"Đừng tìm người tài kiểu gai mít"

Các khách mời cho rằng, trước hết nên thu hút những người có khả năng sáng tạo, dẫn dắt; sau đó là chuyên gia hàng đầu của chuyên ngành hẹp.

 - Các khách mời bàn tròn cho rằng, cơ chế đặc thù là điều cần thiết để thu hút được những người tài ở nước ngoài trở về phục vụ cho đất nước.

XEM PHẦN 1

XEM PHẦN 2

XEM PHẦN 3

"Đánh giá người tài là chuyện ở cơ sở"

GS Ngô Bảo Châu: Từ lúc thành lập đến nay Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán nhận được rất nhiều sự quan tâm từ Chính phủ và Bộ GD - ĐT. Viện hoạt động theo một cơ đặc thù nên luôn có những khó khăn. Nhưng tôi cũng đã quen với khó khăn rồi.

Nhà báo Hạ Anh: Anh Châu có đề cập đến “cơ chế đặc thù”, vậy chúng ta quay lại với đề bài của Thủ tướng là xây dựng cơ chế thu hút người Việt Nam ở nước ngoài trở về nước làm việc. Liệu ở cấp độ quốc gia chúng ta có nên xây dựng cơ chế đặc thù không?

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ: Tôi nghĩ cũng phải có cơ chế đặc thù. Đây là một việc khó. Nếu chúng ta làm đại trà thì hiệu quả sẽ không cao.

Trước hết, tôi đề xuất với Chính phủ là thu hút nhân lực trong lĩnh vực giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ để tăng cường năng lực nghiên cứu của các viện, trường trong nước. Sau đó, đến các lĩnh vực khác thì phải kêu gọi sự phối hợp của các bộ ngành khác.

Khi chúng ta làm tốt điều này, tôi tin sẽ là tiếng chim gọi đàn, người ta sẽ về rất đông. Còn ngay từ đầu mà làm không tốt thì kêu gọi mấy cũng thất bại.

Ông Nguyễn Anh Tuấn: Tôi nghĩ chúng ta nên có định hướng cụ thể. Theo tôi, những người có khả năng sáng tạo, khả năng dẫn dắt, có ý tưởng là những tinh hoa. Rồi những chuyên gia hàng đầu ở những chuyên ngành hẹp như anh Châu. Đó là những con người chúng ta cần thu hút.

Thứ hai là cần xác định những ngành nào chúng ta cần quan tâm đặc biệt. Đừng trọng tâm kiểu gai mít mà phải chọn một vài ngành cần thiết mà Việt Nam có thể bật lên được trong thời gian tới. Tôi nghĩ chúng ta nên có chính sách đặc thù với những con người đó.

{keywords}
Ông Nguyễn Anh Tuấn. Ảnh: Lê Anh Dũng.

GS Ngô Bảo Châu: Tất nhiên là phải có chính sách đặc thù rồi nhưng mà đặc thù như thế nào. Tôi nghĩ điều quan trọng nhất là công việc.

Cá nhân tôi chia sẻ việc triển khai là vô cùng vất vả. Chẳng hạn, để giải ngân thì mỗi một đề tài phải viết khoảng 50 báo cáo. Chúng ta phải đánh giá theo kết quả cuối cùng chứ không thể theo các thủ tục hành chính thông thường.

Hay như muốn có một số giáo sư nước ngoài sang Việt Nam giảng dạy vài tháng. Thì thay vì bắt ông Sơn phải tự lo một khoản tài chính cho việc đó, tại sao nhà nước không thể có khoản kinh phí chung.

Mỗi năm chúng ta để ra 5 hay 10 tỷ để cho các trường có thể mời các giáo sư. Đồng thời sẽ có một hội đồng để giám sát các trường mời có đúng mục tiêu không, ông giáo sư ấy có giỏi không và Nhà nước sẽ quyết định.

Đây là một dạng thí điểm mà công sức có thể nhiều nhưng kinh phí không nhiều và có hiệu quả rất tốt.

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ: Ý của anh Châu tôi cũng suy nghĩ nhiều. Suy cho cùng thì câu chuyện thu hút người tài về là câu chuyện của cơ sở chứ không phải là câu chuyện của vĩ mô. Ở cấp độ vĩ mô phải tạo môi trường, chính sách để ủng hộ và hỗ trợ thông qua dự án. Vì việc đánh giá người tài là chuyện của cơ sở.

Chẳng hạn, Chính phủ cần nghiên cứu đánh giá tác động của biến đổi khí hậu để dự báo thì phải giao cho những người nào thắng thầu. Những người thắng thầu sẽ có cơ chế thu hút, trả tiền và thanh toán thoáng như ở nước ngoài.

Hướng sắp tới của Bộ là tăng cường kiến tạo vai trò chủ động của các đơn vị theo cơ chế đặt hàng.

