Hiệu ứng Công Phượng và chuyện ươm mầm

Không thể phủ nhận nhờ “hiệu ứng U19” mà chuyện ươm mầm tài năng quốc gia mới lại có dịp xôn xao đến thế.

Còn quá sớm để kết luận liệu U19 có làm nên một “thế hệ vàng” cho bóng đá Việt Nam hay không. Nhưng không thể phủ nhận nhờ có “hiệu ứng U19” mà chuyện ươm mầm tài năng quốc gia mới lại có dịp xôn xao đến thế.

Phiên đấu giá đặc biệt với GS Châu ở tiệc vườn ươm

Công Phượng và HAGL gây sốt: Hâm mộ hay hiếu kỳ

Câu chuyện bị lãng quên

Có thời mà cửa số 3 và số 5 của sân Hàng Đẫy thường xuyên bị vỡ do quá tải người hâm mộ. Thời mà có những trận đấu long trời lở đất như đội bóng của trường Huấn luyện Thể dục Thể thao Trung ương hạ đội tuyển Trung Quốc, hay thắng đội Argentina 6-1, hòa Urugoay 2-2. Thời mà người ta sẵn sàng mua vé bằng giá một cái áo bông…

Không ai quên được dấu ấn thế hệ cầu thủ của trường Huấn luyện như Trần Duy Long, Lê Thế Thọ, Trương Tấn Nghĩa, Lê Đình Chính, Lê Thụy Hải, Lê Mai Tú... Từ những năm 1960, trường Huấn luyện này đã cử chuyên gia đi lùng sục từng địa phương để tìm tài năng về ươm mầm. Đó là trong lĩnh vực bóng đá.

{keywords}

Lứa học viên đầu tiên của Học viện bóng đá HAGL Arsenal JMG

Còn về lãnh đạo, không thể không nhắc đến thế hệ Học viện Kỹ thuật Quân sự những năm cuối thập kỷ 60 và thập kỷ 70 (thời đó được gọi là Đại học Quân sự). Cũng giống như trường Huấn luyện, học viên không ứng tuyển, mà trường chủ động đi về từng địa phương để tuyển chọn. Tất cả mọi học viên đều coi việc được chọn tham dự là một niềm tự hào to lớn. Dấu ấn cho đến hôm nay, không thể chỉ nói đến đội ngũ tướng lĩnh xuất thân từ học viện. Phải còn kể đến hàng ngũ lãnh đạo đa ngành từ trung ương đến địa phương, và đặc biệt là đội ngũ lãnh đạo đã đưa vào các tập đoàn như Viettel và FPT… đến tầm vóc hôm nay.

Nhưng rồi, trường Huấn luyện đã bị giải thể năm 1970, Học viện Kỹ thuật Quân sự cũng không về địa phương “săn” người nữa. Chuyện tương tự cũng xảy ra trong nhiều lĩnh vực khác. Những tài năng như Đặng Thái Sơn trong âm nhạc, Ngô Bảo Châu trong toán học, hay Đàm Thanh Sơn trong vật lý, tất cả đều đạt đến đỉnh cao qua các hệ thống ươm mầm của… nước ngoài. Công cuộc ươm mầm tài năng đỉnh cao trong các lĩnh vực đã bị xao lãng trong hàng thập kỷ.

Cho đến khi có “cơn sốt U19”!

Trên báo chí, diễn đàn ngập hình ảnh các cầu thủ U19 thuở còn là những cậu bé đầu trần, chân đất ở học viện HAGL Arsenal JMG. Nhà nhà chuyền tay nhau chuyện các em được dạy dỗ những gì, trui rèn ra sao. Các trận bóng có U19 thi đấu đều cháy vé. Nhiều người trong số đó thậm chí không quan tâm đến kết quả trận đấu. Họ đến sân không phải để xem đá bóng, mà là muốn tận mắt chứng kiến thành quả “ươm mầm” 5-7 năm của bầu Đức trông thế nào, có thực sự giàu tinh thần cống hiến, có ứng xử văn hóa như kỳ vọng không. Vì rõ ràng chỉ giỏi chuyên môn thì vẫn chưa đủ để gọi là “tài năng”!

Để không chỉ là U19

Không thể phủ nhận, nhờ “hiệu ứng U19” mà câu chuyện “ươm mầm tài năng” ở các lĩnh vực khác cũng bắt đầu xuất hiện dày hơn trên các bàn nghị sự. Tất nhiên, khó lĩnh vực nào có thể cạnh tranh nổi với bóng đá và showbiz về khía cạnh thu hút sự quan tâm của công chúng. Tuy vậy, vẫn khó tránh khỏi những chạnh lòng: giá như lĩnh vực nào cũng được xôn xao… gần bằng U19!

