Tổ hợp Volna Kupol Garant sở hữu công nghệ chia nhỏ băng tần tinh vi khiến Starlink đột ngột ‘mù lòa’, trực tiếp bẻ gãy mạch máu liên lạc của Ukraine trên chiến trường.
Trong cuộc chiến tranh điện tử ngày càng khốc liệt trên chiến trường Ukraine, Nga đã triển khai một hệ thống tác chiến điện tử (EW/РЭБ) mới mang tên Volna Kupol Garant (Волна Купол Гарант).
Hệ thống này được thiết kế đặc biệt để gây nhiễu mạnh mẽ lên tín hiệu liên lạc vệ tinh Starlink, tạo ra những ‘vùng đen’ cục bộ nhằm cắt đứt kết nối của drone và lực lượng Ukraine.
Với chi phí lên đến 1,5 triệu USD mỗi tổ hợp, Volna Kupol Garant đại diện cho nỗ lực mới nhất của Nga trong việc đối phó với lợi thế công nghệ vệ tinh của phương Tây, dù vẫn tồn tại nhiều hạn chế rõ rệt.
Nga phát triển hệ thống tác chiến điện tử trị giá 1,5 triệu USD, có khả năng gây nhiễu tín hiệu Starlink trên diện tích 20km vuông. Ảnh: Bộ Quốc phòng Nga/ru.themoscowtimes.com
Theo en.defence-ua.com, hệ thống tác chiến điện tử (EW) Volna Kupol Garant được phát triển bởi công ty LLC 'Rossiysky Kupol' (Русский Купол) có trụ sở tại Simferopol, bán đảo Crưm.
Nó nhanh chóng được đưa vào sử dụng thực tế để bảo vệ các tuyến đường quan trọng như “Novorossiya” highway khỏi các cuộc tấn công bằng drone của Ukraine.
Theo các chuyên gia, đây là một bước tiến trong chiến thuật gây nhiễu uplink (tín hiệu từ mặt đất lên vệ tinh) thay vì nhiễu downlink truyền thống.
Theo defence-blog.com, Volna Kupol Garant hoạt động bằng cách hướng các anten mạnh mẽ từ mặt đất trực tiếp vào một vệ tinh Starlink đang bay qua khu vực.
Starlink sử dụng băng tần Ku-band uplink khoảng 14-14,5 GHz, được chia thành tám kênh chính, mỗi kênh có băng thông 62,5 MHz.
Ảnh: Bộ Quốc phòng Nga/ru.themoscowtimes.com
Hệ thống Nga sử dụng tám anten (hoặc nhiều hơn) để phát ra tín hiệu nhiễu mạnh mẽ, “làm mù” hoặc làm điếc vệ tinh tạm thời, khiến nó không thể nhận rõ tín hiệu từ các terminal mặt đất. Kết quả là liên lạc bị gián đoạn nghiêm trọng trong khu vực phủ sóng.
Theo eadaily.com, một tổ hợp hoàn chỉnh gồm sáu trailer (xe kéo), mỗi trailer trang bị hai anten hình trứng (egg-shaped radomes) che giấu anten parabol có cơ cấu xoay. Anten có thể tháo rời để triển khai cố định trên mặt đất.
Toàn bộ hệ thống yêu cầu nguồn điện công suất lớn và có khả năng tạo “vùng đen” khoảng 20km vuông. Phạm vi hiệu quả thực tế được cho là khoảng 2,5km tính từ vị trí triển khai, phù hợp cho việc bảo vệ các mục tiêu cục bộ như tuyến đường hoặc vị trí lực lượng.
Khác với các hệ thống EW (РЭБ) thông thường nhắm vào terminal người dùng, Volna Kupol Garant tấn công trực tiếp vào vệ tinh. Điều này cho phép gây nhiễu mà không cần phải phát hiện chính xác vị trí của từng terminal Starlink trên mặt đất.
Tuy nhiên, do đặc thù quỹ đạo LEO (vệ tinh bay nhanh), hiệu quả chỉ duy trì trong thời gian ngắn khi vệ tinh bay qua khu vực.
Hệ thống tác chiến điện tử Nga. Ảnh chụp màn hình từ video/en.defence-ua.com
Theo vpk.name, từ phía Nga, hệ thống được đánh giá mang lại kết quả tốt trong các nhiệm vụ cục bộ, giúp giảm đáng kể hoạt động của drone Ukraine sử dụng Starlink để dẫn đường và truyền dữ liệu thời gian thực.
Nó góp phần tạo lớp bảo vệ cho hậu phương và tuyến đường tiếp tế. Chi phí cao phản ánh độ phức tạp của anten phased array hoặc cơ cấu định hướng chính xác cùng công suất phát lớn.
Tuy nhiên, Volna Kupol Garant cũng lộ rõ nhiều điểm yếu. Thứ nhất, nó chỉ có thể nhắm và gây nhiễu một vệ tinh tại một thời điểm, trong khi cụm Starlink có hàng nghìn vệ tinh hoạt động đồng thời, đảm bảo độ phủ chồng chéo cao.
Thứ hai, hệ thống cồng kềnh với sáu trailer, dễ bị phát hiện bằng drone trinh sát và trở thành mục tiêu ưu tiên. Ukraine đã ghi nhận và phá hủy ít nhất hai tổ hợp trong thời gian ngắn bằng drone tấn công.
Thứ ba, việc triển khai gần tiền tuyến để đạt hiệu quả tối đa làm tăng rủi ro bị tiêu diệt. Nguồn điện lớn và kích thước lớn cũng làm giảm tính cơ động so với các hệ thống EW (РЭБ) nhỏ gọn khác.
Flash kể lại cách người Nga chặn Starlink. Ảnh kênh 24/24tv.ua
Các chuyên gia Ukraine nhận định rằng dù gây ra vấn đề cục bộ, hệ thống chưa phải là “liều thuốc chữa bách bệnh” và có thể bị vô hiệu hóa bằng chiến thuật tấn công chính xác.
Volna Kupol Garant phản ánh chiến lược của Nga trong việc đầu tư vào tác chiến điện tử để bù đắp khoảng cách về công nghệ vệ tinh.
Thay vì cố gắng bắn hạ vệ tinh (rất khó và có hậu quả quốc tế lớn), Nga chọn cách gây nhiễu từ mặt đất, một hướng tiếp cận thực tế hơn. Việc sản xuất tại Crưm cũng cho thấy nỗ lực địa phương hóa chuỗi cung ứng quốc phòng.
Dù vậy, hiệu quả tổng thể vẫn phụ thuộc vào khả năng sản xuất hàng loạt, cải tiến tính cơ động và tích hợp với các hệ thống EW khác.
Cuộc chiến giữa thiết bị gây nhiễu (Jammer) Nga và Starlink đang diễn ra gay gắt, với Ukraine liên tục săn lùng và tiêu diệt các tổ hợp đắt tiền này.
Trong tương lai, nếu Nga khắc phục được nhược điểm về kích thước và khả năng đa mục tiêu, Volna Kupol Garant có thể trở thành công cụ quan trọng hơn trong kho vũ khí điện tử của họ.
Hệ thống Volna Kupol Garant là minh chứng cho sự tiến bộ trong lĩnh vực EW của Nga nhưng cũng lộ rõ giới hạn của công nghệ hiện tại trước một cụm vệ tinh khổng lồ và linh hoạt như Starlink.
.svg){kind=icon}
