Mở rộng kênh thanh toán không dùng tiền mặt với dịch vụ Tiền di động

“Đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam giai đoạn 2021 – 2025” được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tháng 10/2021 nêu rõ, để phát triển thanh toán không dùng tiền mặt ở khu vực nông thôn, vùng sâu và vùng xa, giải pháp cần tập trung là "Tận dụng hạ tầng, dữ liệu, mạng lưới viễn thông, giảm các chi phí xã hội để phát triển, mở rộng kênh thanh toán không dùng tiền mặt trên thiết bị di động ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo gắn với việc triển khai dùng tài khoản viễn thông thanh toán cho các hàng hóa, dịch vụ có giá trị nhỏ - Mobile Money; tổng kết, đánh giá, đề xuất xử lý phù hợp đối với dịch vụ Mobile Money".

Trên cơ sở kết quả thực hiện thí điểm dịch vụ Mobile Money, Ngân hàng Nhà nước đã tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định 368 quy định về hoạt động cung ứng dịch vụ Tiền di động vào ngày 31/12/2025. 

Có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026, Nghị định quy định về hoạt động cung ứng dịch vụ Tiền di động có đối tượng áp dụng gồm: Tổ chức cung ứng dịch vụ Tiền di động; cá nhân sử dụng dịch vụ Tiền di động (gọi chung là khách hàng); cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động cung ứng dịch vụ Tiền di động.

Nghị định 368 quy định, dịch vụ Tiền di động là dịch vụ do Tổ chức cung ứng dịch vụ Tiền di động cung ứng cho khách hàng thông qua tài khoản Tiền di động để nạp tiền vào, rút tiền ra khỏi tài khoản này và thực hiện giao dịch thanh toán, bao gồm cả trường hợp thanh toán cho hàng hóa, dịch vụ nước ngoài.

Tài khoản Tiền di động là một tài khoản chuyên biệt gắn với số thuê bao viễn thông dùng cho dịch vụ viễn thông di động mặt đất thực hiện phương thức giao tiếp giữa người với người do tổ chức cung ứng dịch vụ Tiền di động cung ứng cho khách hàng để sử dụng dịch vụ Tiền di động.

Tổ chức cung ứng dịch vụ Tiền di động được thực hiện dịch vụ Tiền di động trên phạm vi lãnh thổ Việt Nam và giao dịch thanh toán cho hàng hóa, dịch vụ nước ngoài. Việc thực hiện thanh toán, quyết toán các giao dịch thanh toán cho hàng hóa, dịch vụ nước ngoài phải được thực hiện qua ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đã được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chấp thuận hoạt động ngoại hối trên thị trường quốc tế.

Các giao dịch thực hiện qua tài khoản Tiền di động phải được thực hiện bằng Đồng Việt Nam. Việc quy đổi từ ngoại tệ ra Đồng Việt Nam (hoặc từ Đồng Việt Nam ra ngoại tệ), tỷ giá giữa Đồng Việt Nam và ngoại tệ theo tỷ giá do các bên thỏa thuận phù hợp với quy định của pháp luật.

Bên cạnh quy định cụ thể về những hành vi bị cấm cùng quyền và trách nhiệm của các bên liên quan, Nghị định 368 cũng hướng dẫn chi tiết các hoạt động cung ứng dịch vụ Tiền di động như: Đối tượng khách hàng sử dụng dịch vụ, hồ sơ mở tài khoản, thỏa thuận mở và sử dụng tài khoản, thông tin về khách hàng mở tài khoản, trình tự và thủ tục mở tài khoản, xác thực thông tin khách hàng mở tài khoản, sử dụng tài khoản, hạn mức giao dịch tài khoản...

Cụ thể, về sử dụng tài khoản Tiền di động, Nghị định quy định, chủ tài khoản Tiền di động được sử dụng tài khoản để rút tiền mặt từ tài khoản Tiền di động của chính chủ tài khoản Tiền di động tại các điểm kinh doanh; chuyển tiền đến tài khoản Tiền di động khác; chuyển tiền đến tài khoản thanh toán bằng Đồng Việt Nam, thẻ ghi nợ gắn với tài khoản thanh toán bằng Đồng Việt Nam mở tại ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài; chuyển tiền đến ví điện tử; thanh toán cho hàng hóa, dịch vụ; nộp phí, lệ phí cho các dịch vụ công hợp pháp; thanh toán điện tử giao thông đường bộ theo quy định của pháp luật thông qua việc kết nối với tài khoản giao thông.

Về mục đích của Nghị định, tại dự thảo Tờ trình Chính phủ về Nghị định quy định hoạt động cung ứng dịch vụ Tiền di động, Ngân hàng Nhà nước cho biết, Nghị định này được xây dựng nhằm tạo hành lang pháp lý chính thức cho một hình thức thanh toán mới trên cơ sở tận dụng hạ tầng viễn thông - dịch vụ Tiền di động thuộc quản lý của Ngân hàng Nhà nước, Bộ KH&CN, phù hợp với thực tiễn.

Đồng thời, tháo gỡ một số khó khăn, vướng mắc ghi nhận được trong quá trình thí điểm góp phần phát triển hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt, giảm các chi phí xã hội để phát triển, mở rộng kênh thanh toán không dùng tiền mặt trên thiết bị di động, mang lại tiện ích cho người sử dụng; tăng cường việc tiếp cận và sử dụng các dịch vụ tài chính, đặc biệt tại khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo của Việt Nam.

Việc xây dựng Nghị định cũng nhằm pháp lý hóa vai trò quản lý nhà nước trong hoạt động cung ứng dịch vụ Tiền di động của các bộ, cơ quan liên quan trong quản lý, giám sát hoạt động cung ứng dịch vụ Tiền di động. Quy định cụ thể về trách nhiệm và nghĩa vụ các bên liên quan, làm cơ sở để cơ quan quản lý thực hiện chức năng quản lý, thanh tra, kiểm tra, giám sát các hoạt động cung ứng dịch vụ Tiền di động. Thiết lập và kiến tạo môi trường kinh doanh lành mạnh, đảm bảo sự cạnh tranh công bằng, bình đẳng của các chủ thể tham gia cung ứng dịch vụ.