{keywords}
GS Ngô Bảo Châu tại buổi ra mắt Vườn ươm tài năng. Ảnh: Quý Hiên

Cách đây vài tuần, Vườn ươm toán học của Gs.Ngô Bảo Châu đã được ra mắt tại đảo Tuần Châu, Quảng Ninh. “Chúa đảo” Đào Hồng Tuyển tặng cho cá nhân ông một ngôi biệt thự có 9 phòng ngủ, có bể bơi, phòng hội thảo và có bãi biển riêng. Ông đã quyết định biến món quà này thành nơi ươm mầm - nuôi dưỡng tài năng, nhất là những học sinh giỏi ở các vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn. Một sự kiện có ý nghĩa lớn như vậy, đáng lẽ phải làm sôi sục dư luận không kém lúc ông nhận giải Fields.

Nên cái khó không phải là làm dư luận xôn xao nhất thời, mà là làm sao để câu chuyện ươm mầm tài năng quốc gia trở thành một chiến lược có tính dài hơi và được duy trì bền bỉ. Và điều đó rất cần sự quan tâm, góp sức của nhiều cá nhân và tổ chức tâm huyết. Nếu không, rất có thể U19 cũng sẽ lặp lại câu chuyện đóng cửa của trường Huấn luyện, hay rất có thể một thời gian sau giáo sư Châu lại phải gửi gắm những trí tuệ Việt Nam cho nước ngoài “ươm” giúp.

Ngoài chuyện dài hơi, bền bỉ trong chiến lược, điều quan trọng hơn nữa, là phải làm sao để ươm tài năng ở nhiều lĩnh vực khác nhau chứ không chỉ thể thao hay bóng đá. Vì một quốc gia hùng cường không thể chỉ có mỗi nền thể thao là hùng mạnh.

Có thể tham khảo kinh nghiệm từ một số mô hình như Chương trình Talpiot của Israel, hay Chương trình Hạt giống Lãnh đạo IPL.

Talpiot là chương trình phát triển các tài năng đỉnh cao trong lĩnh vực công nghệ của quân đội Israel, nhưng những thành viên xuất thân từ đây đã gặt hái được thành công vang dội trong nhiều lĩnh vực, nhất là trong kinh doanh, khởi nghiệp. Mỗi năm Talpiot chỉ tuyển 30 học viên, với qui trình 6 tháng tuyển chọn, 41 tháng đào luyện khắc nghiệt, và 6 năm gắn bó trong đội ngũ. Những con người đó đã làm nên sự nghiệp lừng lẫy trong nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội, như công ty Compugen đứng đầu thế giới về giải mã gen, công ty Nice đứng đầu về phân tích dữ liệu, hay công ty đứng đầu về công nghệ bảo mật…

{keywords}
Cần thêm vườn ươm ở nhiều lĩnh vực không chỉ bóng đá

Còn IPL là vườn ươm 100% “made in Vietnam” đã trở nên khá đình đám trong cộng đồng trẻ nhiều năm nay. Nếu ươm mầm bóng đá U19 chỉ gắn với bầu Đức, thì ươm mầm lãnh đạo lại là ý tưởng chung của rất nhiều “ông bầu” là những trí thức nổi tiếng như GS. Trần Văn Thọ, GS. Vũ Minh Khương, TS. Lê Đăng Doanh, TS. Nguyễn Sĩ Dũng, chuyên gia Huỳnh Bửu Sơn, chuyên gia Giản Tư Trung... ... và các doanh nhân tên tuổi như Võ Quốc Thắng (Đồng Tâm), Nguyễn Mạnh Hùng (Viettel), Đặng Lê Nguyên Vũ (Trung Nguyên)…

Học viên được chọn đều được tài trợ 100% học bổng, nhưng trước đó họ sẽ buộc phải trải qua 5 vòng tuyển sinh, 1 năm đào tạo và 5 kỳ trải nghiệm, trung bình mỗi khóa kéo dài 7 năm nhưng lại không nhận được bất kỳ bằng cấp nào. Vì IPL quan niệm: sự công nhận của xã hội sau này mới là “tấm bằng” danh giá nhất dành cho một tài năng, chứ không hẳn là một bằng cấp cụ thể nào. Ở đây, khái niệm “lãnh đạo” được định nghĩa lại. Đó không phải là người có chức hay có quyền, mà là người có khả năng mở ra những con đường mới và có khả năng đi tiên phong trong ngành nghề lĩnh vực của mình.

Hy vọng xã hội sẽ ngày càng có thêm những ý tưởng, mô hình ươm mầm mới ở nhiều lĩnh vực khác nhau. Để câu chuyện ươm mầm tài năng quốc gia của Việt sẽ còn được viết tiếp và viết dài, chứ không chỉ là vườm ươm bóng đá U19 hay vườn ươm lãnh đạo IPL hay vườm ươm toán học của GS Châu!

