Báo cáo kiểm toán quyết toán ngân sách nhà nước năm 2024 của Kiểm toán Nhà nước ngày 6/4 cho thấy, trong năm 2024 khối lượng phát hành trái phiếu Chính phủ (TPCP) đạt 330.375 tỷ đồng, trong đó, chủ yếu tập trung ở các kỳ hạn 10 năm.

Điều này dẫn tới khối lượng TPCP đến hạn năm 2034 tăng cao đột biến, lên tới 293.416 tỷ đồng, gấp hơn 2 lần so với khối lượng trái phiếu đáo hạn của các năm trong giai đoạn 2025-2033, gây áp lực cho công tác trả nợ khi TPCP đáo hạn.

W-kiem toan nha nuoc.jpg
Kiểm toán Nhà nước chỉ ra khối lượng lớn trái phiếu Chính phủ phát hành năm 2024 tập trung vào kỳ hạn 10 năm, khiến áp lực trả nợ dồn vào năm 2034. Ảnh minh họa

Ngoài ra, trong năm 2024, Bộ Tài chính chưa xem xét khả năng cho vay tối đa từ ngân quỹ nhà nước để cân đối lại việc phát hành TPCP, nhằm phát huy tối đa hiệu quả sử dụng các nguồn lực.

Một số dự án sử dụng vốn vay chưa hiệu quả. Cụ thể, có 2/10 dự án đã ký hiệp định nhưng chưa giải ngân, phải trả phí tương đương 117,24 tỷ đồng nhưng đã có quyết định dừng sử dụng vốn vay ODA, vay ưu đãi.

Cụ thể, Dự án xây dựng tuyến tàu điện ngầm số 02 TPHCM tuyến Bến Thành - Tham Lương đã phải trả phí đến ngày 31/12/2024 là 113,49 tỷ đồng; Dự án thoát nước và xử lý nước thải TP Hạ Long đã phải trả phí đến thời điểm 31/12/2024 là 3,75 tỷ đồng.

Ngoài ra, theo báo cáo quyết toán (BCQT), vay bù đắp bội chi ngân sách Trung ương (NSTW) là hơn 319.000 tỷ đồng. Song theo biểu công bố thông tin nợ công thì số thực đã vay để bù đắp bội chi NSTW cho năm 2024 chỉ là hơn 65.000 tỷ đồng. 

Mặt khác, qua rà soát số dư tiền gửi không kỳ hạn của Quỹ tích lũy trả nợ tại Kho bạc Nhà nước (KBNN) trong năm 2024 cho thấy, bình quân số dư là 3.934 tỷ đồng, nhưng không được gửi có kỳ hạn tại các ngân hàng thương mại (trong khi Bộ Tài chính có thể dự báo được luồng tiền của Quỹ, hoặc Quỹ có thể chia nguồn tiền nhàn rỗi thành nhiều khoản tiền gửi với các kỳ hạn linh hoạt để đảm bảo hiệu quả của Quỹ đồng thời vẫn đảm bảo an toàn và thanh khoản), mà để tại KBNN, chưa phát huy hiệu quả của Quỹ theo quy định tại Nghị định số 92/2018/NĐ-CP của Chính phủ. 

Bên cạnh đó, việc Bộ Tài chính gửi tiền có gốc ngoại tệ có kỳ hạn tại các ngân hàng thương mại với lãi suất 0% mà không gửi tại KBNN, trong khi KBNN vẫn phải đi mua ngoại tệ là chưa hiệu quả trong quản lý, sử dụng nguồn ngoại tệ.

Do đó, Kiểm toán Nhà nước đề nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các đơn vị liên quan kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm để xử lý theo quy định đối với các dự án phát sinh phí nhưng đã có quyết định dừng hoặc đang làm thủ tục dừng sử dụng vốn vay ODA, vay ưu đãi nước ngoài.

Các dự án gồm: Dự án Xây dựng tuyến tàu điện ngầm số 2 TPHCM tuyến Bến Thành - Tham Lương; Dự án Thoát nước và xử lý nước thải thành phố Hạ Long; Dự án Cải tạo hạ tầng giao thông công cộng tỉnh Bình Dương; Dự án Thoát nước và xử lý nước thải Biên Hòa.

Báo cáo cũng chỉ ra tình trạng giải ngân vốn đầu tư còn thấp, bình quân cả nước đạt 81,8%. Một số bộ, cơ quan trung ương và địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp; thậm chí có đơn vị giải ngân vốn trong nước 2 năm liên tiếp dưới 30%. Một số dự án quan trọng quốc gia cũng không đạt mục tiêu giải ngân đề ra.

Đáng chú ý, tỷ lệ giải ngân vốn ODA chỉ đạt 51,8%, trong đó có bộ, cơ quan trung ương và địa phương không giải ngân được.