Phòng họp tại trụ sở UBND TPHCM vẫn sáng đèn vào sáng thứ Bảy cuối tuần ngày 18/4. Bên trong phòng, các thành viên của HĐND thành phố đang thảo luận sôi nổi để những quyết sách sớm được thông qua.

Một trong những nội dung quan trọng được các đại biểu nêu ý kiến và thống nhất cao đó là sự cần thiết triển khai dự án Quảng trường trung tâm và Trung tâm Hành chính TPHCM. Dự án này có tổng mức đầu tư gần 30.000 tỷ đồng.

Việc đầu tư dự án được đặt ra trong bối cảnh TPHCM sau sáp nhập có quy mô dân số gần 14 triệu người được chia thành 168 đơn vị hành chính cấp xã. Quy mô bộ máy hành chính theo đó cũng tăng lên, với hơn 8.000 cán bộ, công chức, viên chức đang làm việc phân tán tại nhiều trụ sở khác nhau.

"Hôm nay là ngày nghỉ nhưng HĐND vẫn họp để có cơ sở pháp lý cho UBND thành phố triển khai các dự án ưu tiên", ông Trần Thành Trọng, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Sáng Ban Mai, đại biểu HĐND TP nói với phóng viên sau khi cuộc họp kết thúc.

Đứng ở góc độ doanh nghiệp, ông nhận thấy quyết tâm chính trị rất lớn của lãnh đạo TPHCM nhiệm kỳ mới để địa phương này phát triển. Việc triển khai, thực hiện các công việc đã và đang bắt đầu tăng tốc, có hiệu quả tốt.

Đúng 11 ngày sau sau cuộc họp trên, vào ngày 29/4, dự án Quảng trường trung tâm và Trung tâm Hành chính TPHCM đã chính thức được khởi công. 

phoi canh trung tam hanh chinh tphcm 1 anh nha dau tu 1777377600745884745878 1760.jpeg
Phối cảnh tổ hợp Quảng trường trung tâm và Trung tâm Hành chính mới của TPHCM được khởi công sáng 29/4. Ảnh: Chủ đầu tư

Chinh phục 10%

Sự quyết liệt trên là thông điệp cho một nhiệm kỳ hành động. TPHCM - đầu tàu kinh tế của cả nước đang bước vào giai đoạn tăng tốc với quyết tâm tháo gỡ mọi điểm nghẽn để đạt mục tiêu tăng trưởng trên 10%.

Câu trả lời đã đến từ những con số mới được cơ quan Thống kê TPHCM công bố. Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) quý I ước tăng 8,27% so với cùng kỳ. Nếu loại trừ yếu tố dầu khí, con số này đạt tới 8,58%. Đây là mức tăng trưởng quý I cao nhất trong hơn 5 năm qua của thành phố. Bức tranh kinh tế quý I/2026 khởi sắc sẽ tạo tiền đề tăng trưởng cho những quý còn lại trong năm.

Nhưng điểm sáng nổi bật nhất có lẽ nằm ở niềm tin của cộng đồng kinh doanh. Trong giai đoạn này, có hơn 13.600 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 46,7% về số lượng; vốn đăng ký đạt gần 91.400 tỷ đồng, tăng 46,6%.

Đặc biệt, TPHCM vẫn là 'địa bàn làm ăn' hấp dẫn khi dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã 'đổ bộ' mạnh mẽ với gần 2,9 tỷ USD, tăng tới 219,7% so với cùng kỳ. 

Dưới góc nhìn của nhà đầu tư quốc tế, ông Seck Yee Chung, Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Singapore tại Việt Nam (SingCham) từng nhận xét, để đạt được những chỉ số kinh tế ấn tượng, thành phố đã nỗ lực không ngừng trong việc cải thiện môi trường kinh doanh thông qua các chính sách thuận lợi, cải cách thủ tục hành chính và tập trung phát triển cơ sở hạ tầng. 

Các doanh nghiệp Singapore cũng đánh giá cao nỗ lực của thành phố trong việc tháo gỡ các rào cản, khai thác nguồn lực và tạo ra những đột phá liên quan đến nhiều dự án trọng điểm của thành phố.

Ở góc độ nghiên cứu, theo PGS Burkhard Schrage, Phó chủ nhiệm nhóm bộ môn Quản trị, Đại học RMIT Việt Nam, ba yếu tố chính giúp duy trì vai trò dẫn dắt của TPHCM là: sự cởi mở, mật độ kinh tế và khả năng thử nghiệm.

