Khen ảo, bệnh thành tích còn tồn tại đến bao giờ?

 - Khen như thế nào để phát huy tác dụng tích cực? Khen không đúng thực chất, học sinh ngộ nhận về mình, đây là hệ quả đáng lo ngại nhất.

 

Đến hẹn lại lên, những ngày này, tin vui lại dồn dập đến với ngành giáo dục với một “vụ mùa” bội thu.

Đó là số liệu tổng kết “trên cả tuyệt vời” vừa được công bố từ các nhà trường khắp nơi trong cả nước.

Một phụ huynh ở Bà Rịa – Vũng Tàu cho biết: “Tôi mới đi họp phụ huynh cuối năm cho cháu trai lớp 6. Sĩ số lớp 43, thì 42 bạn đạt loại giỏi, duy nhất một em khá”. [1]

Con số này khiến vị phụ huynh ngỡ ngàng thốt lên: “Không biết nhà trường cho học và thi kiểu gì mà toàn nhân tài”.

Vị phụ huynh này tâm sự: “Tôi chưa thấy đứa trẻ nào thất bại như cháu mình, 12 tuổi nhưng không biết yêu thương, không biết tôn trọng người khác, không tự chịu trách nhiệm với bản thân, không thể chủ động sinh hoạt. Chưa bao giờ thấy cháu nói được một câu rõ nghĩa và chuẩn mực”.

Một phụ huynh khác cũng không giấu được tâm trạng của mình: “Tôi kinh ngạc khi thấy con thi được 10 điểm”. [2]

Chuyện 99,99% học sinh khá giỏi không chỉ riêng một trường nào mà đã trở nên phổ biến từ vài chục năm nay.

Tổng kết năm học 2014-2015, một hiệu trưởng một trường tiểu học tại quận Phú Nhuận (TP. Hồ Chí Minh) cho biết, trường phát giấy khen cho 100% học sinh (gần 700). [2] 

{keywords}
Khen không đúng thực chất, học sinh ngộ nhận về mình. Ảnh minh họa

Con số ấy thời các thế hệ ông cha đi học có nằm mơ cũng không dám nghĩ đến. Vậy mà bây giờ, con cháu lại đạt được hết sức nhẹ nhàng. Quả đúng là “hậu sinh khả úy”!!!

Chuyện này có thể nói là cười ra nước mắt. Trong cái mừng cho con em được lãnh đủ loại giấy khen có nỗi đau thầm lặng về một nền giáo dục chưa thoát khỏi cái vòng luẩn quẩn của thành tích ảo, gian dối, không thực chất.

Khen thưởng học sinh cuối kỳ, cuối năm là chuyện đương nhiên nhằm động viên các em sau một thời gian nỗ lực phấn đấu trong học tập và rèn luyện. Nhưng vấn đề đáng bàn là ở chỗ, khen như thế nào để phát huy tác dụng tích cực.

Kể từ khi ngành giáo dục và đào tạo thực hiện Thông tư 30/2014 và Thông tư 22/2016 về đánh giá học sinh tiểu học, chuyện khen thưởng bắt đầu bộc lộ những bất cập.

Cứ mỗi mùa kết thúc năm học, thầy cô lại bối rối với đủ các loại giấy khen học trò.

Những cụm từ như “loạn” giấy khen, “lạm phát” giấy khen xuất hiện nhiều trên truyền thông bởi em nào cũng được khen, không mặt này thì mặt kia theo quy định của thông tư 22.

Khen thưởng là chuyện trang trọng, nhưng khen thưởng tràn lan thì điều đó không còn nữa.

Ba bốn chục năm về trước, một lớp học có được vài ba em học giỏi đã là khá lắm rồi, chuyện khen thưởng cũng vậy, thế mà chẳng thấy ai bị “tổn thương” bao giờ. Tấm giấy khen vì thế ý nghĩa lắm, thiêng liêng lắm. Người được nhận nó tự hào đã đành, người không được nhận lòng cũng đầy ngưỡng mộ, thán phục đối với bạn mình. Cái giỏi cứ thế lan tỏa và có sức hút diệu kỳ.

Bây giờ thì… Có những phụ huynh tâm sự, thấy con đạt danh hiệu học sinh giỏi, nhận giấy khen và phần thưởng mà không vui, bởi hơn ai hết, họ hiểu con mình.