Tôi nghĩ rằng cơ chế mà cứ chung chung thì rất khó áp dụng. Và nếu đặt cơ chế trả tiền theo quy định của Bộ Tài chính thì chắc không thực hiện được. 

{keywords}
Ông Hoàng Minh Sơn và GS Ngô Bảo Châu. Ảnh: Lê Anh Dũng.

Cơ chế mới sẽ là cơ chế đặt hàng, nhà nước, doanh nghiệp đặt hàng và cơ sở trong nước thu hút về được trả định mức phù hợp với đối tượng. Các nhà khoa học chỉ cần đưa ra sản phẩm là xong.

Ngoài ra, những nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài có uy tín mà đã gắn bó thì cũng được quyền tham gia đấu thầu các dự án lớn. Không quá phân biệt người trong nước với người nước ngoài.

Hình thành thế hệ nhà khoa học nội địa mạnh

Ông Hoàng Minh Sơn: Các trường hiện nay được tinh thần tự chủ đều rất phấn khởi. Tất nhiên cũng rất lo lắng vì xu thế cạnh tranh rất mạnh giữa các trường trong nước với nhau và với các trường quốc tế không chỉ về đào tạo mà còn cả vấn đề thu hút nhân lực.

Với những nhà khoa học nổi tiếng, có vị trí thì chắc chắn là các nhà khoa học trong nước cũng có mối quan hệ nhất định. Việc hỗ trợ thông qua các đề tài, hay một nhóm nghiên cứu là cách thức nên làm dù không thể hết được.

Bởi vì khi đó các đề tài có sự tham gia của các nhà khoa học ở nước ngoài thì các đề tài ấy được đánh giá cao hơn, tính cạnh tranh tốt hơn. Có thể theo đặt hàng, cũng có thể theo đề xuất từ dưới lên.

Nhưng chúng tôi cũng muốn đề xuất tới nhóm thứ hai. Đó là những bạn mới tốt nghiệp tiến sĩ về. Lực lượng này rất đông và về sau sẽ tạo một nền tảng nên cần có sự hỗ trợ bước đầu.

Hiện nay trung bình đào tạo tiến sĩ ở nươc sngoài mất khoảng một trăm ngàn đô, vậy chúng ta hỗ trợ các em độ hai mươi ngàn để trong hai năm đầu các em có cơ sở ban đầu sẽ rất thuận lợi.

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ: Ý kiến của anh Sơn tôi ủng hộ. Mình phải hình thành nên một thế hệ các nhà khoa học nội địa chứ không phải cứ đi vay mượn nước.

{keywords}
Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ (trái), ông Nguyễn Anh Tuấn (giữa) và Nhà báo Hạ Anh. Ảnh: Lê Anh Dũng.

Tôi cũng đang nghiên cứu cùng các bộ ngành đề nghị với Thủ tướng Chính phủ lập một quỹ hay có một dạng nào đó để hỗ trợ thông qua các đề tài. Cái đấy là lợi ích kép, vừa được nghiên cứu, vừa giữ chân được.

Và tôi sẽ bàn thêm với Bộ trưởng bộ khoa học công nghệ và bộ trưởng bộ tài chính để làm sao cái quỹ này hướng tới đối tượng trẻ.

Chúng ta phải tạo ra được một thế hệ các nhà khoa học trong nước, chứ chúng ta cũng không nên quá nhấn mạnh vào nước ngoài.

Vì vậy, yếu tố thu hút về rất quan trọng nhưng nếu như kích hoạt được các nhân tố bên trong lên nữa thì tôi thấy lợi ích cao hơn nhiều.

XEM PHẦN 5

(còn tiếp)

Vào 14h chiều 8/8, VietNamNet tổ chức bàn tròn trực tuyến với chủ đề“Chính sách thu hút người Việt Nam ở nước ngoài trở về đóng góp xây dựng đất nước”. Khách mời tham gia chương trình:

  • Ông Phùng Xuân Nhạ, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT.
  • Ông Ngô Bảo Châu, GS Toán Trường ĐH Chicago (Mỹ); Giám đốc Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán (Việt Nam).
  • Ông Nguyễn Anh Tuấn, nguyên tổng biên tập báo VietNamNet, hiện là Tổng biên tập Tạp chí và Mạng Giáo dục Công dân Toàn cầu Đại học California Los Angeles ( UCLA).
  • Ông Hoàng Minh Sơn, Hiệu trưởng Trường ĐH Bách khoa Hà Nội.

Ban Giáo dục

tin nổi bật

GS giải Nobel Vật lý: Ranh giới giữa tài năng xuất chúng và 'kẻ ngốc'

'... Ranh giới giữa chuyện tôi là một tài năng xuất chúng và một kẻ ngốc trong khoa học nhiều khi cũng phụ thuộc vào may mắn'.

