Việt Nam và Pháp chia sẻ kinh nghiệm về bảo tàng và truyền tải lịch sử tới thế hệ trẻ, nghiên cứu lịch sử chiến dịch Điện Biên Phủ để suy ngẫm về giá trị của hòa bình.
Việt Nam và Pháp đang cùng chia sẻ những ký ức lịch sử, biến quá khứ chiến tranh thành nền tảng cho hợp tác, đối thoại và lan tỏa thông điệp hòa bình. VietNamNet trao đổi với Giám đốc Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ Vũ Thị Tuyết Nga về một trong những sự hợp tác tiêu biểu.
Trong những năm gần đây, lượng khách tham quan Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ có xu hướng thay đổi như thế nào, thưa bà?
Những năm gần đây, lượng khách tham quan Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ có xu hướng tăng ổn định, đặc biệt vào các dịp lễ lớn và sự kiện chính trị, văn hóa của đất nước và tỉnh. Năm 2024, nhân dịp kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ và Năm Du lịch Quốc gia ở Điện Biên, bảo tàng đã đón trên 500.000 lượt khách tham quan. Đây là tín hiệu tích cực, khẳng định sức hút của bảo tàng với vai trò là điểm đến văn hóa, lịch sử tiêu biểu của tỉnh Điện Biên.
Khách tham quan khá đa dạng, bao gồm: học sinh, sinh viên, đoàn viên thanh niên, cựu chiến binh, cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang, khách du lịch trong nước và quốc tế. Trong đó, các đoàn học sinh, sinh viên và khách du lịch chiếm tỷ lệ lớn; các đoàn cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử thường tập trung vào các dịp kỷ niệm, ngày lễ lớn.
Khác với các bảo tàng, ngoài việc trưng bày tài liệu, hiện vật, chúng tôi được tiếp nhận một bức tranh về đề tài lịch sử lớn chưa từng có ở Việt Nam và Đông Nam Á. Đây là một trong ba bức tranh tròn lớn nhất trên thế giới. Chúng tôi tự hào khi được quản lý, khai thác và phát huy giá trị của công trình độc đáo như vậy.
Trước đây, bảo tàng chỉ đón khoảng 50.000-100.000 lượt khách mỗi năm, từ khi có bức tranh, lượng khách tăng gấp đôi, thậm chí gấp ba, trung bình từ 150.000-200.000 lượt khách/năm. Đặc biệt vào những năm kỷ niệm chẵn, chúng tôi đón tới 500.000 lượt khách.
Người dân khi xem tranh đều bày tỏ niềm tự hào về Chiến dịch Điện Biên Phủ và sự quả cảm của cha ông. Khách nước ngoài thì ngạc nhiên khi thấy một công trình đặc biệt như vậy tại Điện Biên. Họ đánh giá rất cao sự sáng tạo của các họa sĩ và nghệ thuật sắp đặt, trưng bày.
Bảo tàng xác định công chúng trẻ là nhóm đối tượng trọng tâm trong công tác phục vụ. Chúng tôi đang từng bước đổi mới nội dung trưng bày, tăng cường các hoạt động giáo dục di sản, trải nghiệm và ứng dụng công nghệ nhằm tạo điều kiện để tiếp cận lịch sử sinh động, hấp dẫn hơn.
Trong những góp ý từ phía Bảo tàng Ký ức Chiến tranh Caen (Calvados, Pháp), nội dung nào liên quan đến phát triển công chúng trẻ khiến bà tâm đắc nhất?
Việc hợp tác giữa Bảo tàng Ký ức Chiến tranh Caen và Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ nằm trong khuôn khổ quan hệ đối tác được khởi động nhân chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron vào tháng 5/2025. Nội dung hợp tác thỏa thuận là sự hỗ trợ của các chuyên gia từ một bảo tàng quốc tế lớn và hiện đại như Bảo tàng Ký ức Chiến tranh Caen.
Các chuyên gia về lịch sử, bảo tàng của Pháp đã sang Việt Nam nhiều lần để tìm hiểu, nghiên cứu, hỗ trợ tỉnh Điện Biên nói chung và Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ nói riêng.
Điều này giúp chúng tôi về hướng tiếp cận cũng như mở ra cơ hội cho cán bộ viên chức chuyên môn của bảo tàng có thể nghiên cứu và áp dụng những đề xuất của phía bạn sao cho phù hợp nhất. Tôi rất tâm đắc quan điểm lấy công chúng làm trung tâm, đặc biệt là việc nghiên cứu nhu cầu, sở thích và cách tiếp cận của giới trẻ để xây dựng các hoạt động phù hợp.