  • Văn Phương

tin nổi bật

Thành phố của Đức và cách dạy những bài học lịch sử

Cách dạy và học lịch sử. Các câu hỏi lịch sử. Ôn cố tri tân, không chỉ để rút kinh nghiệm mà còn để nhìn về tương lai, dự báo và chuẩn bị, và còn ngăn chặn và răn đe: lịch sử sẽ phán xét.

Đầu cơ hay đầu tư đất đai

Kết luận về việc quản lý và sử dụng đất đai tại hội nghị Trung ương 5, Tổng bí thư chỉ đạo: “Kiên quyết khắc phục tình trạng đầu cơ đất, sử dụng đất không đúng mục đích, lãng phí, tham nhũng, tiêu cực, gây khiếu kiện, bức xúc trong nhân dân”.

Khuôn khổ kinh tế Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương: Gắn kết Mỹ với khu vực

IPEF là sự khởi đầu để bảo đảm gắn kết của Mỹ ở tư cách nền kinh tế số 1 với khu vực  phát triển rất năng động của thế giới.

Đại sứ Mỹ: Chúng tôi mong có quan hệ mạnh mẽ với Việt Nam

Một trong những kết quả quan trọng của hội nghị Cấp cao đặc biệt ASEAN - Mỹ là hai bên đã cam kết nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện. Hy vọng rằng trong tương lai gần, Mỹ sẽ có được kết quả tương tự với Việt Nam.

Những rào cản đất đai

Đất đai là nguồn lực rất lớn nhưng lại đang bị trói bởi nhiều quy định, làm cho nguồn lực này chưa thể thị trường hóa, trở thành nguồn lực cho nền kinh tế.

Đất và người nghèo, người giàu

“Các đại gia Việt Nam toàn liên quan đến bất động sản”. Câu nói nói này của chuyên gia kinh tế Pincus phản ánh đúng thực trạng diễn ra mấy chục năm qua và chúng ta cần làm rõ thực chất của quá trình đó.

Tình thế gian nan cần quyết sách mạnh mẽ

Kỳ họp thứ 3 của Quốc hội khai mạc hôm nay được hy vọng sẽ giám sát, đánh giá những vấn đề kinh tế - xã hội đặt ra gay gắt sau đại dịch và nền kinh tế thế giới biến động khó lường.

Làn sóng thử nghiệm và tham vọng công nghệ của Trung Quốc

Khi đã có đủ điều kiện thị trường và kết nối quốc tế, Trung Quốc thực hiện bước thứ ba, giải phóng làn sóng nguồn lực gồm vốn đầu tư, cơ sở hạ tầng, các kỹ sư được đào tạo và sức mạnh hành chính.

Con đường đột phá công nghệ của Trung Quốc

Suốt nhiều thập kỷ, nhiều người Mỹ chế nhạo Trung Quốc là một quốc gia bắt chước, không có khả năng sáng tạo, chưa nói đến sự đổi mới mang tính đột phá.

Chậm tiêu tiền công và chuyện dám nghĩ, dám làm

Hồi đầu tháng này, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã ký quyết định thành lập 6 tổ công tác do 4 Phó Thủ tướng và 2 Bộ trưởng làm tổ trưởng.

Trước Chủ tịch Hồ Chí Minh, trí thức, văn nghệ sĩ thấy mình nhỏ bé

Chủ tịch Hồ Chí Minh, dù chưa phải là một đại trí thức được hiểu theo lối được đào tạo bài bản trường lớp, ấy vậy mà bằng kiến thức được đắp bồi từ đời sống thực tế, Người trở thành vĩ nhân của thời đại.

Đồng bằng sông Cửu Long: Quy hoạch phải vượt lên trên lợi ích cục bộ địa phương

Hội nghị cán bộ toàn quốc diễn ra mới đây nhằm triển khai phương hướng phát triển kinh tế - xã hội đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Phần Lan gia nhập NATO: Căng thẳng chờ phía trước

Chiến dịch quân sự của Nga tại Ukraine gây nhiều tác động đến trật tự quốc tế. Một trong những hệ quả của cuộc chiến chính là việc Phần Lan quyết định gia nhập NATO.

Học thuyết Monroe của Australia giữa thỏa thuận an ninh Trung Quốc - Solomon

Sự đổ dồn chú ý về hiệp ước an ninh gần đây giữa Trung Quốc và quần đảo Solomon làm sáng tỏ khái niệm về phạm vi ảnh hưởng trong khu vực của Australia. Tại sao Australia lại cảm thấy lo lắng?

Chiến sự Ukraine: Mỹ thay đổi cách tiếp cận, ‘ra giá’ với Nga

Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken cho biết Ukraine có thể đề xuất gỡ bỏ các lệnh trừng phạt quốc tế đối với Nga để đổi lấy việc Nga chấm dứt các hoạt động quân sự ở nước này.