và tận dụng những ưu thế của VNpost mà các nhà cung cấp dịch vụ khác không có được. Tuy nhiên, vị này chưa tiết lộ chính xác thời điểm nào VNpost sẽ khai trương mạng di động ảo.
Nếu nhìn dưới góc độ một doanh nghiệp dịch vụ công và logistics, VNPost lại sở hữu những lợi thế rất hiếm có. Quan trọng nhất là mạng lưới hơn 13.000 điểm phục vụ trải rộng tới tận cấp xã, phường trên cả nước. Đây không chỉ là hệ thống bưu cục mà còn là các điểm tiếp xúc trực tiếp với người dân, doanh nghiệp và chính quyền địa phương. Cùng với đó là đội ngũ bưu tá, giao dịch viên hiện diện hằng ngày tại nhiều khu vực mà các doanh nghiệp công nghệ hay nhà mạng khó tiếp cận.
Trong ngành viễn thông, chi phí phát triển một thuê bao mới luôn là một trong những khoản chi lớn nhất. Các di động ảo hiện nay thường phải đầu tư mạnh cho quảng cáo, khuyến mại và hệ thống phân phối để thuyết phục khách hàng chuyển đổi nhà mạng.
Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, VNPost lại có lợi thế sở hữu sẵn hệ thống điểm giao dịch, đội ngũ bán hàng và lượng khách hàng thường xuyên sử dụng các dịch vụ chuyển phát, logistics, tài chính bưu chính và hành chính công. Nếu biết tận dụng, chi phí thu hút khách hàng có thể thấp hơn đáng kể so với nhiều đối thủ trên thị trường.
Đáng chú ý hơn, trong bối cảnh Chính phủ thúc đẩy chuyển đổi số đến từng xã, phường, VNPost có điều kiện tiếp cận nhóm khách hàng ở khu vực nông thôn, miền núi và vùng sâu, vùng xa - nơi nhu cầu sử dụng dịch vụ số đang tăng lên nhưng chưa được khai thác mạnh. Đây là lợi thế mà không nhiều di động ảo tại Việt Nam có được.
Chỉ bán SIM sẽ rất khó thành công
Lợi thế về mạng lưới sẽ không đủ để bảo đảm thành công nếu VNPost lựa chọn cách tiếp cận giống các nhà mạng truyền thống. Thực tế, thị trường viễn thông Việt Nam đã bước vào giai đoạn bão hòa. Ba doanh nghiệp lớn là Viettel, VNPT và MobiFone vẫn nắm phần lớn thị phần, trong khi giá cước dữ liệu của Việt Nam thuộc nhóm thấp nhất khu vực. Người dùng hiện nay không còn dễ dàng thay đổi nhà mạng chỉ vì vài chục GB dữ liệu hay vài chục nghìn đồng chênh lệch trong gói cước.
Nếu VNPost tham gia thị trường chỉ với một thương hiệu SIM mới, doanh nghiệp sẽ phải cạnh tranh trực tiếp với các nhà mạng có lợi thế vượt trội về hạ tầng, thương hiệu và hệ thống dịch vụ. Đó sẽ là cuộc cạnh tranh rất khó thắng. Giá trị lớn nhất của mô hình MVNO trên thế giới không nằm ở việc bán kết nối, mà ở việc sử dụng kết nối để mở rộng hệ sinh thái. Đây cũng là hướng đi phù hợp với VNPost.
Hiện nay, ngoài dịch vụ bưu chính truyền thống, VNPost còn tham gia sâu vào logistics, thương mại điện tử, chi trả lương hưu và trợ cấp an sinh xã hội, đại lý ngân hàng, thanh toán, phân phối hàng hóa và cung cấp nhiều dịch vụ hành chính công.
Nếu kết nối di động được tích hợp vào toàn bộ hệ sinh thái này, giá trị mang lại sẽ lớn hơn rất nhiều so với doanh thu từ bán SIM.
Chẳng hạn, khách hàng mở tài khoản thanh toán tại bưu điện có thể được kích hoạt eSIM ngay trên ứng dụng. Người nhận lương hưu có thể được tặng gói dữ liệu để sử dụng các dịch vụ số của Nhà nước. Hộ kinh doanh sử dụng dịch vụ chuyển phát có thể được cung cấp gói cước tích hợp quản lý đơn hàng, hóa đơn điện tử và thanh toán trực tuyến.
Trong mô hình đó, SIM không còn là sản phẩm cuối cùng mà trở thành công cụ kết nối khách hàng với toàn bộ hệ sinh thái dịch vụ của VNPost.
Đây cũng là xu hướng mà nhiều MVNO thành công trên thế giới đang theo đuổi.
VNPost hướng tới thị trường doanh nghiệp và kinh tế số?
Bên cạnh thị trường cá nhân, cơ hội lớn hơn của VNPost có thể nằm ở phân khúc doanh nghiệp và Internet vạn vật (IoT).
Là doanh nghiệp có mạng lưới logistics phủ khắp cả nước, VNPost đang vận hành số lượng lớn phương tiện vận chuyển, kho hàng và thiết bị giám sát. Trong tương lai, toàn bộ hệ thống này đều cần kết nối dữ liệu để phục vụ quản lý hành trình, giám sát phương tiện, camera AI, cảm biến và các ứng dụng logistics thông minh.
Thay vì mua SIM từ nhiều nhà mạng khác nhau, VNPost hoàn toàn có thể xây dựng một nền tảng MVNO phục vụ chính hệ sinh thái logistics của mình, sau đó mở rộng sang các doanh nghiệp khác.
Đây là phân khúc có doanh thu ổn định, mức độ gắn bó của khách hàng cao và ít chịu áp lực cạnh tranh về giá hơn thị trường thuê bao cá nhân.
Tuy nhiên, để hiện thực hóa những cơ hội này, VNPost sẽ phải giải quyết đồng thời nhiều thách thức.
Thứ nhất là năng lực công nghệ. Mô hình MVNO đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư mạnh vào hệ thống quản trị thuê bao, chăm sóc khách hàng, thanh toán, phân tích dữ liệu và các nền tảng số. Đây là những lĩnh vực hoàn toàn khác với hoạt động bưu chính truyền thống.
Thứ hai là tư duy kinh doanh. Thành công của một MVNO không còn được đo bằng số SIM bán ra mà bằng khả năng giữ chân khách hàng thông qua các dịch vụ số và hệ sinh thái.
Thứ ba là xây dựng thương hiệu. Trong nhận thức của người tiêu dùng, VNPost vẫn gắn với hình ảnh doanh nghiệp bưu chính và dịch vụ công. Việc tạo dựng niềm tin như một nhà cung cấp dịch vụ số sẽ cần chiến lược dài hạn và những sản phẩm đủ khác biệt.
Nhìn rộng hơn, việc VNPost gia nhập thị trường MVNO tạo thêm áp lực cạnh tranh cho toàn ngành viễn thông. Nếu các MVNO thế hệ đầu chủ yếu cạnh tranh bằng giá cước, thì làn sóng MVNO mới nhiều khả năng sẽ cạnh tranh bằng hệ sinh thái, dữ liệu và dịch vụ số. Đối với VNPost, đây vừa là cơ hội để tái định vị vai trò trong kỷ nguyên số, vừa là phép thử cho khả năng chuyển đổi từ một doanh nghiệp bưu chính truyền thống thành doanh nghiệp cung cấp nền tảng dịch vụ số.
.svg){kind=icon}
