Tránh làm truy xuất nguồn gốc theo kiểu phong trào
Tọa đàm “Truy xuất nguồn gốc - Lá chắn bảo vệ doanh nghiệp và người tiêu dùng” vừa được Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước - Bộ Công Thương phối hợp với Tạp chí Tiếp thị và Gia đình tổ chức sáng 22/5 tại Hà Nội nhằm góp phần tuyên truyền, nâng cao nhận thức và năng lực số cho cộng đồng trong việc triển khai ứng dụng công nghệ mới.
Tại tọa đàm, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước chia sẻ trải nghiệm cá nhân: “2 hôm trước, tôi lấy điện thoại quét mã QR Code gắn trên 1 chai rượu sâm thì thấy thông báo mã QR Code không hoạt động. Có thể QR Code này đã được sao chép. Dường như trên thị trường đang phổ biến tâm lý sản phẩm phải có mã vạch hoặc QR Code thì mới yên tâm, trong khi công ty sản xuất rượu chưa kịp làm nên lấy đại một mã QR Code nào đó để gắn lên cho có”.
Một câu chuyện có thật khác được ông Linh kể lại: Mới đây, khi xử lý một vụ hàng giả, cán bộ nghiệp vụ kiểm tra mã QR Code của nhãn hiệu thì thấy liên kết đến nền tảng sản phẩm của một thương hiệu rất nổi tiếng.
Ông Linh băn khoăn về việc đang xuất hiện kiểu làm truy xuất nguồn gốc theo phong trào: Doanh nghiệp cứ sao chép, gắn đại mã QR Code, không tổ chức quản lý sản phẩm chất lượng một cách đàng hoàng, dẫn tới phản tác dụng.
“Hiện tượng này rất nhiều, xuất phát từ việc doanh nghiệp chưa nhận thức được ý nghĩa của truy xuất nguồn gốc”, ông Linh nhấn mạnh.
Cục trưởng Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước lưu ý, vấn đề truy xuất nguồn gốc mang tính thời sự cao.
Luật Chất lượng sản phẩm hàng hóa có hiệu lực thi hành từ 1/1/2026 yêu cầu những hàng hóa mức độ rủi ro cao (có thể ảnh hưởng đến môi trường, sức khỏe, an toàn…) bắt buộc phải tiến hành truy xuất nguồn gốc.
Bên cạnh đó là sức ép hội nhập: Nhiều quốc gia yêu cầu nhà xuất khẩu của Việt Nam bắt buộc phải thực hiện truy xuất nguồn gốc, đáp ứng những yêu cầu khắt khe như phải sản xuất từ nguyên liệu thân thiện với môi trường...
Ngoài ra, Việt Nam đang triển khai cao điểm xử lý vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng giả, hàng nhái; việc truy xuất nguồn gốc hỗ trợ rất nhiều cho lực lượng chức năng trong việc phát hiện sớm vi phạm.
“Khoảng 1 - 2 năm gần đây, câu chuyện truy xuất nguồn gốc được các cơ quan quản lý và doanh nghiệp nói tới rất nhiều. Việc cần làm bây giờ là phải cùng nhìn nhận, định hướng lại vấn đề truy xuất nguồn gốc, tránh làm theo phong trào, cứ đua nhau làm, kiểu như 15 năm trước có trào lưu làm tem chống giả. Tôi mong rằng tọa đàm lần này sẽ giúp các doanh nghiệp hiểu đúng bản chất, lợi ích của truy xuất nguồn gốc đối với chính doanh nghiệp và người tiêu dùng, xác định được lộ trình triển khai, biết mình nên bắt đầu từ đâu”, Cục trưởng Trần Hữu Linh bày tỏ, đồng thời đề nghị báo chí, truyền thông tích cực vào cuộc để nâng cao nhận thức cho cộng đồng doanh nghiệp.
