Kỷ luật trường học: Hà khắc hay linh động

Phúc Lai Thạc sĩ Luật Quốc tế, Nhà nghiên cứu độc lập tại Hà Nội

Nóng rẫy trên các diễn đàn làm cha mẹ là những tranh cãi xoay quanh việc có nên áp dụng phương pháp giáo dục kỷ luật sắt, thậm chí đến mức hà khắc cho con em chúng ta hay không?

 - Từ tâm thư “chưa vơi nụ cười, đã rơi nước mắt” của một phụ huynh về một trường tư, mấy ngày nay, nóng rẫy trên các diễn đàn làm cha mẹ là những tranh cãi xoay quanh việc có nên áp dụng phương pháp giáo dục kỷ luật sắt, thậm chí đến mức hà khắc cho con em chúng ta hay không?

Khi bản kiểm điểm nhiều như bươm bướm

Bản thân tôi trải qua 11 năm học phổ thông (hệ cũ) chỉ có vài năm được thày chủ nhiệm tâm lý, còn thì các năm khác năm nào cũng là chủ một “bộ sưu tập” bản kiểm điểm hầu hết là những lỗi vặt vãnh, nhỏ nhặt. Bản kiểm điểm nhiều đến mức, mẹ tôi cũng là cô giáo phải than lên rằng “Làm thày cô mà hơi tí hành học sinh và bố mẹ học sinh bằng bản kiểm điểm như thế là bất lực, và rồi sẽ khiến nhờn kiểm điểm mà thôi”.

Sau khi ra trường vài chục năm, gặp lại thày giáo thời cấp 3, tôi thẳng thắn nói với thày là cách giáo dục hà khắc thày đã áp dụng với chúng tôi hiện nay không còn phù hợp nữa, và “cách đó học sinh hiện nay chúng nó không chịu đâu…” Nhưng thày vẫn giữ nguyên quan điểm cũ, và cho rằng “tôi không áp dụng như thế làm sao các anh các chị thành đạt như bây giờ?”

Nghe như vậy, tôi hiểu và tiếc, vì thày vẫn không hướng được học sinh của mình có được một cuộc sống hạnh phúc, vì thày vẫn đánh giá sự thành công trên thước đo địa vị xã hội và số tiền mà học sinh mình kiếm được.

Chúng ta phải chấp nhận một thực tế là ở thời của “thế giới phẳng” và bùng nổ truyền thông, mạng xã hội len lỏi vào mọi ngóc ngách, chắc chắn phương pháp giáo dục áp đặt, đến mức hà khắc không thể còn phù hợp. Bất cứ chuyện gì, nếu quá sợ hãi, không thể chia sẻ, tâm sự với người lớn, học sinh cũng có thể tìm sự đồng cảm trên mạng xã hội. Mà điều đó thì hại nhiều hơn là lợi, vì bản thân người lớn chúng ta mà còn đầy nghiêng ngả, thành kiến và nóng giận, làm sao tuổi “ăn chưa no, lo chưa tới” xử trí khôn ngoan cho được.

Mặt khác, sự giáo dục hà khắc và khuôn thước quá mức cũng có thể tước đoạt mất không gian để học sinh sáng tạo, linh hoạt, để thể hiện chính kiến, quan điểm, cá tính, sự tự tin của các em. Trong khi đây là những điều rất cần trong thế giới đầy biến động ngày nay.

Đến đây tôi nhớ tới trường hợp “Mẹ hổ” từng rất nổi tiếng và gây tranh cãi hồi nào, bằng phương pháp giáo dục hà khắc mà đạt kết quả, nuôi dạy con ”thành công”. Từ góc độ cá nhân, tôi không đồng tình với cách dạy con ấy: cuộc sống, xã hội đâu phải lúc nào cũng phải tranh đấu, mà có biết bao điều tốt đẹp, để sống, để yêu thương.

Nói cho cùng, dù chọn phương pháp giáo dục nào, điều chúng ta mong muốn vẫn là con cái chúng ta được hạnh phúc: ngay từ khi thơ bé, sống trong gia đình, học trong nhà trường.