Mới đây nhất, xảy ra một chuyện bi hài, trong buổi lễ vinh danh học sinh tiêu biểu do Ủy ban nhân dân Quận Cầu Giấy và Phòng Giáo dục và Đào tạo Quận Cầu Giấy (TP. Hà Nội) tổ chức, mỗi em được tặng một hộp quà đóng gói rất trang trọng. Điều hết sức bất ngờ đối với học sinh và phụ huynh là khi về nhà, hồ hởi mở gói quà ra thì chỉ nhận được mỗi một… tờ giấy A4 màu xanh.

Lý giải chuyện hi hữu này, lãnh đạo Phòng GD-ĐT quận nói, đó là do trường chưa giải thích trước cho học sinh, rằng chỉ trao quà tượng trưng còn tiền thưởng các trường sẽ tới phòng tài chính để nhận cho các cháu.

Cho dù vị trưởng phòng đã viết thư ngỏ xin lỗi, nhưng bao nhiêu sự hụt hẫng, thất vọng của học sinh cùng cha mẹ và người thân của các em thì chưa dễ nguôi ngoai bởi “hộp quà giả” này.

Có em đã phải thốt lên: “Con bị lừa!”. Đây mới là sự tổn thương đích thực khi lòng tin vào người lớn của các em đã bị tuột mất.

Có lẽ ngành giáo dục chưa nhận ra được hệ lụy khôn lường của việc khen thưởng theo kiểu ban phát vô tội vạ này? Hay là đã nhận ra nhưng vẫn nhắm mắt đưa chân vì đủ thứ lý do ràng buộc nhà trường và thầy cô giáo?

Khen không đúng thực chất, nhà trường và thầy cô đang tiếp tay cho sự giả dối.

Khen không đúng thực chất, học sinh ngộ nhận về mình, đây là hệ quả đáng lo ngại nhất. Thế giới ảo không chỉ tồn tại trên mạng xã hội, thế giới ảo đang hiện hành ngay trong trường học, nơi được xã hội tin tưởng giao cho trọng trách thiêng liêng “Vì lợi ích trăm năm trồng người”.

Khen không đúng thực chất, nhà trường đang triệt tiêu động lực sống của các em, bởi kém cỏi như cậu bé nói trên mà cũng được khen, được xếp vào hàng học sinh giỏi của lớp thì các cháu sẽ nảy sinh lối sống ích kỉ, chây lười, thụ động, chẳng cần phải nỗ lực học tập và rèn luyện. Thói xu nịnh, chuộng danh hão cũng từ đó mà ra.

Chẳng rõ các vị lãnh đạo ngành giáo dục từ Trung ương đến địa phương và các trường học khi tham dự những buổi lễ tổng kết cuối năm, nghe những lời có cánh trong báo cáo tổng kết và chứng kiến cảnh học sinh hầu hết đều được tặng giấy khen và phần thưởng, tâm trạng các vị hân hoan theo từng tràng pháo tay rầm rộ?

Tôi thì mong các vị “đau tim” để giáo dục nuôi hi vọng lột xác, thêm một lần “quyết liệt” với bệnh thành tích và khen ảo.

Bởi vì, hơn ai hết, các vị là người quyết định sự thành bại của giáo dục. Không một thầy cô nào dám làm điều trái với ý đồ của người lãnh đạo.

Nguyễn Duy Xuân
-------

[1]. 'Trường dạy kiểu gì mà 42/43 em một lớp có giấy khen học sinh giỏi', News.Zing, 21/05/2019.

[2]. Nỗi buồn khen thưởng cuối năm học, News.Zing, 26/05/2015.

 

tin nổi bật

Chợ cây cảnh Văn Giang nhộn nhịp trước dịp Tết Nguyên đán

Chợ cây cảnh Văn Giang (Hưng Yên) thường xuyên gặp cảnh ùn tắc khi thương lái từ khắp các tỉnh xa gần đổ về giao dịch. Nơi đây tấp nập cả ngày, chủ vườn ươm phải thuê thêm nhân công phụ giúp.

Thanh Hoá: Hơn 3.000 học sinh hộ nghèo, dân tộc thiểu số được hỗ trợ tiền ăn và nhà ở

Năm học 2022 – 2023, tỉnh Thanh Hóa có 3.188 học sinh được hưởng chính sách hỗ trợ tiền ăn và tiền nhà ở theo Nghị định số 116/2016/NÐ- CP.

