Chính phủ đã phê duyệt Quyết định số 975/QĐ-TTg về Đề án “Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong việc thu thập thông tin, dự báo tình hình thị trường nông sản”, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong đổi mới phương thức quản lý, điều hành thị trường nông nghiệp theo hướng hiện đại, dựa trên dữ liệu số. Đề án hướng tới xây dựng hệ thống thu thập dữ liệu thị trường đồng bộ, kịp thời và chính xác; hình thành cơ sở dữ liệu ngành cùng các công cụ phân tích, dự báo hiện đại, phục vụ hiệu quả công tác quản lý nhà nước, điều hành thị trường và hoạt động sản xuất - kinh doanh nông sản.
Theo định hướng của Đề án, các địa phương, trong đó có tỉnh Ninh Bình, có trách nhiệm từng bước hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin; tăng cường phối hợp liên ngành trong thu thập, xử lý, cập nhật và chia sẻ dữ liệu thị trường xuyên suốt chuỗi giá trị nông sản từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ. Việc thực hiện chế độ báo cáo định kỳ trên nền tảng số nhằm nâng cao chất lượng dự báo, tăng khả năng phản ứng chính sách trước những biến động nhanh của thị trường nông sản trong nước và quốc tế.
Một nội dung trọng tâm của Đề án là ứng dụng các công nghệ của Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và công nghệ viễn thám, trong dự báo biến động cung - cầu, giá cả vật tư và sản phẩm nông nghiệp. Trên cơ sở đó, các hệ thống phần mềm chuyên dụng được xây dựng để thu thập, quản lý và phân tích dữ liệu về diện tích, sản lượng, năng lực chế biến, nhu cầu tiêu thụ, giá cả, cơ cấu thị trường và vật tư đầu vào. Việc hình thành kho dữ liệu số thống nhất giúp nâng cao chất lượng phân tích, dự báo thị trường đối với các ngành hàng nông sản chủ lực và tiềm năng.
Trong lĩnh vực thu thập dữ liệu, công nghệ viễn thám được ứng dụng để thống kê diện tích, năng suất và sản lượng đối với ngành trồng trọt và lâm nghiệp, góp phần khắc phục hạn chế của phương pháp điều tra thủ công truyền thống. Đối với chăn nuôi và thủy sản, công nghệ số được triển khai trong công tác điều tra, thu thập thông tin định kỳ, giúp dữ liệu được cập nhật nhanh hơn, chính xác hơn.
Cùng với đó, các công cụ số và phần mềm cài đặt trên nền tảng thiết bị di động, hệ thống trực tuyến được xây dựng để thu thập, cập nhật giá cả nông sản hằng ngày trên phạm vi toàn quốc. Công nghệ thông minh được ứng dụng trong công tác điều tra cơ bản, thu thập số liệu định kỳ của ngành nông nghiệp, theo dõi thị trường nước ngoài, cập nhật chính sách thương mại của các quốc gia, qua đó nâng cao năng lực dự báo và cảnh báo sớm rủi ro thị trường.
Triển khai thực hiện Đề án, các sở, ngành chức năng của tỉnh Ninh Bình đã chủ động phối hợp thu thập thông tin về diện tích, sản lượng, giá cả và tình hình tiêu thụ các mặt hàng nông sản chủ lực. Dữ liệu từng bước được số hóa, tạo nền tảng quan trọng cho công tác phân tích, đánh giá xu hướng thị trường.
Việc thu thập và quản lý dữ liệu sản xuất, thị trường trên nền tảng số giúp tỉnh sớm nhận diện những biến động về cung - cầu, kịp thời cảnh báo nguy cơ giảm giá hoặc thiếu hụt nguồn cung, qua đó nâng cao chất lượng tham mưu, hoạch định chính sách và định hướng sản xuất, đặc biệt trong bối cảnh Ninh Bình thực hiện sáp nhập, mở rộng không gian phát triển với nhiều tiềm năng mới cho nông nghiệp.
Song song với công tác quản lý và dự báo thị trường, tỉnh Ninh Bình đẩy mạnh phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, coi đây là nguồn cung dữ liệu đầu vào quan trọng cho hệ thống phân tích, dự báo. Trong đó, tỉnh chú trọng ứng dụng Internet vạn vật (IoT) trong nông nghiệp, nhất là trong thu thập dữ liệu nông sản. Các cảm biến được triển khai để theo dõi điều kiện canh tác như đất đai, thời tiết, độ ẩm, nhiệt độ, ánh sáng, pH…, dữ liệu được lưu trữ trên nền tảng điện toán đám mây, phục vụ xây dựng cơ sở dữ liệu ngành và hình thành chuỗi giá trị nông sản số.
Thông qua hệ thống IoT, dữ liệu về sinh trưởng cây trồng, năng suất và sản lượng được thu thập theo thời gian thực, giúp nâng cao độ chính xác của dự báo sản lượng và khả năng cung ứng nông sản ra thị trường. Đồng thời, dữ liệu này hỗ trợ dự báo sâu bệnh, diễn biến thời tiết, giúp người sản xuất chủ động điều chỉnh biện pháp canh tác, tối ưu hóa sản xuất và ổn định chất lượng nông sản.
Tiêu biểu trong ứng dụng công nghệ thu thập dữ liệu là Hợp tác xã công nghệ cao Khánh Cư, đơn vị đã xây dựng mô hình nông nghiệp thông minh trong sản xuất rau, quả an toàn. Hợp tác xã ứng dụng công nghệ IoT kết hợp với hệ thống nhà lưới, mái vòm, tưới tự động và tưới nhỏ giọt, đồng thời “số hóa” toàn bộ quy trình sản xuất. Hệ thống IoT có khả năng đo đạc các chỉ số về đất, không khí, nhiệt độ trong khu sản xuất và hiển thị trên bảng điều khiển, giúp điều chỉnh kịp thời cho phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng và từng loại cây trồng.
Cùng với sản xuất, Ninh Bình chú trọng xây dựng hệ thống dữ liệu số gắn với tiêu thụ và thị trường. Nhiều hợp tác xã, doanh nghiệp nông nghiệp đã triển khai truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, áp dụng các tiêu chuẩn quản lý chất lượng như VietGAP, HACCP, ISO; đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử và nền tảng số. Không chỉ mở rộng kênh tiêu thụ, các nền tảng này còn tạo nguồn dữ liệu quan trọng về nhu cầu, thị hiếu và hành vi tiêu dùng, góp phần nâng cao độ chính xác của công tác phân tích và dự báo thị trường.
Thực tiễn cho thấy, chuyển từ phương thức sản xuất truyền thống sang sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, gắn với thu thập và phân tích dữ liệu số, đã giúp người sản xuất làm chủ mùa vụ, ổn định sản lượng, nâng cao giá trị nông sản và giảm thiểu rủi ro thị trường. Với định hướng lấy công nghệ thông tin và dữ liệu số làm nền tảng, Ninh Bình đang xây dựng hệ thống thu thập, phân tích và dự báo thị trường nông sản hiện đại, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, hỗ trợ người sản xuất và doanh nghiệp chủ động thích ứng với biến động thị trường, hướng tới phát triển nền nông nghiệp hiện đại và hội nhập.
.svg){kind=icon}
