Đây là nghi thức cổ xưa có tên shikibōchō, nguồn gốc từ cung đình Nhật Bản, tính đến nay đã tồn tại hơn 1.000 năm. Nghi thức này được nhà hàng 300 tuổi Mankamerou (ở Nishijin, Kyoto) gìn giữ và truyền lại qua nhiều thế hệ.
Theo đó, người thực hiện mặc lễ phục truyền thống, sử dụng một con dao và đôi đũa dài, dùng sự khéo léo của mình tách riêng phần xương và thịt của con cá tráp hoặc cá chép đã được bỏ hết nội tạng.
Với phần thịt và da cá, người này tiếp tục chia thành các khúc rồi lần lượt sắp xếp trên chiếc thớt, tạo hình mang ý nghĩa biểu tượng. Từ đầu đến cuối, không một ngón tay nào được phép chạm vào con cá.
Theo Cơ quan Văn hóa Nhật Bản, nghi thức này ra đời trong cung đình, gắn với quan niệm cổ xưa về mối quan hệ giữa con người và thực phẩm. Cá, chim và những nguyên liệu khác trước khi trở thành thức ăn vốn là những sinh vật sống. Vì thế, việc xử lý chúng được nâng thành một nghi lễ vừa mang ý nghĩa thanh tẩy, vừa thể hiện lòng biết ơn đối với sinh mệnh đã trở thành nguồn nuôi sống con người.
Đây không đơn thuần là phô bày kỹ thuật dùng dao mà còn thể hiện niềm kính trọng tự nhiên.
Chủ nhà hàng Mankamerou, ông Konishi Masakiyo, cho biết trải qua nhiều thế hệ, nghi thức được chia thành các trường phái. Tùy từng dịp, loại cá và trường phái mà cách cắt cũng khác nhau. Sau khi được cắt, các phần của con cá được sắp đặt theo những hình tượng mang ý cầu may mắn, trường thọ, tốt lành.
Trong chương trình phát sóng của MBS năm 2025, người kế nghiệp trẻ của nhà hàng, Konishi Takehiro cho hay mình bắt đầu được cha hướng dẫn những động tác đầu tiên từ năm 6 tuổi. Anh hiện vừa theo đuổi việc bảo tồn nghi thức cổ, vừa nghiên cứu cách đưa tinh thần ẩm thực cung đình vào những món ăn phù hợp hơn với khẩu vị hiện đại.
Theo nhà hàng, thực khách tới Mankamerou ngày nay vẫn có thể đăng ký để tận mắt chứng kiến nghi thức. Buổi trình diễn phải được đặt trước ít nhất 5 ngày với mức phí 88.000 yên (khoảng 15,7 triệu đồng) mỗi lần, không phụ thuộc số lượng người xem.
Nghi thức shikibōchō được biểu diễn tại Triển lãm Expo 2025 Osaka, Kansai, Nhật Bản. Nguồn: TeleJapan
Tháng 10/2026 tới, NHK Culture sẽ tổ chức một chương trình đặc biệt tại Mankamerou, đưa du khách tìm hiểu sâu hơn về truyền thống này. Ngoài xem trực tiếp, người tham gia còn được tìm hiểu những dụng cụ, tư liệu liên quan đến ẩm thực cung đình và thưởng thức yến tiệc được phát triển từ các nghi lễ, tiệc chiêu đãi của tầng lớp quý tộc Nhật Bản.
Theo NHK Culture, nghi thức dùng dao đặc biệt này từng được trình diễn trước những nhân vật nổi tiếng quyền lực trong lịch sử Nhật Bản như Ashikaga Yoshimitsu và Toyotomi Hideyoshi.
.svg){kind=icon}