Thừa Thiên Huế phổ biến, nâng cao nhận thứ về ứng dụng CNTT hỗ trợ vùng dân tộc thiểu số

Ban Dân tộc tỉnh Thừa Thiên Huế đã tổ chức hội nghị tuyên truyền, phổ biến nâng cao nhận thức về ứng dụng công nghệ thông tin hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh năm 2022.

Những nỗ lực thoát nghèo của người Mông ở Kỳ Sơn

Đồng bào Mông ở các xã vùng cao, huyện Kỳ Sơn đã triển khai phát triển vùng nguyên liệu chè quy mô lớn, kết hợp thu hút đầu tư xây dựng nhà máy thu mua, tiêu thụ sản phẩm cho người dân.

Hà Giang: Phát huy vai trò, vị thế của người có uy tín ở vùng dân tộc thiểu số

Những năm gần đây, đội ngũ người có uy tín tỉnh Hà Giang có nhiều đóng góp trong triển khai thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia. Qua đó, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh trung bình mỗi năm là 3,75%; có 47 xã đạt chuẩn Nông thôn mới.

Chú trọng tuyên truyền pháp luật cho đồng bào dân tộc thiểu số ở Đồng Nai

Việc tuyền truyền, phố biến giáo dục và tư vấn pháp luật đã nâng cao nhận thức, ý thức tuân thủ pháp luật trong đồng bào dân tộc thiểu số; đồng thời đưa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đi vào cuộc sống.

Đắk Lắk tích cực phổ biến giáo dục pháp luật cho đồng bào dân tộc thiểu số

UBND tỉnh Đắk Lắk đã ban hành kế hoạch thực hiện một số nội dung về tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật cho đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Tích cực chăm sóc sức khỏe cho đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Giang

Nhờ sự nỗ lực của chính quyền địa phương, cùng hệ thống y tế cơ sở mà việc chăm sóc sức khỏe cho đồng bào dân tộc thiểu số huyện biên giới Tây Giang, tỉnh Quảng Nam ngày càng được đảm bảo.

Ông Pờ Dần Xinh: “Người Hà Nhì đi đầu và đứng đầu”

Xã Sín Thầu, huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên, vùng biên viễn xa xôi nhất phía cực Tây của Tổ quốc, vùng ngã ba biên giới Việt Nam - Lào - Trung Quốc.

Giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng theo phương án của UB Tài chính - Ngân sách

Qua thảo luận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhất trí việc điều chỉnh mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu, mỡ nhờn theo phương án của Ủy ban Tài chính - Ngân sách. Mức thuế này được áp dụng từ ngày 1/1/2023 đến hết ngày 31/12/2023.

Chính sách tín dụng ưu đãi đã đạt được nhiều kết quả quan trọng

20 năm qua, NHCSXH đã thiết lập được mô hình quản trị và điều hành tác nghiệp gọn nhẹ, hiệu lực, hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tiễn và cấu trúc hệ thống chính trị của đất nước.

Bưởi Phúc Trạch quảng bá, bán trên mạng xã hội nâng cao đời sống người dân

Dù đã giành giải nhất trong cuộc thi đấu xảo toàn Đông Dương và đã được Pháp cấp mề đay từ năm 1938 nhưng những năm gần đây, từ khi HTX Nông nghiệp Choa ra đời bưởi Phúc Trạch mới giúp người dân Hương Khê (Hà Tĩnh) đổi đời.

Tổng Bí thư: Hội CCB là lực lượng chính trị đi đầu tham gia xây dựng và bảo vệ Đảng

Tổng Bí thư nhấn mạnh, Hội Cựu chiến binh là lực lượng chính trị tích cực, đi đầu tham gia xây dựng và bảo vệ Đảng, bảo vệ Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa.

Từ 10/1, phương án cấm xe khách giường nằm vào nội đô TP.HCM chính thức có hiệu lực

Ngày 30/12, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Xuân Cường ký văn bản chấp thuận chủ trương thực hiện phương án tổ chức giao thông đối với xe khách giường nằm vào nội đô theo đề xuất của Sở GTVT.

Thủ tướng yêu cầu thường xuyên giám sát, đôn đốc tiến độ các dự án cao tốc trọng điểm

Để hoàn thành các dự án bảo đảm tiến độ, chất lượng, Thủ tướng yêu cầu các cơ quan có thẩm quyền liên quan thường xuyên giám sát, kiểm tra, đôn đốc tiến độ, chất lượng và thực hiện đúng pháp luật.