Doanh nghiệp mong được hỗ trợ thêm thông tin, giải pháp
Theo ông Hoàng Văn Vững, Tổng Biên tập Tạp chí Tiếp thị và Gia đình, truy xuất nguồn gốc không còn là xu hướng mà trở thành yêu cầu sống còn với thị trường và doanh nghiệp. Trong khoảng 5 năm trở lại đây, nhiều doanh nghiệp đã chủ động triển khai rất bài bản, đưa hàng triệu sản phẩm ra thị trường với hệ thống truy xuất minh bạch, chuyên nghiệp.
Từ cuối tháng 12/2025, Hệ thống truy xuất nguồn gốc tại địa chỉ www.verigoods.vn của Bộ Công Thương đã chính thức đi vào vận hành, góp phần minh bạch thông tin sản phẩm, bảo vệ người tiêu dùng và hỗ trợ doanh nghiệp phát triển bền vững. Tính đến cuối ngày 19/5/2026, đã có hơn 1 triệu mã sản phẩm hàng hóa được xác thực.
“Hiện tại, truy xuất nguồn gốc đang trở thành một trong những từ khóa “nóng” nhất của thị trường. Bởi chúng ta đang bước vào giai đoạn các quy định pháp luật liên quan được hoàn thiện, áp dụng mạnh mẽ hơn bao giờ hết”, ông Vững nhận xét.
Tổng Biên tập Tạp chí Tiếp thị và Gia đình dẫn chứng, Bộ Công Thương đang hoàn thiện, chuẩn bị ban hành 2 Thông tư gồm Thông tư quy định về truy xuất nguồn gốc và Thông tư về danh mục hàng hóa nguy cơ cao, nguy cơ trung bình, nhằm triển khai Luật Chất lượng sản phẩm hàng hóa cùng các quy định chi tiết tại Nghị định 37 của Chính phủ về việc hướng dẫn thi hành Luật. Đáng chú ý, nhóm hàng hóa thuộc diện rủi ro cao bắt buộc phải thực hiện truy xuất nguồn gốc. Đồng thời, Nhà nước khuyến khích mở rộng truy xuất với nhiều nhóm sản phẩm khác, hướng tới thị trường minh bạch, văn minh và có trách nhiệm hơn.
“Để chính sách đi vào thực tiễn, cần sự đồng hành từ 3 phía: cơ quan quản lý - doanh nghiệp - truyền thông”, ông Vững nhìn nhận.
Bên cạnh việc giới thiệu một số quy định mới nhằm góp phần giảm nghèo thông tin, nâng cao nhận thức cho cộng đồng, tọa đàm lần này cũng là dịp để doanh nghiệp chia sẻ những lo lắng, trở ngại trong quá trình thực hiện truy xuất nguồn gốc hàng hóa.
Ông Phan Văn Tâm, Phó Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền thẳng thắn bày tỏ: “Thông tư hướng dẫn mới của Bộ Công Thương sẽ bắt đầu có hiệu lực từ 1/7 tới, các doanh nghiệp bắt buộc phải thực hiện, song hiện tại, có thể nhiều doanh nghiệp vẫn chưa rõ thời điểm 1/7 này. Với Công ty Bình Điền, dù đã chuẩn bị từ trước và triển khai rồi nhưng chúng tôi vẫn khá lo lắng. Một vấn đề công nghệ mới đưa ra thị trường không phải dễ, chúng tôi phải làm thử, khi bắt đầu áp dụng còn nhiều bỡ ngỡ. Mong Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước có thêm thông tin, giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp. Chúng tôi sẵn sàng triển khai truy xuất nguồn gốc vì sẽ giúp nâng tầm thương hiệu để đứng vững trong giai đoạn mới”.
Dù có nhiều ý kiến, góc nhìn khác nhau, song các chuyên gia, nhà quản lý, doanh nghiệp cùng thống nhất nhận định, truy xuất nguồn gốc là “lá chắn số” giúp doanh nghiệp tự bảo vệ, hướng tới phát triển bền vững trong nền kinh tế số.
.svg){kind=icon}