Người phụ nữ thứ hai giành giải Fields nói về toán học và máy tính

Ngày 5/7 tại Helsinki (Phần Lan), GS Maryna Viazovska (người Ukraine) và 3 nhà toán học khác đã cùng được trao giải Fields - giải thưởng được ví là “Nobel Toán học” năm 2022.

Sinh viên tham gia hơn 80 công bố quốc tế của ĐH Bách khoa Hà Nội

Đó là thông tin được đưa ra tại hội nghị tổng kết hoạt động sinh viên nghiên cứu khoa học và sáng tạo của Trường ĐH Bách khoa Hà Nội năm học 2021-2022.

Mũ bảo hiểm độc đáo làm từ… sợi nấm

Một Studio ở Hà Lan đã thiết kế ra một loại mũ bảo hiểm xe đạp thân thiện với môi trường làm từ sợi nấm và cây gai dầu.

Sự nghiệp vĩ đại của nhà Vật lý từng 84 lần trượt giải Nobel

Là một trong những nhà vật lý học lỗi lạc nhất trong lịch sử nhưng Arnold Sommerfeld lại chưa một lần giành được giải thưởng Nobel danh giá, dù ông được đề cử tới tận 84 lần trong hơn 30 năm.

Học sinh trung học chế tạo thiết bị lọc nước giá chỉ 23.000 đồng

Các học sinh tại trường trung học Barrie (Mỹ) đã tạo ra một thiết bị lọc chì ra khỏi nước với mức giá chỉ vỏn vẹn 23.000 đồng (1 USD).

'Dư địa tài nguyên không còn nhiều, cần sự giúp sức của khoa học công nghệ'

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho rằng khi mà dư địa tài nguyên không còn, để phát triển ngành lâm nghiệp và kinh tế lâm nghiệp rất cần sự giúp sức của khoa học công nghệ.

4 bài giảng đại chúng trong Ngày Khoa học Công nghệ 2022

Ngày Khoa học Công nghệ: Khoa học Công nghệ bảo vệ môi trường do Trung tâm Quốc tế Đào tạo và Nghiên cứu Toán học UNESCO, Viện Toán học và Trung tâm Vật lý Quốc tế UNESCO - Viện Vật lý đồng tổ chức ngày 14/5.

GS Nguyễn Hữu Việt Hưng: Cần tĩnh tâm xây dựng một nền đại học tử tế

“Mục tiêu cơ bản là tĩnh tâm và kiên định xây dựng một nền đại học tử tế, trong đó tiến sĩ phải ra tiến sĩ. Những phát kiến, đóng góp của mỗi luận án tiến sĩ phải có tính nguyên thủy/độc đáo và có ý nghĩa” - GS Nguyễn Hữu Việt Hưng nói

GS Ngô Việt Trung: Cho tự chủ đào tạo tiến sĩ giúp các 'lò ấp' hồi sinh

Nếu chấp nhận tiêu chuẩn thấp như Quy chế đào tạo tiến sĩ hiện hành thì chất lượng giảng dạy và nghiên cứu khoa học của chúng ta sẽ suy yếu chỉ sau vài thế hệ.

Hai nhà khoa học nhận giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2022

GS.TSKH Ngô Việt Trung và PGS.TS Nguyễn Thị Lệ Thu là hai nhà khoa học được Bộ Khoa học và Công nghệ trao tặng giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2022 do có các công trình nghiên cứu cơ bản xuất sắc.

Tiến sĩ nghiên cứu về cầu lông từng công bố tại 'hội thảo quốc tế'

Ngoài luận án tiến sĩ nghiên cứu giải pháp phát triển môn cầu lông cho công chức viên chức thành phố Sơn La đang gây xôn xao mạng xã hội, tác giả Đặng Hoàng Anh còn có 2 công bố khác cũng về cầu lông.

Luận án tiến sĩ 'phát triển môn cầu lông cho công chức...' là có thật

Luận án tiến sĩ giáo dục học nghiên cứu giải pháp phát triển môn cầu lông cho công chức viên chức thành phố Sơn La đang gây xôn xao mạng xã hội

Nam sinh chế hàng trăm 'siêu máy bay', vận tốc hơn 180km/h

Võ Hoàng Hiếu (2002, Hoàng Mai) đã chế tạo ra hàng trăm chiếc máy bay mô hình điều khiển từ xa. Hơn hết, cậu bạn được sự ủng hộ nhiệt tình của bố mẹ và đam mê đã giúp cậu “cai nghiện game”.

Nhóm học sinh, sinh viên công bố quốc tế trên tạp chí Q1

Tháng 2 vừa qua, một nhóm gồm 2 sinh viên, 2 học sinh đã có nghiên cứu được đăng trên tạp chí Patient Preference and Adherence của NXB Dove Medical Press (nay thuộc Taylor & Francis  Group). Đây là tạp chí thuộc nhóm Q1.