{keywords}
Chọn cách giáo dục nào cho con cái mình luôn là điều trăn trở của các phụ huynh. Ảnh minh họa: Tiền phong

Giữa “hà khắc” và “buông lỏng”

Tuy nhiên, nói đi thì cũng phải nói lại, trường học là phải có kỷ luật, và áp lực nếu được áp dụng đúng cách sẽ trở thành động lực cho bọn trẻ trưởng thành, phát huy hết tiềm năng. Một phụ huynh có con học cấp 1 trường tư từng thổ lộ với tôi: “Em quyết định cho con em lên lớp 6 không học trường đó nữa, vì một phần học sinh trường đó vô kỷ luật quá. Em không rõ nhà trường quản lý ra sao, thày cô bị dọa đuổi việc nhiều hay do quan điểm giáo dục mà sinh ra sợ học sinh, học sinh nhờn và rất hư”.

Gần đây do tham gia một số nhóm giáo dục cho trẻ, tôi nhận thấy mỗi hình mẫu đều có ưu và nhược điểm riêng. Cháu thì được chiều quá, sinh ra vô kỷ luật, luôn luôn đặt mình ra ngoài một cách vô tổ chức. Cháu khác thì lại bị áp dụng một chế độ hà khắc quá, biến thành rô-bốt và không thể thể hiện được bản thân, không chủ động, sáng tạo trong bất cứ việc gì.

Nhìn lại 5 năm học tiểu học của con trai, tôi nhận ra năm nào cô giáo hiền, thì các con rất vui vẻ, nhưng thường cô khó xử lý được những vấn đề nghiêm trọng xảy ra. Năm nào cô quá nghiêm khắc, đồng nghĩa với những vấn đề nghiêm trọng xảy ra nhiều hơn và do cứng nhắc, cô xử lý không phải lúc nào cũng ổn thỏa. Chỉ cô nào kết hợp được hợp lý giữa mềm dẻo và nghiêm khắc, thì kết quả chung của lớp mới thực sự ổn thỏa.

Như cách một cô chủ nhiệm của con trai tôi chẳng hạn. Cô nhìn nhận có những cháu có thiên hướng năng động hơn các cháu khác, “tinh hoa phát tiết ra ngoài,” nên sẽ có những biểu hiện kiểu hiếu động, nghịch ngợm, hay nói tự do. Theo cô, trong cuộc đời đi dạy, cô quan sát thấy những học sinh như thế sau này dễ thành công hơn trên đường đời hơn, đặc biệt ở những nghề cần sử dụng ngôn ngữ như dẫn chương trình, phóng viên… Vì thế mà cô luôn tìm cách xử lý cân bằng, vẹn toàn với các em.

Điều đó quả không dễ dàng. Vạch ra được ranh giới giữa “hà khắc” và “buông lỏng” thậm chí với ngay cả những người được gọi là “làm giáo dục” tức mở trường tư, cũng là khó. Khó, nhưng có một điều chắc chắn chúng ta phải làm được là thiết lập sự công bằng. Xây dựng tính kỷ luật cho các em thì chính các thầy cô cũng phải tuân theo kỷ luật, liêm chính, phải nêu gương, nếu không mọi lời dạy dỗ, nội quy cũng thành vô nghĩa.

Việc thiết lập công bằng còn cần thiết trong mỗi gia đình. Mấy ngày qua, theo dõi các cuộc tranh luận xung quanh câu chuyện trường tư tôi thấy sợ khi quá nhiều vị phụ huynh phản ứng với “câu chuyện giáo dục” bằng cách chửi bới rất bậy bạ và có thể nói là tục tằn.

Tôi cứ băn khoăn, không hiểu chúng ta mong ước gì ở con cái, khi chính chúng ta cũng không làm chủ được bản thân. Chắc chắn chúng ta không mong nhìn thấy chúng cũng tục tằn, thô lỗ như thế. Cách hành xử như vậy là không công bằng: yêu cầu người khác trong sạch, trong khi chính chúng ta lại làm bậy.

Phúc Lai

tin nổi bật

Báo chí phải trở thành tổ chức công nghệ

Cách đây hơn 20 năm, nhiều tổng biên tập vô cùng tự hào về việc máy in còn đang chạy, hàng chục đầu mối đã ngồi ăn bánh mì để đợi lấy báo đi rao bán.

Đổi mới con người ở vùng đất là mặt tiền quốc gia

Cần nhìn thẳng vào sự thật là khu vực đẹp nhất của đất nước, địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng lại có nhiều chỉ số phát triển thấp hơn mức trung bình của cả nước.

