Chuyển từ thu hút vốn sang phát triển hệ sinh thái FDI
Tại tọa đàm “Nghị quyết 10: Phát triển hệ sinh thái FDI chất lượng cao” do Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ tổ chức chiều 7/8, bà Bùi Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), cho rằng, sau hơn 40 năm thu hút đầu tư nước ngoài, Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đặt ra 6 chuyển đổi lớn về tư duy phát triển.
Trước hết là chuyển từ tư duy “thu hút đầu tư nước ngoài” sang “phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài”, coi khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là một bộ phận cấu thành hữu cơ của nền kinh tế quốc dân.
Nghị quyết cũng chuyển từ coi trọng quy mô, số lượng vốn sang chú trọng chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng; từ ưu đãi đầu tư theo ngành, lĩnh vực hay địa bàn sang ưu đãi dựa trên kết quả đầu ra, mức độ lan tỏa, khả năng chuyển giao công nghệ và đóng góp thực chất của dòng vốn đối với nền kinh tế.
Theo bà Thủy, thay vì thu hút các dự án FDI đơn lẻ, Việt Nam sẽ hướng tới phát triển đồng bộ hệ sinh thái gắn kết với các dòng vốn quốc tế; đồng thời chuyển từ tư duy “quản lý đầu tư” sang “kiến tạo môi trường đầu tư kinh doanh”, chuẩn bị hạ tầng, nguồn nhân lực và thể chế để nâng cao năng lực hấp thụ dòng vốn chất lượng cao.
Để hiện thực hóa các định hướng này, Bộ Tài chính đang phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu thể chế hóa vào Luật Đầu tư và các luật liên quan.
Theo đó, Nhà nước sẽ thiết kế các chính sách khuyến khích mạnh hơn đối với doanh nghiệp FDI thông qua ưu đãi thuế, hỗ trợ chi phí nghiên cứu, phát triển (R&D), hỗ trợ chi phí đào tạo doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng và đổi mới phương thức hỗ trợ doanh nghiệp trong nước.
Nâng cao năng lực hấp thụ để tăng hiệu quả lan tỏa của FDI
Theo ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên hoạt động chuyên trách Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, điều quan trọng nhất của Nghị quyết số 10 là thay đổi hoàn toàn cách tiếp cận. Các điểm đổi mới được ông khái quát thành bốn đặc trưng là bài bản hơn, hệ thống hơn, sâu sắc hơn và thực tế hơn.
Ông cho rằng, điểm khác biệt là Việt Nam không còn chỉ tập trung vào chính sách ưu đãi để thu hút FDI mà hướng tới xây dựng một hệ sinh thái thuận lợi cho toàn bộ vòng đời của hoạt động đầu tư nước ngoài, từ xúc tiến, thu hút đến quá trình vận hành của dự án, với các yếu tố về môi trường sống, môi trường làm việc, nguồn nhân lực và hạ tầng.
Theo ông Hiếu, muốn nâng cao chất lượng dòng vốn FDI thì mấu chốt là phải nâng cao năng lực hấp thụ của nền kinh tế.
“Dòng vốn FDI tốt sẽ không tự động lan tỏa nếu chúng ta thiếu năng lực hấp thụ”, ông Hiếu nói.
Theo ông, lần này Nghị quyết tiếp cận bằng một loạt giải pháp nhằm nâng cao năng lực hấp thụ của nước chủ nhà, đặc biệt là nâng cao chất lượng khu vực doanh nghiệp trong nước và hoàn thiện hạ tầng phục vụ sản xuất, kinh doanh.
Ông cũng nhấn mạnh, việc nâng cao năng lực hấp thụ không chỉ phục vụ thu hút FDI mà còn góp phần nâng cao năng lực tự chủ, tự lực của nền kinh tế. Xa hơn, mục tiêu là hình thành các chuỗi giá trị toàn cầu do chính doanh nghiệp Việt Nam đóng vai trò dẫn dắt.
Để thực hiện Nghị quyết 10, ông Hiếu cho rằng cần triển khai đồng thời, đồng bộ các nghị quyết về FDI, kinh tế tư nhân và doanh nghiệp nhà nước; đồng thời rà soát đồng bộ Luật Đầu tư, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, các chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ để tránh chồng chéo, tạo hiệu quả thực chất.
Ông cũng đề nghị các chính sách hỗ trợ phải đủ mạnh, đúng đối tượng, tránh dàn trải và bổ sung các cơ chế khuyến khích doanh nghiệp FDI tăng cường liên kết với doanh nghiệp Việt Nam.
Ở góc độ địa phương, ông Lê Quang Hòa, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên, cho biết doanh nghiệp trong nước hiện vẫn gặp nhiều khó khăn về nguồn nhân lực, công nghệ và vốn khi tham gia chuỗi giá trị của các tập đoàn lớn.
Vì vậy, Hưng Yên sẽ tập trung khuyến khích doanh nghiệp FDI đào tạo nhân lực, chuyển giao công nghệ; hỗ trợ doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực quản trị, đổi mới công nghệ và tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp nước ngoài.
Ông cũng kiến nghị đổi mới hoạt động xúc tiến đầu tư theo hướng có đầu mối quốc gia thống nhất, tăng liên kết vùng và đẩy mạnh thí điểm các cơ chế vượt trội.
Trong khi đó, ông Binu Jacob, Tổng Giám đốc Nestlé Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh thuế tối thiểu toàn cầu, ưu đãi đầu tư không còn là yếu tố quyết định. Điều các tập đoàn đa quốc gia quan tâm hơn là các định hướng chiến lược do Chính phủ đề ra, chính sách minh bạch, có thể dự báo, nguồn nhân lực chất lượng cao và một hệ sinh thái đủ mạnh để doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn.
Ông cũng đề xuất chuyển từ cách gọi “nhà đầu tư nước ngoài” sang “đối tác đầu tư”, “đối tác FDI”. Sự chuyển dịch trong thuật ngữ và phương thức tiếp cận này đóng vai trò như một cam kết chiến lược. Điều này phản ánh đúng mối quan hệ hợp tác lâu dài, cùng chia sẻ trách nhiệm và lợi ích giữa Việt Nam với cộng đồng doanh nghiệp FDI.
.svg){kind=icon}