Đây là kinh nghiệm rất thiết thực với quá trình đổi mới và phát triển công chúng tại Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ.
Điều gây ấn tượng sâu sắc nhất là các đề xuất về chỉnh lý bố cục trưng bày theo hướng khoa học, dễ tiếp cận và làm phong phú hơn nội dung các trưng bày chuyên đề. Những gợi ý này không chỉ góp phần nâng cao tính hấp dẫn của không gian trưng bày mà còn giúp truyền tải sâu sắc hơn những giá trị lịch sử của Chiến thắng Điện Biên Phủ đến khách tham quan.
Những trao đổi với chuyên gia quốc tế không chỉ mang lại những kinh nghiệm chuyên môn cụ thể mà còn giúp thay đổi tư duy về vai trò của bảo tàng trong xã hội hiện đại: không chỉ bảo tồn và giới thiệu di sản, mà còn phải chủ động tạo ra các giá trị giáo dục, văn hóa và kết nối cộng đồng.
Kinh nghiệm của Bảo tàng Ký ức Chiến tranh Caen cho thấy, một bảo tàng thành công không chỉ bảo tồn và giới thiệu lịch sử, mà còn phải tạo được sự kết nối, cảm xúc và trải nghiệm có ý nghĩa đối với công chúng.
KHÔNG TRỞ THÀNH ĐIỂM ĐẾN "KHÔ CỨNG"
Sau quá trình hợp tác với các chuyên gia Pháp, bà nhìn nhận như thế nào về vai trò của Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ trong việc tiếp cận thế hệ trẻ hiện nay?
Chúng tôi nhận thức rõ vai trò của bảo tàng trong giáo dục, trải nghiệm và truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ. Đây cũng là định hướng mà bảo tàng đang từng bước triển khai nhằm giúp lịch sử đến gần hơn với thanh thiếu niên bằng những hình thức phù hợp và hấp dẫn hơn.
Những khó khăn khi đưa một sự kiện lịch sử cách đây hơn 70 năm đến gần hơn với người trẻ là khoảng cách về thời gian và sự thay đổi trong cách tiếp nhận thông tin. Vì vậy, bên cạnh việc bảo đảm tính chính xác của lịch sử, bảo tàng cần đổi mới phương thức truyền tải, tăng tính tương tác và trải nghiệm để lịch sử trở nên gần gũi, dễ tiếp cận hơn.
Chúng tôi mong muốn mỗi học sinh, sinh viên sau khi tham quan sẽ hiểu rõ hơn giá trị của Chiến thắng Điện Biên Phủ, từ đó nâng cao ý thức trách nhiệm trong học tập, rèn luyện và đóng góp cho sự phát triển của đất nước.
Bảo tàng sẽ không trở thành một điểm đến lịch sử "khô cứng" mà sẽ trở thành nơi người trẻ cũng như công chúng quốc tế có thể đến tham quan, tìm hiểu về Chiến thắng Điện Biên Phủ và giá trị di sản với hòa bình.
Chúng tôi xác định chuyển đổi số và nâng cao trải nghiệm công chúng là xu hướng tất yếu. Trên cơ sở các đề xuất của phía Bảo tàng Ký ức Chiến tranh Caen, bảo tàng sẽ nghiên cứu, lựa chọn những nội dung phù hợp với điều kiện thực tế để từng bước áp dụng. Các chuyên gia cũng khuyến nghị cán bộ thuộc Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ nên trực tiếp tìm hiểu, trải nghiệm không gian trưng bày của Bảo tàng Ký ức Chiến tranh Caen (Calvados, Pháp).
Trước mắt, bảo tàng sẽ nghiên cứu và lựa chọn những nội dung phù hợp để từng bước áp dụng vào thực tiễn, tập trung vào đổi mới trưng bày, nâng cao chất lượng phục vụ khách tham quan và phát triển các chương trình giáo dục di sản.
Về lâu dài, chúng tôi hướng tới xây dựng bảo tàng theo hướng hiện đại, tăng tính tương tác, lấy công chúng làm trung tâm và tiếp tục mở rộng hợp tác quốc tế.
Chúng tôi kỳ vọng các nội dung đổi mới sẽ giúp khách tham quan tiếp cận lịch sử một cách trực quan, sinh động và dễ hiểu hơn.
Những ngày giữa tháng 6, Đại sứ Pháp tại Việt Nam Olivier Brochet cùng nhóm chuyên gia lịch sử, bảo tàng từ Pháp đã đến thăm tỉnh Điện Biên - mảnh đất với nhiều nhân duyên trong quan hệ hai nước.
.svg){kind=icon}