Tiếng chuông cảnh báo sau chuyện đình chỉ hoạt động của một sở

Hôm qua, một câu chuyện hy hữu được báo chí đưa tin: Sở Nội vụ bị tạm đình chỉ hoạt động 1 tháng vì chưa đảm bảo yêu cầu về phòng cháy chữa cháy (PCCC).

Truyền thông là chức năng của chính quyền

Khi các cấp chính quyền chủ động phối hợp truyền thông với các cơ quan báo chí sẽ là nền tảng quan trọng nhất cho việc làm chủ tình hình trong bối cảnh hiện nay.

Cơ hội của Việt Nam trước vòng cải cách mở cửa mới của Trung Quốc

Bản thân mỗi nước đều đang hướng đến phát triển chất lượng cao. Trong giai đoạn trước, điểm tăng trưởng của quan hệ Việt - Trung là thương mại, thầu khoán công trình. Hiện nay và sắp tới điểm tăng trưởng mới của quan hệ Việt - Trung sẽ là gì?

Những thông điệp về trái phiếu doanh nghiệp

Có một điểm cần nhấn mạnh: tuyệt đại đa số trái phiếu doanh nghiệp là có tài sản đảm bảo hoặc được bảo đảm bởi các tổ chức tín dụng.

Việt Nam sẽ vượt bẫy thu nhập trung bình theo cách nào

Việt Nam nỗ lực trở thành quốc gia thu nhập trung bình cao và thu nhập cao vào năm 2035 và 2045. Tuy nhiên, chúng ta phải vượt qua thách thức không hề nhẹ, nhất là về thể chế.

Thủ tướng Võ Văn Kiệt, nhà lãnh đạo cải cách tâm huyết

Thủ Tướng Võ Văn Kiệt là nhà lãnh đạo đi tiên phong trong thực hiện cải cách và hội nhập của đất nước ta. Ông đã dũng cảm thực hiện những quyết định đột phá tầm chiến lược để đưa đất nước đi lên.

Tầm nhìn quốc gia Qatar qua lăng kính World Cup

Qatar đã làm nên lịch sử khi lần đầu tiên đưa sự kiện thể thao được theo dõi nhiều nhất trên toàn cầu đến Thế giới Ả Rập và Hồi giáo.

Ông Sáu Dân và đổi mới thể chế

Ngày 9/8/1995, trước Đại hội Đảng lần thứ 8, Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã gửi một bức thư tâm huyết cho Bộ Chính trị nêu quan điểm, tư tưởng, khuyến nghị và cảnh báo về một số vấn đề có tầm chiến lược đối với đất nước vào thời điểm lịch sử đó.

‘Ý Đảng, lòng Dân’

Hôm qua, một người bạn của tôi thông báo, chị đã không rút trước hạn món tiền gửi ngân hàng đang được kiểm soát đặc biệt. Tôi biết, tâm lý chị cũng khá cồn cào vì chị liên tục hỏi ý kiến của tôi trong cả tuần trước.

Nhà lãnh đạo dám chịu trách nhiệm “phá rào”

“Sử học không nên chỉ đánh giá một con người xem họ đạt đến đỉnh cao nào mà còn phải xem khi họ nằm xuống, đã có bao nhiêu dòng nước mắt”.

Nhà giáo là nhân tố cốt lõi quyết định sự thành công của đổi mới giáo dục

Bộ trưởng GĐ-ĐT Nguyễn Kim Sơn bày tỏ, nhà giáo là nguồn lực quan trọng nhất của ngành. Đầu tư cho nhà giáo chính là yếu tố nền tảng của nền tảng, quyết định đến chất lượng và sự thành công của đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.

Hỏi là việc đầu tiên của học

Thời 4.0 hỏi là việc đầu tiên của sự học. Thực tế cho thấy, có những câu hỏi làm thay đổi thế giới

Một sáng kiến cho trái phiếu doanh nghiệp

Đang có nhiều ý tưởng mới mẻ hiến kế cho vấn đề trái phiếu doanh nghiệp, nhưng vấn đề là nguồn “tiền tươi thóc thật” ở đâu ra và ai sẽ là người thực hiện để đảm bảo hiệu quả? Tuần Việt Nam xin giới tiệu ý tưởng của chuyên gia Phạm Xuân Hòe.