Trong đó, nổi bật là việc TPHCM thường là nơi đi đầu trong thử nghiệm chính sách. Địa phương nhiều lần tiên phong trong các cách tiếp cận mới về đầu tư, phát triển đô thị, hạ tầng, cải cách hành chính và phát triển khu vực tư nhân.

Một ví dụ cụ thể là sự phát triển của các khu công nghiệp và khu công nghệ cao định hướng xuất khẩu. Những khu này không chỉ thu hút nhà máy mà còn góp phần đưa vào các tiêu chuẩn mới về sản xuất, quản trị, quan hệ với nhà cung cấp và phát triển lực lượng lao động. Theo thời gian, các khu này đã thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam tham gia vào các chuỗi giá trị có yêu cầu cao hơn.

606797827_899517142459447_670023394785685657_n.jpg
TPHCM thường là nơi đi đầu trong thử nghiệm chính sách. Ảnh: Nguyễn Huế

Chuyển từ lượng sang chất

Quy mô kinh tế của TPHCM sau sáp nhập đang chiếm khoảng 23,1% cả nước. 1% tăng trưởng của thành phố tạo ra giá trị hơn 18.400 tỷ đồng, con số này tương đương và lớn hơn cả GRDP của một số địa phương sau sáp nhập. Do đó, mỗi % tăng trưởng của TPHCM sẽ đóng góp lớn cho GDP quốc gia.

Liên quan đến mục tiêu tăng trưởng, mới đây, tại buổi làm việc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với Ban Thường vụ Thành ủy TPHCM, Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang cũng đã đưa ra cam kết: TPHCM sẽ tăng trưởng hai con số.

Từ nền tảng thu ngân sách khoảng 800.000 tỷ đồng năm 2025, thành phố còn đặt mục tiêu năm 2026 đạt mốc thu 1 triệu tỷ đồng. Đáng chú ý, ông Quang khẳng định việc thu ngân sách trên không chỉ dựa vào đất đai mà sẽ phấn đấu tích lũy từ các nguồn lực khác để đảm bảo yếu tố bền vững. 

"Giai đoạn tăng trưởng tiếp theo sẽ không thể chỉ dựa vào quy mô. TPHCM cần chuyển từ tăng trưởng dựa trên mở rộng sang tăng trưởng dựa trên năng suất", ông Burkhard Schrage phân tích thêm.

Điều này đòi hỏi hạ tầng tốt hơn, logistics hiệu quả hơn, giao thông công cộng mạnh hơn, hạ tầng số phát triển, bộ máy hành chính minh bạch và có thể dự đoán, cùng với sự phối hợp tốt hơn giữa các địa phương. Doanh nghiệp cần cảm nhận toàn vùng TPHCM như một không gian kinh tế thống nhất, thay vì bị chia cắt bởi ranh giới hành chính.

Bên cạnh đó, sự hợp tác với các trường đại học cũng sẽ đóng vai trò then chốt. Năng lực cạnh tranh trong tương lai của TPHCM phụ thuộc vào việc kết nối hiệu quả giữa doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và chính quyền. Lúc này, đại học không chỉ là nơi đào tạo mà còn là đối tác tích cực trong việc nâng cấp hệ sinh thái đổi mới của thành phố.

Ngoài ra, thành phố cần chọn lọc dòng vốn đầu tư, hướng tới thu hút FDI mang lại công nghệ, năng lực quản trị, nâng cấp chuỗi cung ứng, tiêu chuẩn môi trường và việc làm có giá trị cao hơn. Song song, địa phương cần hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng suất và khả năng cạnh tranh quốc tế.

Cuối cùng, chất lượng sống cũng là yếu tố mang tính chiến lược. Bởi, PGS Burkhard Schrage cho rằng, nhân tài có thể đến vì cơ hội việc làm, nhưng họ ở lại vì giao thông thuận tiện, nhà ở, giáo dục, y tế, không gian công cộng và môi trường sống.

"Nếu TPHCM có thể kết hợp quy mô kinh tế với nhân lực chất lượng cao, đổi mới sáng tạo, hạ tầng, liên để kết đại học – doanh nghiệp và chất lượng sống, thành phố hoàn toàn có thể dẫn dắt giai đoạn tăng trưởng tiếp theo của Việt Nam theo hướng giá trị cao hơn và kết nối toàn cầu sâu rộng hơn", ông nhận định.